Hoàng gia Anh đối mặt khủng hoảng vì vụ em trai Vua Charles III bị bắt

Phản ứng dứt khoát của Vua Charles III

Hoàng thân Andrew Mountbatten-Windsor, em trai của Vua Charles III của Anh, đã bị bắt vào đúng ngày sinh nhật thứ 66 của mình hôm 19/2, sau khi những tiết lộ về mối quan hệ của cựu Hoàng tử với tỷ phú “ấu dâm” quá cố Jeffrey Epstein được đưa ra. Sau một cuộc đột kích của cảnh sát vào nhà ông ở Sandringham vào sáng sớm, Mountbatten-Windsor trở thành thành viên đầu tiên của gia đình Hoàng gia Anh bị bắt giữ trong lịch sử hiện đại. Vụ việc đồng thời đã đẩy Hoàng gia Anh vào một trong những giai đoạn khó khăn nhất trong nhiều thập niên, làm dấy lên câu hỏi về uy tín và tương lai của chế độ quân chủ lập hiến tại xứ sở sương mù.

Sau hơn 10 tiếng đồng hồ bị giam giữ tại một đồn cảnh sát ở Norfolk, gần nơi ở mới của mình, Mountbatten-Windsor đã được tại ngoại vào tối muộn cùng ngày để phục vụ điều tra liên quan đến nghi vấn sai phạm trong khi đảm nhiệm vai trò đặc phái viên thương mại trước đây.

Cùng ngày 19/1, Điện Buckingham phát đi tuyên bố ngắn gọn nhưng cứng rắn của Vua Charles III, khẳng định “các cơ quan chức năng nhận được sự ủng hộ và hợp tác đầy đủ” từ Hoàng gia Anh, đồng thời nhấn mạnh “pháp luật phải được thực thi”.

Việc Nhà vua Anh trực tiếp đứng tên tuyên bố được đánh giá là sự thể hiện thông điệp rõ ràng: lợi ích quốc gia và tính thượng tôn pháp luật được đặt lên trên quan hệ gia đình. Đáng chú ý, tuyên bố không đề cập đến ông Andrew với tư cách “em trai”, cho thấy nỗ lực tạo khoảng cách thể chế giữa Hoàng gia Anh và cá nhân đang bị điều tra.

Cách xử lý của Vua Charles III được cho là dứt khoát hơn so với thời cố Nữ hoàng Elizabeth II, khi Hoàng thân Andrew từng vướng bê bối liên quan đến nhà tài chính tai tiếng người Mỹ Jeffrey Epstein. 

Trên thực tế, Hoàng gia Anh trước đó đã áp dụng hàng loạt biện pháp nhằm tạo khoảng cách với ông Andrew. Cựu Hoàng thân đã bị tước bỏ các tước hiệu quân sự và bảo trợ, không còn đảm nhiệm vai trò công chúng và rút khỏi các hoạt động chính thức. Ông cũng không còn sử dụng danh xưng hoàng gia trong các hoạt động công vụ.

Ông Julian Payne, cựu Giám đốc truyền thông của Nhà vua Anh, nhận định Hoàng gia Anh đã thực hiện mọi bước có thể để tách biệt các thành viên đang đảm nhiệm nghĩa vụ quốc gia với cá nhân ông Andrew. Mục tiêu là bảo đảm công chúng phân biệt rõ giữa thể chế quân chủ và những hành vi cá nhân đang bị điều tra.

Thách thức lớn nhất của Hoàng gia Anh kể từ năm 1997?

Vụ việc mới nhất diễn ra trong bối cảnh Hoàng gia Anh từng trải qua nhiều biến cố, từ cái chết của Công nương Diana năm 1997 đến việc Hoàng tử Harry rút khỏi vai trò thành viên cao cấp. Tuy nhiên, việc một thành viên cấp cao bị bắt để điều tra hình sự được xem là tiền lệ chưa từng có trong thời hiện đại.

Theo các nhà bình luận, câu hỏi dư luận đặt ra không chỉ xoay quanh trách nhiệm cá nhân của ông Andrew, mà còn là mức độ hiểu biết và xử lý của các thành viên chủ chốt trong Hoàng gia Anh. Một số ý kiến cho rằng đây có thể là cuộc khủng hoảng nghiêm trọng nhất kể từ sau sự kiện thoái vị của Vua Edward VIII năm 1936.

Dù vậy, các cuộc thăm dò gần đây cho thấy mức tín nhiệm đối với chế độ quân chủ và Thái tử William – Hoàng tử xứ Wales vẫn ở mức cao. Theo khảo sát do hãng thăm dò YouGov công bố hồi tháng 1, chỉ 3% người dân Anh có cái nhìn tích cực về ông Andrew, trong khi 90% bày tỏ quan điểm tiêu cực. Ngược lại, mức độ ủng hộ đối với Thái tử William đạt 77% và đối với Nhà vua là 60%. Dù uy tín của chế độ quân chủ Anh không còn ở mức cao như trước, đa số người dân vẫn ủng hộ thể chế này. Điều này cho thấy phần đông công chúng có xu hướng tách biệt hình ảnh thể chế với hành vi cá nhân. Vai trò và uy tín cá nhân của Vua Charles III cùng Thái tử William vẫn là yếu tố then chốt giúp duy trì sự ổn định và niềm tin công chúng trong giai đoạn nhạy cảm hiện nay.

Mặc dù vậy, trong bối cảnh Vua Charles III đang điều trị bệnh, thách thức đặt ra cho Hoàng gia Anh không chỉ là xử lý một cuộc khủng hoảng truyền thông mà còn là bảo vệ tính chính danh của một thiết chế đã tồn tại hơn 1 thiên niên kỷ.