Khánh Hòa thí điểm nuôi biển công nghệ cao, ngư dân phấn khởi với kết quả bước đầu

Với đường bờ biển dài 495 km, hệ thống vịnh, đầm phá và đảo phong phú, tỉnh Khánh Hòa từ lâu được xem là một trong những địa phương có điều kiện tự nhiên thuận lợi bậc nhất cả nước để phát triển nuôi trồng thủy sản.

Không chỉ có biển, Khánh Hòa còn sở hữu một lợi thế đặc biệt mà ít địa phương nào có được: hệ thống các cơ sở nghiên cứu khoa học hàng đầu trong lĩnh vực biển và thủy sản cùng đóng trên địa bàn. Có thể kể đến Trường Đại học Nha Trang, Viện Nghiên cứu Hải dương học, Viện Nghiên cứu Nuôi trồng Thủy sản III, Trung tâm Nghiên cứu Khoa học và Công nghệ Nhiệt đới hỗn hợp Việt – Nga…

Với thế mạnh đặc biệt này, nghề nuôi trồng thủy sản của Khánh Hòa phát triển rất sớm, từ trước năm 1990, với đầy đủ các khâu từ sản xuất giống, nuôi trồng, chế biến cho đến xuất khẩu.

Khánh Hoà thí điểm mô hình nuôi biển công nghệ cao

Những năm gần đây, trong bối cảnh nuôi trồng ven bờ dần bộc lộ nhiều hạn chế về môi trường, dịch bệnh và không gian phát triển, ngành thủy sản Khánh Hòa bắt đầu xuất hiện một hướng đi mới: nuôi biển vươn khơi.

So với nuôi gần bờ, môi trường nước ngoài khơi sạch hơn, ổn định hơn, giúp các đối tượng nuôi sinh trưởng nhanh, ít dịch bệnh, chất lượng sản phẩm cao và đồng đều. Tuy nhiên, đi kèm với lợi thế là những thách thức không nhỏ: yêu cầu cao về công nghệ, vốn đầu tư lớn, quy trình sản xuất đồng bộ và trình độ kỹ thuật, quản lý cao hơn hẳn so với nuôi truyền thống.

Vào đầu năm 2025, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 231 phê duyệt Đề án thí điểm phát triển nuôi biển công nghệ cao tại Khánh Hòa. Ngay sau đó, tỉnh đã triển khai các mô hình thí điểm tại một số khu vực: Ninh Hòa, Đầm Bấy, Hòn Nội, Đại Lãnh.

Trong số các đối tượng nuôi thí điểm, cá chim vây vàng được đánh giá có nhiều lợi thế vượt trội như chủ động được nguồn giống, thức ăn, thị trường tiêu thụ rộng và ổn định. Cá vừa phù hợp với bữa ăn gia đình, vừa được các nhà hàng, khách sạn ưa chuộng, đồng thời có khả năng xuất khẩu.

Theo ông Nguyễn Văn Dũng, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Khánh Hòa, giá cá chim vây vàng hiện dao động từ 130.000–140.000 đồng/kg, cao hơn cùng kỳ năm ngoái.

Thị trường tiêu thụ lớn nhất hiện nay vẫn là thị trường trong nước. Riêng tại các chợ đầu mối ở TP.HCM, lượng tiêu thụ cá chim vây vàng đạt khoảng 160–170 tấn/ngày.

Cá chim vây vàng nuôi ở miền Trung có độ săn chắc cao, thịt ngon, được thị trường đánh giá tốt. Ngoài ra, cá chim vây vàng của tỉnh Khánh Hoà đã được xuất khẩu sang thị trường Trung Đông.

“Qua đánh giá ban đầu, mô hình nuôi biển vươn khơi cho thấy nhiều hiệu quả tích cực. Cá sinh trưởng nhanh hơn, rút ngắn thời gian nuôi, hệ số chuyển đổi thức ăn thấp, chi phí sản xuất giảm trong khi chất lượng tăng rõ rệt”, ông Dũng nhận định.

Ngư dân phấn khởi

Trong các điểm thí điểm, khu vực Đầm Bấy được đánh giá là nơi mang lại hiệu quả rõ nét nhất. Người dân nơi đây đang thực sự phấn khởi khi chứng kiến sự thay đổi tích cực từ mô hình nuôi biển công nghệ cao.

Ông Vũ Khắc Mười, một trong những hộ tiên phong tham gia đề án từ đầu năm 2025, cho biết anh cùng bốn hộ dân khác đã liên kết thành tổ hợp tác và đang hoàn thiện hồ sơ để phát triển lên hợp tác xã. Tổ hợp tác hiện có 10 lồng tròn HDPE, mỗi lồng đường kính 13m, nuôi cá chim vây vàng với sản lượng năm đầu tiên khoảng 100 tấn.

“Chi phí sản xuất bình quân của chúng tôi khoảng 70.000–75.000 đồng/kg, thấp hơn đáng kể so với hộ nuôi truyền thống”, ông Mười chia sẻ.

Theo ông, điểm mấu chốt nằm ở sự liên kết và chủ động, vì tổ hợp tác tự nuôi cá bố mẹ, tự sản xuất giống, mua thức ăn trực tiếp từ nhà máy, không qua trung gian. Trong khi đó, các hộ nuôi nhỏ lẻ phải mua thức ăn qua đại lý với giá cao hơn khoảng 4.000 đồng/kg; hệ số thức ăn của cá khi nuôi trong lồng gỗ truyền thống cũng cao hơn vì tỉ lệ hao hụt cao hơn, tốc độ lớn chậm, cùng đó là chi phí con giống và nhân công.

“Chỉ tính riêng các yếu tố này, chi phí của hộ nuôi nhỏ lẻ đã cao hơn chúng tôi trên 20.000 đồng/kg, chưa kể rủi ro dịch bệnh và thiên tai”, ông Mười đánh giá.

Không chỉ hiệu quả kinh tế, cá ít bệnh tật, mô hình lồng tròn HDPE còn giúp giảm thiểu rủi ro môi trường. Lồng có khả năng chịu sóng gió tốt, nuôi xa bờ nên không bị ảnh hưởng bởi lũ. Năm vừa rồi mưa bão, lũ lớn, nhưng toàn bộ lồng nuôi ngoài khơi của tổ hợp tác đều an toàn.

Trong năm 2026, tổ hợp tác của ông Mười dự kiến mở rộng quy mô lên khoảng 700–1.000 tấn, chuyển sang sử dụng lồng tròn đường kính 20m và tăng cường máy móc hỗ trợ.

Từ thực tiễn nuôi biển, ông Mười cho rằng mô hình nuôi nhỏ lẻ, ven bờ sớm muộn cũng sẽ bị đào thải. Muốn tồn tại, người nuôi buộc phải liên kết lại, cùng đầu tư nuôi xa bờ, dùng chung hạ tầng, dịch vụ hậu cần để giảm chi phí.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn là vốn đầu tư. “Tài sản của chúng tôi chủ yếu nằm ngoài biển, nhưng ngân hàng lại yêu cầu thế chấp tài sản trên đất. Đây là một bất cập rất lớn”, ông Mười trăn trở.

Ở góc độ quản lý, ông Võ Văn Công, Phó Giám đốc Sở NN&MT tỉnh Khánh Hòa, cho biết đề án nuôi biển công nghệ cao hướng tới hai chuyển đổi lớn: từ khai thác sang nuôi trồng để giảm áp lực lên nguồn lợi tự nhiên; và từ nuôi ven bờ, lồng gỗ truyền thống sang nuôi biển ứng dụng công nghệ cao để phát triển bền vững.

“Quá trình chuyển đổi này không dễ, bởi bà con đã quen với mô hình cũ. Muốn người dân mạnh dạn vươn khơi, cần có chính sách đủ mạnh, đủ hấp dẫn”, ông Công nhấn mạnh.

Trong thời gian tới, ngành nông nghiệp Khánh Hòa sẽ tiếp tục đầu tư hạ tầng, đẩy mạnh hợp tác trong sản xuất giống, công nghệ nuôi và chế biến, hướng tới sản xuất hàng hóa quy mô công nghiệp gắn với nuôi biển xa bờ. Đây được xem là định hướng chiến lược của ngành thủy sản tỉnh đến năm 2030.