Kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới, hòa cùng dòng chảy chính trị – kinh tế thế giới

Ngày 7/4, Tổng Bí thư Tô Lâm đã được Quốc hội khóa XVI bầu làm Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam với tín nhiệm tuyệt đối.

Trong giờ phút thiêng liêng, trang trọng của lễ nhậm chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã bày tỏ lòng biết ơn chân thành và sâu sắc về việc Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Nhân dân đã tin cậy giao phó trọng trách lớn, đồng thời nêu rõ ưu tiên hàng đầu trên cương vị người đứng đầu Đảng và đứng đầu Nhà nước: “Giữ vững môi trường hòa bình, ổn định; thúc đẩy đất nước phát triển nhanh, bền vững; nâng cao mọi mặt đời sống của Nhân dân, để nhân dân được thụ hưởng mọi thành quả của phát triển; gia tăng đóng góp của Việt Nam cho hòa bình, ổn định, phát triển, tiến bộ ở khu vực và thế giới”.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tuyên thệ trước Quốc hội (Ảnh: Tiến Tuấn).

Bài phát biểu nhậm chức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng nêu bật quyết tâm “không thể để đất nước tụt hậu, không thể để Nhân dân mất cơ hội phát triển, phải hành động vì tương lai lâu dài và tươi sáng cho dân tộc, với sự ủng hộ, giúp đỡ của bạn bè quốc tế, nhất định Việt Nam sẽ viết tiếp những chương mới rực rỡ trong hành trình phát triển, hoàn thành các mục tiêu chiến lược đã đề ra”.

Người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta nêu rõ trong thực hiện nhiệm vụ Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, trọng tâm hàng đầu là quán triệt sâu sắc, thực hành triệt để quan điểm “Dân là gốc”, phát huy mạnh mẽ vai trò chủ thể của Nhân dân, huy động sức mạnh của Nhân dân và khối đại đoàn kết toàn dân tộc. Mục tiêu cao nhất, đích đến cuối cùng là Nhân dân được thụ hưởng thành quả của phát triển.

Cũng trong bài phát biểu nhậm chức, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập đến việc “kiến tạo hệ sinh thái phát triển mới, thực hiện tự chủ chiến lược, lấy phát triển để ổn định, ổn định để phát triển nhanh, bền vững đất nước”…, nhằm “đưa đất nước ta hòa cùng dòng chảy của nền chính trị thế giới, nền kinh tế quốc tế và nền văn minh nhân loại”.

Bài phát biểu nhậm chức của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu lên một số thành tố tập trung xây dựng, bao gồm “nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa; nền kinh tế tự chủ, tự lực, tự cường; nền quốc phòng – an ninh toàn dân, toàn diện và hiện đại; hệ thống chính trị tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả; xã hội phát triển, đoàn kết, văn hóa và nhân văn”.

Với cấu trúc phát triển này, chúng ta sẽ “xác lập mô hình tăng trưởng mới với khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chính; nền giáo dục quốc dân hiện đại, phát triển toàn diện con người Việt Nam, phát triển nhân lực chất lượng cao, trình độ cao; mô hình, cơ chế, chính sách quản lý phát triển xã hội hiện đại, toàn diện, bao trùm, bền vững”.

Cả hệ thống chính trị sẽ tiếp tục xây dựng và siết chặt “kỷ luật trách nhiệm, kỷ luật thực thi, nói đi đôi với làm, làm đến cùng, làm vì Nhân dân, kết quả công việc phải hiệu quả, thực chất”.

Để hòa cùng dòng chảy quốc tế và nền văn minh nhân loại ở tầm cao mới, thể hiện vị thế, vai trò và trách nhiệm lớn hơn của Việt Nam với các vấn đề chung của thế giới, chúng ta thực hiện phương châm “lấy hòa bình, độc lập, tự chủ, tự cường là nền tảng; đặt người dân là trung tâm của mọi chính sách; coi đóng góp cho cộng đồng quốc tế là trách nhiệm”. Cùng với đó, chúng ta sẽ tiếp tục hoàn thiện và triển khai Chiến lược bảo vệ Tổ quốc, Chiến lược an ninh quốc gia theo hướng “ưu tiên tăng cường tiềm lực, thực hiện tự chủ chiến lược về quốc phòng, an ninh, xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đủ sức chủ động loại trừ từ sớm, từ xa mọi nguy cơ” với đất nước trong mọi tình huống.

Có thể nói trong dòng chảy văn minh nhân loại, với bất kỳ quốc gia nào, nền tảng thể chế pháp luật luôn ở vị trí trung tâm, định hình khung khổ cho hệ sinh thái quản trị quốc gia. Phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, người đứng đầu Đảng, Nhà nước ta nhấn mạnh một nhiệm vụ của kỳ họp này là “tập trung thể chế hóa Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, tạo nền tảng pháp lý, thể chế và động lực chính sách để đất nước bước vào thời kỳ phát triển mới”.

Quốc hội khóa XVI đang đứng trước yêu cầu “phải tập trung nâng cao hơn nữa năng lực thể chế hóa, cụ thể hóa nghị quyết của Đảng thành chính sách và pháp luật; tạo khuôn khổ pháp lý vững chắc để thực hiện thắng lợi các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026 – 2031 và những năm tiếp theo”.

Những vấn đề của hệ thống pháp luật nước ta mà Quốc hội khóa XVI cần sớm giải quyết, như đã được nhận định trong Nghị quyết số 66-NQ/TW, ban hành ngày 30/4/2025, đó là hiện tượng chưa thể chế hóa kịp thời, đầy đủ một số chủ trương, định hướng lãnh đạo của Đảng, đặc biệt là “tư duy xây dựng pháp luật trong một số lĩnh vực còn thiên về quản lý. Chất lượng pháp luật chưa theo kịp yêu cầu thực tiễn”…, vẫn còn tình trạng “chồng chéo, mâu thuẫn, thiếu liên thông; có những quy định chưa rõ, chưa ổn định, chưa theo kịp thực tiễn, làm tăng chi phí tuân thủ, làm chậm cơ hội phát triển, làm khó cho người dân, doanh nghiệp và bộ máy thực thi”.

Vì thế, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước thì Quốc hội khóa XVI cần phải đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.

Trước hết, chúng ta cần “rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật; phải làm sao để luật ban hành ra là đi được vào cuộc sống, người dân dễ hiểu, doanh nghiệp dễ thực hiện, cơ quan nhà nước dễ áp dụng”.

Để đáp ứng kỳ vọng kiến tạo phát triển, công tác xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta trong thời gian tới phải chuyển mạnh từ tư duy “làm luật cho đủ” sang tư duy “làm luật để phát triển”; từ “pháp luật tốt trên giấy” sang “pháp luật tốt trong cuộc sống”. Hệ thống pháp luật không chỉ phải có khả năng “mở đường”, mà còn phải “sửa đường”, tức là pháp luật không chỉ là phương tiện để “quản lý cái đã có”, mà còn phải “mở đường cho cái mới” phát triển; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo các xu hướng vận động theo hướng tích cực hơn trong tương lai.

Hướng đến vai trò kiến tạo phát triển của hệ thống pháp luật, góp phần đưa pháp luật trở thành “lợi thế cạnh tranh thể chế” của đất nước trong bối cảnh mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cũng đã quán triệt mục đích tối thượng của hệ thống pháp luật ở nước ta là phải thực sự trở thành “nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước”. Hệ thống luật pháp được ban hành là để phục vụ những lợi ích chung, có tính tập thể, “mỗi đạo luật phải xuất phát từ lợi ích quốc gia – dân tộc, từ lợi ích chính đáng của nhân dân”.

Có thể thấy, những quan điểm chỉ đạo và gợi mở ở tầm cao chiến lược của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về vai trò kiến tạo phát triển của hệ thống pháp luật đã cho thấy những nét mới trong tư duy quản trị quốc gia hiện đại. Theo đó, chức năng của pháp luật không đơn giản chỉ là định hình hành vi của cá nhân, tổ chức; điều chỉnh các mối quan hệ xã hội; trừng phạt các biểu hiện lệch chuẩn, gây hại cho xã hội; hay phục vụ chức năng quản lý của chính quyền. Hơn thế, pháp luật trong thời kỳ mới phải có khả năng bảo vệ và nuôi dưỡng những ý tưởng mới, thúc đẩy những xu hướng phát triển mới để đưa xã hội tiến lên nấc thang cao hơn, văn minh và tiến bộ hơn.

Muốn vậy, chúng ta “cần có cách tiếp cận phù hợp” với công tác xây dựng pháp luật, phải dám “mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia”. Cùng với đó, “quá trình lập pháp phải thật sự khoa học, dân chủ, minh bạch, lắng nghe được tiếng nói của chuyên gia, nhà khoa học, kinh nghiệm quốc tế, doanh nghiệp và nhân dân”. Mặc dù hiệu lực, hiệu quả, hay khả năng kiến tạo phát triển của hệ thống pháp luật còn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực thực thi pháp luật trên thực tế, nhưng những quan điểm chỉ đạo và gợi mở do Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu ra đều rất có ý nghĩa, cung cấp điểm tựa về tư tưởng và nhận thức với quá trình xây dựng, hoàn thiện hệ thống pháp luật ở nước ta trong những năm sắp tới.

Quyết tâm đưa đất nước tiến kịp các quốc gia phát triển, hòa vào những dòng chảy chung của thời đại, cùng tầm nhìn về một hệ sinh thái kiến tạo phát triển, tư duy quản trị hiện đại, khung khổ pháp lý hoàn thiện và văn minh, quan điểm “vì nhân dân phục vụ, vì đất nước phụng sự”… là những cơ sở để chúng ta có thể tin tưởng về những đột phá phát triển của đất nước, của dân tộc trong kỷ nguyên mới.

Chuyên mục TÂM ĐIỂM mong nhận được ý kiến của bạn đọc về nội dung bài viết. Hãy vào phần Bình luận và chia sẻ suy nghĩ của mình. Xin cảm ơn!