Khả năng giám sát của Mỹ “sứt mẻ” vì đòn tấn công của Iran

Máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry của Mỹ bị Iran phá hủy (Ảnh: OSINTdefender).

Iran giáng đòn mạnh vào khả năng giám sát của Mỹ

Những hình ảnh ấn tượng về chiếc máy bay E-3 Sentry bị phá hủy bắt đầu xuất hiện trên các trang mạng xã hội vào cuối tuần, được CNN định vị địa lý, cho thấy phần đuôi bị gãy và vòm radar xoay đặc trưng – một bộ phận quan trọng của hệ thống cảnh báo sớm và chỉ huy trên không (AWACS) – nằm trên mặt đất tại một căn cứ không quân ở miền Trung Ả rập Xê út .

CNN so sánh chúng với hình ảnh vệ tinh từ ngày 11/3, cho thấy máy bay này ở cùng vị trí trong các bức ảnh gần đây. Trước đó, hãng tin này xác nhận một cuộc tấn công vào căn cứ không quân nói trên đã khiến ít nhất 10 binh sĩ Mỹ bị thương, nhưng không có trường hợp tử vong nào được báo cáo.

Vụ việc này, nếu được xác nhận, sẽ là một tổn thất đáng kể đối với quân đội Mỹ trong bối cảnh căng thẳng leo thang với Iran và là lời cảnh báo rằng không có căn cứ nào của Mỹ tại Trung Đông có thể an toàn trước năng lực tấn công chính xác cao bằng tên lửa và UAV của Tehran.

Diễn biến nghiêm trọng này nhiều khả năng sẽ buộc Mỹ và đồng minh phải đưa các máy bay AWACS ra ngoài tầm tên lửa của Iran, cũng như tăng cường các hệ thống giám sát khác như máy bay E-7 Wedgetail hay trinh sát vệ tinh và máy bay chiến thuật.

Cedric Leighton, nhà phân tích quân sự của CNN – cựu Đại tá Không quân Mỹ từng lái loại máy bay được ví như “mắt thần” này – nhấn mạnh: “Việc mất AWACS là một đòn giáng mạnh vào khả năng giám sát của Mỹ. Nó có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát máy bay chiến đấu, điều hướng chúng đến mục tiêu hoặc bảo vệ chúng khỏi các cuộc giao tranh với máy bay và hệ thống tên lửa của đối phương”.

Bởi lẽ, máy bay AWACS cho phép giám sát trên không tới gần 192.000km2 không phận từ mặt đất đến tầng bình lưu, và nó đã là một thành phần thiết yếu của lực lượng chiến đấu Mỹ trong nhiều thập kỷ. Phi đội gồm 17 máy bay E-3, và kinh nghiệm sử dụng chúng của Mỹ trong nhiều năm, được các nhà phân tích coi là một lợi thế lớn mà Washington có được.

Trong Chiến dịch “Cuồng nộ”, một số máy bay E-3G Sentry được Mỹ triển khai để phát hiện sớm, từ xa các mối đe dọa tên lửa đạn đạo và UAV bay thấp của Iran, sau đó cung cấp tham số cho các tổ hợp phòng thủ tên lửa Patriot, THAAD hay máy bay chiến đấu Mỹ đánh chặn mục tiêu.

E-3G cũng đóng vai trò như một sở chỉ huy trên không, điều phối các đơn vị khác trong hoạt động tấn công phủ đầu, áp chế phòng không, dẫn bắn tên lửa hành trình Tomahawk và JASSM hoặc giám sát và hỗ trợ hoạt động của các máy bay ném bom tàng hình B-2 Spirit.

Iran được cho là đã tấn công tên lửa vào căn cứ không quân Mỹ trong khu vực, phá hủy 1 máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry trị giá 500 triệu USD (Ảnh: RT).