Khoảng trống nguồn cung toàn cầu mở ra mặt bằng mới cho vonfram

Khoảng trống cấu trúc ở phía nguồn cung

Diễn biến trên thị trường vonfram trở nên rõ rệt sau khi Trung Quốc ban hành các biện pháp hạn chế xuất khẩu kim loại này. 

Động thái này nhanh chóng làm lộ rõ mức độ phụ thuộc của chuỗi cung ứng toàn cầu vào một nguồn cung chi phối, buộc nhiều quốc gia và doanh nghiệp phải đẩy nhanh việc tìm kiếm các lựa chọn thay thế. Tuy nhiên, khả năng bù đắp trong ngắn và trung hạn tỏ ra rất hạn chế.

Nguyên nhân nằm ở đặc thù của ngành khai thác vonfram. Theo giới chuyên gia, đây là lĩnh vực có chu kỳ đầu tư dài, với thời gian từ nghiên cứu khả thi, xin giấy phép, xây dựng mỏ cho đến khi đạt sản lượng thương mại quy mô lớn thường kéo dài hơn một thập kỷ.

Điều này khiến nguồn cung khó có thể phản ứng nhanh trước những biến động mạnh của thị trường.

Hình ảnh lõi khoan – ĐTCC

Nhiều mỏ vonfram lớn trên thế giới đã được khai thác trong nhiều thập kỷ và đang bước vào giai đoạn suy giảm trữ lượng. Khi trữ lượng giảm, chi phí khai thác tăng lên, trong khi sản lượng có xu hướng thu hẹp.

Một số quốc gia sở hữu tài nguyên vonfram nhưng thiếu hạ tầng, công nghệ và hệ sinh thái chế biến phù hợp, khiến khả năng đưa sản phẩm ra thị trường quốc tế bị hạn chế.

Thực tế cho thấy, các dự án khai thác mới chủ yếu mang tính bổ trợ, khó tạo ra sự thay đổi đáng kể về cán cân cung. Khoảng trống nguồn cung vì vậy mang tính dài hạn, đặt nền móng cho một giai đoạn thị trường mới.

Ở phía cầu, động lực tăng trưởng lớn của thị trường vonfram đến từ sự mở rộng nhanh chóng của các ngành công nghệ cao. Đây là xu hướng mang tính dài hạn, gắn liền với quá trình số hóa, tự động hóa và nâng cấp công nghệ trên phạm vi toàn cầu, tác động trực tiếp đến cấu trúc cung – cầu của thị trường.

Với các đặc tính như chịu nhiệt cao, độ bền cơ học lớn và khả năng hoạt động ổn định trong điều kiện khắc nghiệt, vonfram trở thành vật liệu khó thay thế trong nhiều ứng dụng.

Khi các hệ thống công nghệ ngày càng vận hành ở cường độ lớn hơn và tiêu chuẩn kỹ thuật ngày càng khắt khe, nhu cầu đối với vật liệu có độ bền cao như vonfram tiếp tục tăng.

Bild Kalender – Ảnh: ĐTCC

Đáng chú ý, làn sóng đầu tư vào hạ tầng số, trung tâm dữ liệu và các hệ thống tính toán quy mô lớn đang tạo ra nhu cầu ổn định đối với vonfram chất lượng cao.

Khác với các ngành biến động theo chu kỳ ngắn, nhu cầu từ công nghệ cao được dẫn dắt bởi xu hướng số hóa dài hạn, qua đó củng cố vai trò của vonfram như một vật liệu chiến lược trong chuỗi giá trị công nghiệp toàn cầu.

Sự lệch pha ngày càng rõ giữa cung và cầu đang đẩy thị trường vonfram vào trạng thái thiếu hụt mang tính cấu trúc. Các ước tính cho thấy, khoảng thiếu hụt tích lũy của thị trường có thể lên tới hàng chục triệu tấn nếu không có thêm các dự án đủ quy mô được đưa vào vận hành.

Khác với những chu kỳ tăng giá mang tính đầu cơ trong quá khứ, đợt tăng giá hiện nay được dẫn dắt bởi nhiều yếu tố. Khi nguồn cung không thể mở rộng nhanh, trong khi nhu cầu tiếp tục tăng, thị trường dần hình thành một mặt bằng giá mới cho vonfram.

Trong vòng 12 tháng qua, giá vonfram đã tăng gấp ba lần, kéo theo giá các sản phẩm trung gian như ammonium paratungstate (APT) tăng mạnh, đạt khoảng 900 USD/mtu vào cuối năm 2025, so với mức trung bình 340 USD/mtu của năm 2024. 

Nhiều chuyên gia nhận định xu hướng giá cao sẽ còn duy trì trong trung hạn, khi các yếu tố cấu trúc của thị trường chưa có dấu hiệu thay đổi.

Cơ hội cho khoáng sản Việt Nam

Tại Việt Nam, mỏ Núi Pháo – mỏ vonfram có trữ lượng lớn nhất thế giới ngoài Trung Quốc – do Masan High-Tech Materials (MHT, UpCOM: MSR) vận hành.

Dự án có công suất khai thác khoảng 3,5 triệu tấn quặng mỗi năm, tích hợp chuỗi chế biến sâu ngay trong nước và đã vận hành ổn định trong nhiều năm.

Mô hình khai thác – chế biến khép kín tối ưu hiệu quả sử dụng tài nguyên, kiểm soát chặt chất lượng sản phẩm và giảm sự phụ thuộc vào các khâu trung gian nước ngoài.

Sodium Tungstate – Ảnh: ĐTCC

Năm 2025, MSR ghi nhận doanh thu vonfram đạt 4.458 tỷ đồng, tăng 33% so với cùng kỳ, nhờ giá bán cao và tỷ lệ thu hồi được cải thiện. EBITDA đạt 2.175 tỷ đồng, tăng 22%, đưa biên EBITDA lên 29%.

Đặc biệt, lợi nhuận sau thuế quý IV/2025 đạt 222 tỷ đồng, mức cao nhất kể từ năm 2022, phản ánh sự cải thiện rõ nét về chất lượng lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn.

Việc chủ động toàn bộ chu trình giúp doanh nghiệp hạn chế biến động chi phí tinh luyện và logistics, đồng thời giảm rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng – yếu tố ngày càng được thị trường quốc tế coi trọng.

So với các quốc gia chỉ xuất khẩu quặng hoặc bán thành phẩm, mô hình tích hợp cho phép giữ lại giá trị gia tăng lớn hơn ngay trong nước.

Về dài hạn, chu kỳ giá cao của vonfram mở ra dư địa cho những quốc gia và doanh nghiệp sở hữu tài nguyên, công nghệ và tầm nhìn chiến lược. Với mỏ Núi Pháo và định hướng phát triển vật liệu công nghệ cao, Việt Nam đang đứng trước cơ hội nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu của một khoáng sản chiến lược ngày càng quan trọng.