Những cột khói bốc lên trên khu dân cư ở Tehran khi các cuộc không kích của Mỹ và Israel nổ ra (Ảnh: Anadolu Agency).
Sau nhiều tuần chuẩn bị, Mỹ và Israel đã mở chiến dịch quân sự quy mô lớn với tên gọi “Cơn Thịnh nộ Dữ dội” vào Iran hôm 28/2, với mục tiêu xóa sổ chương trình hạt nhân của Iran, đồng thời gây sức ép buộc Tehran đàm phán. Lãnh tụ Tối cao Iran cùng nhiều chỉ huy quân sự cấp cao đã thiệt mạng trong chiến dịch này.
Các đợt tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran đang diễn ra với cường độ cao. Báo cáo ban đầu cho thấy Mỹ thực hiện 900 cuộc không kích trong 12 giờ đầu của chiến dịch, trong khi Israel tuyên bố đã ném bom 1.200 lần trong 24 giờ đầu.
“Mỹ và Israel đang ưu tiên phá hủy năng lực tấn công và bộ máy lãnh đạo của Iran. Câu hỏi đặt ra là liệu chính quyền Iran có thể trụ vững và gây đủ tổn thất trong khu vực để buộc chiến dịch này phải dừng lại hay không”, chuyên gia Matthew Savill thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng Hoàng gia Anh (RUSI) nhận định.
Lựa chọn quân sự của Iran
Các lựa chọn quân sự của Iran hiện khá hạn chế. Chiến lược của nước này dựa vào máy bay không người lái (UAV) Shahed và tên lửa đạn đạo tốc độ cao để đáp trả, nhắm vào Israel, các căn cứ Mỹ và các quốc gia Trung Đông nơi các căn cứ này đặt tại đó.
Ngày 1/3, Oman – quốc gia từng làm trung gian cho các cuộc đàm phán hạt nhân thất bại với Mỹ – trở thành nước Ả rập thứ 6 bị tấn công khi 2 máy bay không người lái nhắm vào căn cứ hải quân Duqm.
Số lượng các đòn trả đũa của Iran cho đến nay khá lớn nhưng trong đa số trường hợp không mấy hiệu quả và có khả năng sẽ ngày càng kém hiệu quả hơn.
3 người được cho là thiệt mạng tại Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất sau khi Iran phóng 165 tên lửa và 541 máy bay không người lái vào nước này. Trong số các UAV, 35 chiếc vượt qua được hệ thống phòng thủ, có gây ra thiệt hại, trong khi các tên lửa thì không.
Iran hé lộ đường hầm chứa máy bay không người lái (Video: Fars).
Tính toán của Tehran dường như là đến một thời điểm nào đó, tên lửa hoặc UAV sẽ lọt qua, gây thiệt hại đủ lớn nhằm buộc Mỹ hoặc Israel phải xem xét lại các cuộc tấn công, hoặc Iran có đủ số lượng tên lửa và UAV để làm cạn kiệt hệ thống phòng không của Mỹ, Israel và các nước khác trong khu vực.
Đây được cho là kinh nghiệm được Iran rút ra từ Ukraine, nơi các đợt tấn công phối hợp gồm mồi nhử, UAV và tên lửa đã giúp một số lượng nhỏ vũ khí vẫn có thể xuyên thủng hệ thống phòng thủ của đối phương.
Jonathan Hackett, tác giả một cuốn sách về chiến lược chiến tranh bí mật của Iran, cho biết Tehran có “từ 1.500 đến 3.000 tên lửa đạn đạo với nhiều tầm bắn và mức độ sẵn sàng khác nhau”, nhưng kho dự trữ đang cạn kiệt nhanh chóng. Israel thống kê Iran đã bắn 170 quả ngay trong ngày đầu của cuộc xung đột.
Trước khi các cuộc giao tranh mới nhất nổ ra, Iran sản xuất vài chục tên lửa mỗi tháng tại các cơ sở nằm sâu dưới lòng đất, nhưng Israel và Mỹ đang nhắm vào các bệ phóng và địa điểm sản xuất tên lửa trong chiến dịch ném bom hiện tại. Nguồn cung tên lửa đạn đạo hiện tại của Iran khó có thể duy trì với cường độ cao quá vài ngày, buộc nước này phải chuyển sang sử dụng các UAV Shahed và các loại UAV khác nhỏ hơn, kém hiệu quả hơn.
Các kịch bản khả thi khác
Một kịch bản khả thi đối với Iran là nhắm tới tàu chiến Mỹ, tương tự cách Ukraine từng thực hiện với hải quân Nga ở Biển Đen. Tuy nhiên, cách này có thể rất khó thực hiện. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran tuyên bố họ đã nhắm mục tiêu vào tàu sân bay USS Abraham Lincoln bằng 4 tên lửa đạn đạo, nhưng quân đội Mỹ nhanh chóng bác bỏ thông tin này. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết “các tên lửa được phóng thậm chí không thể đến gần” tàu sân bay Mỹ.
Trước đây, Iran có thể trông cậy vào các lực lượng ủy nhiệm trong khu vực, đáng chú ý nhất là Hezbollah tại Li Băng, để tấn công Israel. Tuy nhiên, phần lớn lực lượng này đã bị suy yếu nghiêm trọng trong các cuộc giao tranh trước đó, và bị Israel gây tổn thất nặng nề sau cuộc tấn công của Hamas vào Israel hồi tháng 10/2023.
Lực lượng có năng lực mạnh nhất còn lại là Houthi ở Yemen. Houthi tuyên bố sẽ nối lại các cuộc tấn công tàu thuyền ở Biển Đỏ như một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm làm gián đoạn hoạt động vận tải thương mại trong khu vực.
Hy vọng lớn nhất của Iran trong ngắn hạn là ngăn chặn tàu chở dầu ra vào Vùng Vịnh qua eo biển Hormuz, bằng cách kết hợp những lời đe dọa và tấn công bằng UAV. Mục tiêu nhắm đến là gây ra tổn thất kinh tế cho Mỹ và tác động đến giá dầu.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/iran-tung-hoa-luc-dap-tra-con-thinh-no-cua-my-israel-nhu-the-nao-20260302170743272.htm
