Hồi kết nào cho cuộc chiến Iran?

Hôm qua (9.3), trả lời câu hỏi của Thanh Niên về dự báo cuộc chiến ở Iran khi nào kết thúc, chuyên gia tình báo quân sự Mỹ Carl O.Schuster (đang giảng dạy về quan hệ quốc tế, lịch sử ở ĐH Hawaii – Thái Bình Dương) cho biết: “Theo nhận định của tôi, cuộc chiến kéo dài từ 5 – 8 tuần nữa. Đó là khi chế độ ở Iran sụp đổ, hoặc Mỹ bị thiếu hụt bom đạn và tên lửa”.

Iran có lãnh tụ mới

Nhưng cựu đại tá Schuster cũng cho rằng chế độ hiện tại của Iran có nhiều phương tiện để tồn tại.

Cùng ngày (9.3), ông Mojtaba Khamenei (57 tuổi) – con trai cố Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei – được bầu làm Lãnh tụ tối cao Iran. Diễn biến này xem như là lời đáp trả từ Tehran trước lời kêu gọi “đầu hàng vô điều kiện” mà Tổng thống Mỹ Donald Trump đưa ra. Đó là chưa có sự thay đổi chế độ ở Iran ngay cả khi Lãnh tụ tối cao Ali Khamenei qua đời, Tehran vẫn tiếp tục cuộc chiến trước những đòn tấn công của Mỹ và Israel.

Điều này không hề bất ngờ, bởi Lực lượng Vệ binh cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) vẫn đang điều hành đất nước với sự kiểm soát sâu rộng. Không đơn thuần là một lực lượng quân sự, IRGC còn là một lực lượng chính trị nắm phần lớn nền kinh tế Iran. Đến lúc này, sau 10 ngày Mỹ và Israel tấn công, lãnh tụ tối cao hay nhiều chỉ huy quân sự Iran thiệt mạng thì sự kiểm soát của IRGC đối với quốc gia Hồi giáo này vẫn không có dấu hiệu suy giảm nào đáng kể. Tất nhiên, nếu tân Lãnh tụ tối cao Iran bị Israel gây hại như điều Tel Aviv từng đe dọa thì có thể gây ảnh hưởng cho vị thế của IRGC.

Chính vì thế, ngay cả khi Mỹ và Israel tăng cường tấn công bằng đường không, với tên lửa, bom hay UAV, thì khó có thể thay đổi chế độ ở Iran. IRGC chắc chắn sẽ bảo vệ chế độ bằng mọi giá.

Bài toán của nước Mỹ

Thực tế, Tổng thống Trump từng trả lời truyền thông Mỹ rằng dự kiến cuộc xung đột Iran kéo dài khoảng 4 tuần. Truyền thông quốc tế cũng dẫn lời một quan chức thuộc Bộ Tổng tham mưu Israel cho hay quân đội nước này đã chuẩn bị sẵn sàng cho xung đột với Iran ít nhất kéo dài 1 tháng.

Trong khi đó, mặc dù đang chiếm ưu thế về quân sự nhưng để kết thúc cuộc chiến ở Iran, Tổng thống Trump vẫn cần một chiến thắng về chính trị.

Giữa bối cảnh giá dầu thô tăng cao, Tổng thống Trump hôm qua viết trên mạng xã hội Truth Social rằng: “Giá dầu (tăng – NV) ngắn hạn, sẽ giảm nhanh chóng khi mối đe dọa hạt nhân Iran kết thúc, là một cái giá rất nhỏ cho Mỹ và thế giới, an toàn và hòa bình”. Thông điệp vừa nêu được hiểu rằng mục tiêu của vị chủ nhân Nhà Trắng là phá hủy chương trình hạt nhân của Iran. Liên quan vấn đề này, truyền thông Mỹ cùng ngày dẫn một số nguồn tin tiết lộ Mỹ và Israel đã thảo luận về việc đưa các lực lượng đặc biệt vào Iran để kiểm soát kho dự trữ uranium được làm giàu cao ở giai đoạn sau của cuộc chiến. Đây là cách nhằm dỡ bỏ chương trình hạt nhân của Tehran. Để làm được điều đó, Mỹ và đồng minh phải vô hiệu hóa IRGC, đồng thời có lực lượng mặt đất.

Tuy nhiên, việc đổ bộ quân đội vào Iran là thách thức không nhỏ vì có nhiều rủi ro và chỉ còn hơn nửa năm sẽ đến thời điểm bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, vốn đang bất lợi cho Tổng thống Trump cùng đảng Cộng hòa.

Vài ngày trước, Nhà Trắng tiết lộ Mỹ dự định trang bị cho các lực lượng vũ trang người Kurd để đối đầu với Iran. Đài ABC cũng dẫn lời một lãnh đạo lực lượng người Kurd ở Iran tuyên bố đã sẵn sàng phối hợp. Tờ POLITICO cũng dẫn lời một lãnh đạo người Kurd ở Iran tuyên bố sẵn sàng tấn công trên bộ nếu Mỹ hỗ trợ thiết lập vùng cấm bay ở Iran nhằm giảm thiểu sức mạnh quân sự của Tehran. Thế nhưng, Tổng thống Trump bác bỏ việc phối hợp với người Kurd.

Chính vì thế, một câu hỏi đặt ra là nếu vẫn kiên định mục tiêu kiểm soát chương trình hạt nhân hay thay đổi chế độ Iran, thì Nhà Trắng phải sử dụng cách thức nào!?