Theo dữ liệu mới nhất được công bố bởi Đài Phát thanh và Truyền hình công cộng Thụy Sĩ (RTS) và SRF, một trong những chiến dịch chuyển dịch tài sản lớn nhất thập kỷ đã được đưa ra ánh sáng. Trong giai đoạn 5 năm (2012–2016), Caracas đã âm thầm vận chuyển 127 tấn vàng từ kho dự trữ của Ngân hàng Trung ương Venezuela tới Thụy Sĩ.
Tại thời điểm thực hiện, khối lượng kim loại quý này có giá trị khoảng 4,7 tỷ franc Thụy Sĩ (tương đương 5,05 tỷ euro). Đây được xem là nước đi tài chính mang tính “sống còn” của chính quyền ông Nicolás Maduro nhằm đối phó với cuộc khủng hoảng thanh khoản trầm trọng.
Caracas đã chuyển tổng cộng 127 tấn vàng dự trữ của ngân hàng Trung ương tới các nhà máy tinh luyện tại Thụy Sĩ trong vòng 5 năm (Ảnh: Regtechtimes).
Đường đi của những thỏi vàng “giao hàng tốt”
Câu hỏi đặt ra từ góc độ tài chính quốc tế là: Tại sao lại là Thụy Sĩ? Câu trả lời nằm ở vị thế độc tôn của quốc gia này trong ngành công nghiệp kim hoàn. Thụy Sĩ không chỉ là trung tâm tài chính kín tiếng bậc nhất mà còn là “công xưởng” tinh luyện vàng lớn nhất thế giới.
Theo phân tích, Venezuela cần “tiền tệ hóa” số vàng dự trữ để có ngoại tệ mạnh. Tuy nhiên, vàng trong kho dự trữ quốc gia thường ở dạng thỏi đúc thô hoặc chưa đạt chuẩn giao dịch thương mại ngay lập tức. Để bán được giá cao hoặc dùng làm tài sản thế chấp vay vốn trên thị trường quốc tế, số vàng này buộc phải đạt chuẩn “giao hàng tốt”.
Bang Ticino của Thụy Sĩ là nơi tập trung các nhà máy tinh luyện hàng đầu thế giới như Valcambi, PAMP và Argor-Heraeus. Tại đây, vàng thô của Venezuela được nấu chảy, đúc lại và đóng dấu chứng nhận chất lượng quốc tế. Chỉ khi có được “giấy thông hành” này, vàng mới dễ dàng lưu chuyển và được chấp nhận thanh khoản trên toàn cầu.
Dữ liệu hải quan Thụy Sĩ – cơ quan có trách nhiệm ghi nhận mọi hoạt động xuất nhập khẩu – đã trở thành chìa khóa giải mã dòng chảy này. Dù chính phủ Thụy Sĩ nổi tiếng với truyền thống bảo mật tài chính, nhưng các con số thống kê thương mại đã vô tình lưu lại dấu vết của những chuyến hàng tỷ USD.
Theo SRF, hành trình của số vàng này không dừng lại ở dãy Alps. Sau khi được tinh luyện, một phần vàng đã được bán đứt, phần khác được sử dụng làm tài sản thế chấp cho các khoản vay tái cơ cấu nợ. Điểm đến tiếp theo của dòng chảy kim loại quý này thường là Anh – trung tâm giao dịch vàng vật chất lớn nhất thế giới, hoặc Thổ Nhĩ Kỳ, nơi Venezuela cũng đã thực hiện bán một lượng lớn vàng.
Nỗ lực tuyệt vọng trong “khoảng trống tài chính”
Động thái chuyển vàng ồ ạt sang Thụy Sĩ diễn ra đúng vào giai đoạn kinh tế Venezuela rơi tự do. Năm 2014, giá dầu thô lao dốc không phanh khiến doanh thu xuất khẩu – nguồn “oxy” duy nhất của nền kinh tế nước này – sụt giảm nghiêm trọng. GDP của Venezuela sau đó đã bốc hơi tới 80%.
Một báo cáo chính sách từ Trung tâm Đổi mới Quản trị Quốc tế (CIGI) công bố năm 2017 (thời điểm cao trào của các đợt vận chuyển) đã phác họa bức tranh tài chính u ám của Caracas.
Theo đó, quốc gia Nam Mỹ này đối mặt với một “khoảng trống tài chính khổng lồ” ước tính hơn 15 tỷ USD, trong khi nghĩa vụ trả nợ trái phiếu lên tới 12 tỷ USD. Nếu tính cả các khoản thanh toán liên quan đến Trung Quốc, áp lực nợ có thể lên tới gần 20 tỷ USD.
CIGI nhận định rằng vào thời điểm đó, doanh thu xuất khẩu dầu mỏ hoàn toàn không đủ để đáp ứng nghĩa vụ nợ. Venezuela gần như đã cạn kiệt nguồn ngoại tệ mạnh và bị loại khỏi các kênh tiếp cận vốn thông thường. Việc “bán máu” dự trữ vàng là lựa chọn tài sản cuối cùng để lấp đầy khoảng trống đó.
Cần lưu ý rằng, vào thời điểm diễn ra các giao dịch (2012-2016), việc nhập khẩu vàng vào Thụy Sĩ không vi phạm các lệnh trừng phạt quốc tế. Tuy nhiên, tình thế đã thay đổi hoàn toàn kể từ năm 2018.
Hội đồng Liên bang Thụy Sĩ đã siết chặt các quy định giám sát giao dịch tài chính để đồng bộ với các biện pháp trừng phạt của Liên minh châu Âu (EU) áp đặt lên Venezuela. Điều này khiến các giao dịch tương tự trở nên bất khả thi. Các doanh nghiệp Thụy Sĩ hiện nay gần như không còn làm ăn với Venezuela do lo ngại rủi ro pháp lý và khả năng vỡ nợ quá cao của đối tác.
Thực tế thương mại phản ánh rõ sự sụp đổ này. Năm 2024, kim ngạch xuất khẩu của Thụy Sĩ sang Venezuela chỉ vỏn vẹn 36 triệu franc, giảm tới 90% so với một thập kỷ trước. Venezuela từ một đối tác sở hữu kho vàng khổng lồ đã trở thành một cái tên không đáng kể trong sổ sách thương mại của Thụy Sĩ.
Kết cục buồn của “canh bạc” vàng
Mặc dù đã chấp nhận bán đi quá nửa lượng vàng dự trữ quốc gia, canh bạc này của Caracas rốt cuộc đã không mang lại kết quả như mong đợi. Nỗ lực ngăn chặn vỡ nợ bằng cách chuyển vàng ra nước ngoài đã thất bại.
Ngay từ năm 2017, Venezuela đã chính thức rơi vào tình trạng vỡ nợ khi không thể thực hiện các nghĩa vụ tài chính, bao gồm cả nợ gốc và lãi vay.
Tính đến nay, tổng nợ nước ngoài của Venezuela được ước tính lên tới con số khổng lồ 170 tỷ USD, tương đương gấp đôi tổng sản lượng kinh tế hằng năm của quốc gia này. Trên thực tế, nền kinh tế từng giàu có nhất khu vực Mỹ Latinh nhờ dầu mỏ đã rơi vào tình trạng phá sản, để lại bài học đắt giá về quản trị tài chính công và sự phụ thuộc vào tài nguyên.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/ho-so-127-tan-vang-venezuela-am-tham-thao-chay-sang-thuy-si-20260107213721964.htm
