Kịp thời sơ cấp cứu nạn nhân: Khi sự sống không chỉ nằm ở phép màu

Sơ cấp cứu đúng cách trong những phút đầu sau tai nạn hoặc sự cố y tế có thể quyết định sự sống còn của nạn nhân, nhưng nó không nằm ở phép màu mà là kỹ năng, kiến thức giúp tăng cơ hội cứu sống người bệnh.

Biết sơ cứu, thêm sinh mạng được cứu sống

Mới đây tại một siêu thị ở Hà Nội, nhân viên bảo vệ 59 tuổi đang làm việc bất ngờ co giật toàn thân, tím tái rồi ngừng thở, ngừng tuần hoàn. Tình cờ có mặt đúng thời điểm đó, chị Phạm Thị Thúy Hà – điều dưỡng Trung tâm chống độc, Bệnh viện Bạch Mai – lập tức lao tới kiểm tra nhanh, đánh giá tình trạng, ép tim cấp cứu ngay tại chỗ.

Hai phút ép tim liên tục đã giúp người bảo vệ có mạch trở lại, ý thức hồi phục. Sau đó xe cấp cứu đưa nạn nhân về Bệnh viện Bạch Mai tiếp tục điều trị.

Ít ngày sau đó, một em bé 3 tuổi bị đuối nước khi đang cùng gia đình nghỉ dưỡng tại Hà Nội cũng tình cờ được nữ bác sĩ Bệnh viện Bạch Mai cứu sống. Thời điểm được đưa lên khỏi mặt nước, trẻ đã ngừng thở. Bác sĩ Quỳnh Hương đã ép tim liên tục, kịp thời giúp trẻ thoát khỏi nguy kịch.

Một cụ bà 90 tuổi ngụ tại phường Phú Định (TP.HCM) cũng may mắn thoát khỏi tình trạng nghẹt thở nguy kịch sau khi bị hóc bún cá trong lúc ăn trưa. Nhờ sự bình tĩnh của người thân và hướng dẫn kịp thời từ Trung tâm Cấp cứu 115, bệnh nhân đã được thực hiện thủ thuật Heimlich đúng cách và an toàn.

Cộng đồng ngày càng nhận thức cao hơn về sơ cấp cứu

Những năm gần đây tại TP.HCM, Hà Nội nhiều hoạt động tập huấn sơ cấp cứu đã được đẩy mạnh và triển khai rộng rãi trong cộng đồng như mở lớp tập huấn luật sơ cấp cứu cho người lao động, đưa sơ cấp cứu vào sinh hoạt cộng đồng, trang bị thiết bị sơ cấp cứu tại các khu vực công cộng…

Các chương trình phổ cập sơ cấp cứu cho cộng đồng được phổ biến đến công nhân các khu công nghiệp, khu chế xuất, hướng dẫn viên du lịch, lực lượng dân quân tự vệ đến học sinh, sinh viên…

Ông Trần Anh Thắng – Phó giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 Hà Nội – cho hay trong 3-4 năm trở lại đây, số ca ngừng tuần hoàn, ngừng tim được tái lập tuần hoàn tự nhiên tại cộng đồng trước khi xe cấp cứu tới nơi đã tăng.

Theo ông Thắng, bên cạnh việc phổ cập kiến thức sơ cấp cứu cộng đồng, thời gian qua 115 Hà Nội cũng đẩy mạnh hướng dẫn sơ cấp cứu qua điện thoại. Khi người dân gọi đến tổng đài 115, nhân viên điều phối sẽ khai thác thông tin nhanh chóng, đánh giá nguy cơ. Nếu nghi ngờ bệnh nhân ngừng tuần hoàn, nhân viên lập tức hướng dẫn ép tim ngoài lồng ngực ngay tại chỗ.

“Để nâng cao hiệu quả hỗ trợ từ xa, trung tâm đã trang bị nhiều điện thoại thông minh cho nhân viên trực. Khi cần thiết, hai bên có thể kết nối qua các ứng dụng gọi video để nhân viên y tế quan sát trực tiếp hiện trường, chỉnh sửa tư thế ép tim, nhịp ép và thao tác của người hỗ trợ.

Dù người dân chưa có kỹ năng thuần thục nhưng nếu được hướng dẫn đúng cách trong thời gian chờ xe cấp cứu, cơ hội sống của bệnh nhân sẽ cao hơn rất nhiều”, ông Thắng nhấn mạnh.

Đặc biệt, mới đây Bệnh viện Nhân dân Gia Định (TP.HCM) cũng đã trao tặng máy khử rung tim tự động (AED) cho Công ty TNHH MTV Đường sắt đô thị số 1, đơn vị quản lý và vận hành metro số 1, đồng thời triển khai chương trình huấn luyện cấp cứu ngừng tim cho nhân viên tuyến metro.

PGS Nguyễn Hoàng Hải, Giám đốc Bệnh viện Nhân dân Gia Định, cho biết trong chiến lược cấp cứu ngừng tim cộng đồng, AED được xem là “vũ khí chiến lược” giúp tăng tỉ lệ sống sót lên đến 50-70% nếu được sử dụng trong vòng 3-5 phút đầu tiên. Đây là “thời điểm vàng” để cứu sống, điều mà hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp đôi khi không thể tiếp cận đủ nhanh nếu không có thiết bị hỗ trợ sẵn sàng tại chỗ.

Làm gì để thêm nhiều người được cứu sống kịp thời?

Giám đốc Trung tâm Cấp cứu 115 (TP.HCM) Nguyễn Duy Long cho hay nhằm trang bị kỹ năng sơ cấp cứu cho cộng đồng, nâng cao khả năng cứu sống người bệnh, những năm gần đây đơn vị đã đẩy mạnh truyền thông, giáo dục thông qua các lớp “sơ cấp cứu dành cho cộng đồng”.

Đây là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm nâng cao khả năng ứng phó ban đầu của người dân trước các tình huống y tế khẩn cấp. Khi sơ cấp cứu đúng cách trong những phút đầu có thể quyết định sự sống còn của người gặp nạn.

Khóa học được thiết kế theo hướng dễ hiểu, dễ thực hành, kết hợp hài hòa giữa lý thuyết và thực hành. Nội dung tập trung vào các tình huống thường gặp trong đời sống như ngưng tim, ngưng thở, hóc dị vật, chấn thương, chảy máu…

Theo bác sĩ Long, chính người dân là những người đầu tiên chứng kiến được sự việc, nếu mỗi người biết cách sơ cứu sẽ tiết kiệm được thời gian vàng bởi có nhiều trường hợp nếu đợi xe cứu thương đến chắc chắn sẽ không kịp.

Còn ông Thắng cho hay ngay cả nhân viên 115, những người thường xuyên tiếp xúc với tình huống cấp cứu, cũng phải được đào tạo, thực hành định kỳ ít nhất 1-2 lần/năm trên mô hình. “Cấp cứu là phản xạ. Không phải bác sĩ nào cũng có thể lập tức làm được nếu không được rèn luyện thường xuyên”, ông nói thêm.

Từ thực tiễn, đại diện Trung tâm 115 cho rằng muốn nâng cao kỹ năng sơ cấp cứu trong cộng đồng cần bắt đầu từ trường học. “Nên đưa kiến thức và kỹ năng sơ cấp cứu vào trường học càng sớm càng tốt từ tiểu học trở lên. Đây sẽ là nền tảng lâu dài”, ông Thắng đề xuất.