Kiếm tiền giỏi đến đâu, thiếu khoản này vẫn rất dễ “toang”

Dù thu nhập ngày càng khá lên, nhiều người trẻ vẫn rơi vào cảnh

“kiếm tiền không tệ nhưng tài chính luôn mong manh”

. Lương tăng, thưởng đều, nhưng chỉ cần một biến cố nhỏ là mọi kế hoạch lập tức đổ vỡ. Câu chuyện này không hiếm trên các diễn đàn tài chính, và điểm chung thường nằm ở một chi tiết rất dễ bị bỏ qua:

thiếu quỹ dự phòng

.

Trong bối cảnh kinh tế biến động, chi phí sinh hoạt leo thang, việc “kiếm được bao nhiêu” không còn là thước đo duy nhất cho sự ổn định tài chính. Thay vào đó, câu hỏi quan trọng hơn là:

bạn trụ được bao lâu nếu dòng tiền bị gián đoạn?

Thực tế cho thấy, không ít người có thu nhập 20–30 triệu đồng/tháng, thậm chí cao hơn, nhưng tài khoản gần như luôn ở trạng thái “về 0” trước kỳ lương tiếp theo. Lý do không hẳn vì chi tiêu quá hoang phí, mà vì

mọi khoản tiền đều đã được phân bổ hết

: trả góp, đầu tư, tiêu dùng, trải nghiệm cuộc sống.

Vấn đề chỉ lộ rõ khi có sự cố xảy ra. Một lần ốm phải nhập viện, xe cộ hỏng hóc, công ty cắt giảm nhân sự hay đơn giản là dự án phụ đột ngột dừng lại… Lúc này, người kiếm tiền giỏi lại trở thành người dễ tổn thương nhất, bởi

không có lớp đệm tài chính để chống sốc

.

Theo các chuyên gia tài chính cá nhân, đây là trạng thái “tài chính không phòng thủ” – tức tiền kiếm được chủ yếu để vận hành cuộc sống hiện tại, chứ không tạo ra khoảng an toàn cho tương lai gần.

Quỹ dự phòng: Khoản tiền không sinh lời nhưng cực kỳ có giá trị

Khác với tiền đầu tư hay tiết kiệm dài hạn,

quỹ dự phòng không được tạo ra để làm giàu

. Vai trò của nó là giúp bạn không rơi tự do khi gặp biến cố. Nói cách khác, đây là khoản tiền để “câu giờ” – cho bạn thời gian suy nghĩ, lựa chọn và phục hồi mà không bị áp lực tài chính dồn ép.

Thiếu quỹ dự phòng, người lao động dễ rơi vào thế bị động: phải chấp nhận công việc không mong muốn, rút tiền đầu tư đúng lúc thị trường xấu, hoặc vay nợ với lãi suất cao để xoay xở ngắn hạn. Khi đó, dù năng lực kiếm tiền tốt đến đâu,

quyền lựa chọn cũng không còn nằm trong tay bạn

.

Một hệ lụy khác ít được nhắc tới là

tâm lý bất an kéo dài

. Khi biết mình không có “phao cứu sinh”, nhiều người luôn sống trong trạng thái lo sợ tiềm ẩn. Áp lực này có thể dẫn đến các quyết định tài chính cảm tính: chi tiêu để giải tỏa stress, đầu tư nóng với kỳ vọng “lật ngược tình thế”, hoặc ngại thay đổi vì sợ rủi ro.

Về lâu dài, chính sự căng thẳng đó làm giảm hiệu quả kiếm tiền, tạo ra vòng lặp tiêu cực: càng kiếm nhiều càng lo, càng lo lại càng dễ sai.

Bao nhiêu là đủ cho một quỹ dự phòng?

Theo khuyến nghị phổ biến,

quỹ dự phòng nên tương đương 3–6 tháng chi phí sinh hoạt cơ bản

. Không phải tổng thu nhập, mà là số tiền tối thiểu để duy trì cuộc sống: tiền nhà, ăn uống, đi lại, điện nước, bảo hiểm.

Khoản này nên được giữ ở nơi an toàn, dễ rút và ít biến động, như tài khoản tiết kiệm linh hoạt hoặc tài khoản riêng biệt. Điều quan trọng là

không dùng quỹ dự phòng cho du lịch, mua sắm hay đầu tư rủi ro

, kể cả khi bạn cảm thấy “chắc chắn sẽ kiếm lại nhanh”.

Trong thời đại mà ai cũng nói về tăng thu nhập, đầu tư và tự do tài chính, quỹ dự phòng thường bị xem là “nhàm chán”. Tuy nhiên, đây lại chính là

nền móng quan trọng nhất

. Giống như xây nhà, nếu phần móng không vững, càng xây cao càng nguy hiểm.

Nếu bạn đang kiếm tiền tốt mà vẫn thấy bất an, rất có thể bạn không thiếu tiền, mà đang thiếu đúng khoản phòng thủ cuối cùng. Và khi khoản này chưa có, mọi sự “giỏi kiếm tiền” vẫn có thể “toang” bất cứ lúc nào.