UAV Shahed (Ảnh: AFP).
Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố một máy bay không người lái (UAV) Shahed-136 trị giá 20.000 USD đã gây ra vụ tấn công làm hư hại máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry trị giá hơn 500 triệu USD tại căn cứ không quân Prince Sultan của Mỹ ở Ả rập Xê út hôm 27/3.
Theo IRGC, máy bay E-3, được biết đến với tên gọi Hệ thống Cảnh báo Sớm và Chỉ huy Trên không (AWACS), đang cố gắng né tránh các cuộc không kích của Iran khi bị một máy bay không người lái (UAV) Shahed-136 “truy đuổi”.
Lực lượng Không gian Vũ trụ IRGC đã ra tuyên bố vào ngày 29/3 khẳng định máy bay E-3 Sentry của Mỹ đã bị “phá hủy hoàn toàn”.
Theo tuyên bố, cuộc tấn công đã sử dụng một đợt phối hợp tên lửa đạn đạo và UAV, xuyên thủng thành công hệ thống phòng thủ đa tầng của căn cứ không quân Prince Sultan.
Máy bay “mắt thần” của Mỹ bị phá hủy hoàn toàn (Ảnh: PressTV).
Ảnh vệ tinh do truyền thông Iran công bố cuối tuần qua cho thấy một máy bay cảnh báo sớm E-3 Sentry trên một đường lăn tại căn cứ không quân trước và sau cuộc tấn công.
Những hình ảnh vệ tinh này khớp với các bức ảnh chụp từ mặt đất vốn đã được lan truyền trên mạng trước đó cho thấy máy bay bị thiêu rụi một phần và không thể sửa chữa.
Các bức ảnh chụp ở mặt đất lan truyền trên mạng xã hội cho thấy phần đuôi đặc trưng của một chiếc E-3 Sentry với vòm radar xoay bị hư hại và thân máy bay bị cháy rụi, xung quanh là mảnh vỡ và bọt chữa cháy.
Các nhà phân tích quân sự mô tả cuộc tấn công trả đũa này là một bước ngoặt chiến lược trong cuộc xung đột hiện nay giữa Iran với Mỹ và Israel. Độ chính xác và quy mô của chiến dịch cho thấy năng lực ngày càng tăng của Lực lượng Không gian Vũ trụ IRGC.
Khi cuộc xung đột bước sang tuần thứ 5, việc mất đi các nền tảng giá trị cao này, đặc biệt là chiếc E-3 Sentry hiếm có và không thể thay thế, dường như đã thay đổi căn bản các tính toán của Mỹ.
Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) buộc phải đánh giá lại tính bền vững của chiến dịch không kích và sửa đổi các quy trình phòng thủ căn cứ trên khắp vịnh Ba Tư.
Máy bay E-3 Sentry (Ảnh: Wikipedia).
E-3 Sentry không chỉ là một máy bay quân sự đơn thuần, nó phục vụ như một trạm radar bay có khả năng theo dõi đồng thời hàng trăm mục tiêu trên không trong khi điều phối các hoạt động của tiêm kích trên những khoảng cách rộng lớn.
Việc mất đi dù chỉ một chiếc E-3 cũng ảnh hưởng đến sức mạnh không quân Mỹ. Không quân Mỹ chỉ còn vận hành khoảng 16 chiếc E-3 sau nhiều năm cho nghỉ hưu và tiêu hao.
Không giống như tiêm kích hay máy bay ném bom có thể sản xuất số lượng lớn, máy bay E-3 là khí tài phức tạp, số lượng ít, đòi hỏi nhiều năm để chế tạo và tích hợp. Đội bay này vốn đã già cỗi, trong khi máy bay thay thế E-7 Wedgetail dự kiến không thể đi vào phục vụ đủ số lượng trong nhiều năm tới.
Giới chức quân sự Mỹ thừa nhận các UAV Shahed tạo ra vấn đề phức tạp hơn nhiều so với Mỹ dự kiến ban đầu.
Các UAV Shahed bay thấp và chậm, khiến chúng khó bị phát hiện hơn và ít dễ bị đánh chặn hơn so với tên lửa đạn đạo. Chi phí rẻ và dễ dàng sản xuất khiến Shahed đặc biệt nguy hiểm khi chúng được phóng ồ ạt theo dạng bầy đàn. Điều này có thể làm quá tải phòng không, khiến UAV lọt qua và lao vào mục tiêu.
Kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28/2, Tehran đã phóng hàng trăm tên lửa và hơn 1.000 UAV vào các quốc gia vùng Vịnh mà Washington đặt căn cứ quân sự.
Tehran là một nhà sản xuất UAV lớn và có năng lực công nghiệp để sản xuất khoảng 10.000 chiếc mỗi tháng, theo tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận CIR được Bộ Ngoại giao Anh tài trợ.
Iran nhiều khả năng vẫn có thể duy trì cuộc chiến bằng UAV. Thế hệ UAV Shahed-136 mới nhất của nước này có tầm bay từ 700km đến 1.000km, đủ để vươn tới bất kỳ điểm nào dọc bờ biển phía nam vịnh Ba Tư khi phóng từ lãnh thổ Iran hoặc từ tàu thuyền.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/iran-he-lo-vu-khi-gia-re-pha-huy-may-bay-mat-than-500-trieu-usd-cua-my-20260330174807622.htm
