Lãi suất tiết kiệm giảm, chờ lãi vay hạ nhiệt

Tiết kiệm giảm đồng loạt, lãi vay giảm nhỏ giọt

Từ hôm nay 13.4, Ngân hàng (NH) TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) chính thức giảm lãi suất (LS) tiết kiệm 0,5% với kỳ hạn có LS cao nhất (24 tháng), xuống còn 6%/năm. Đáng chú ý, sau điều chỉnh, toàn bộ biểu LS tiết kiệm của Vietcombank đều được đưa về mức 6%/năm. Tương tự, NH NN-PTNT (Agribank) cũng thông báo hạ LS tiền gửi 0,5%. Không chỉ riêng các NH lớn, cuối tuần qua hàng loạt NH khác cũng công bố giảm LS tiết kiệm.

Việc đồng loạt giảm LS tiết kiệm của các NH đã hạ nhiệt phần nào cuộc chạy đua LS khởi động từ cuối năm 2025 và tăng nhiệt vào quý 1/2026 vừa rồi. Trong những công bố giảm LS cuối tuần qua, các nhà băng đều cho biết đây là sự đồng thuận sau cuộc họp ngày 9.4 với Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Điều này thể hiện việc NH đi cùng chủ trương của Chính phủ và NHNN về việc kéo giảm mặt bằng LS thị trường, hỗ trợ người dân và doanh nghiệp tiếp cận vốn với chi phí hợp lý trong giai đoạn nền kinh tế đang nỗ lực duy trì đà tăng trưởng.

Thế nhưng, điều thị trường chờ đợi hơn chính là giảm LS cho vay. Khảo sát cho thấy điều này vẫn đang khá hiếm hoi. Trong đó, có thể kể ra như Agribank đã tuyên bố giảm LS cho vay. Cụ thể, LS tiết kiệm kỳ hạn 24 tháng được Agribank sử dụng làm LS tham chiếu để xác định LS cho vay trung, dài hạn. Vì vậy, khi LS tham chiếu giảm 0,5%/năm thì LS cho vay cũng được điều chỉnh giảm tương ứng 0,5%/năm. Một nhà băng khác là Nam A Bank công bố hạ LS cho vay đối với khách hàng cá nhân, với biên độ giảm đến 3%/năm so với mức hiện hành. Hay Sacombank cũng giảm LS cho vay 0,5% trên nhiều kỳ hạn. Đơn vị này còn cho biết Báo cáo tài chính năm 2025 của NH ghi nhận biên lãi ròng (NIM) ở mức 2,86%, phản ánh sự chênh lệch giữa LS huy động và cho vay ở mức hợp lý, ổn định…

Theo TS Huỳnh Thanh Điền (Trường ĐH Nguyễn Tất Thành), dư nợ tín dụng của 4 NH thương mại nhà nước (Vietcombank, Agribank, VietinBank, BIDV – thường được gọi là nhóm Big 4) chiếm khoảng một nửa tổng dư nợ của nền kinh tế. Thông thường, dòng vốn từ Big 4 chủ yếu tập trung vào lĩnh vực được khuyến khích như sản xuất, xuất khẩu, chế biến – chế tạo, hạ tầng giao thông, cho vay tiêu dùng… Đồng thời, LS của nhóm NH này cũng luôn ở mức thấp nhất thị trường bởi các đơn vị không phải chỉ có nhiệm vụ kinh doanh thuần túy như các NH cổ phần mà còn thực hiện nhiệm vụ cung ứng vốn cho nền kinh tế, góp phần thực hiện chính sách tiền tệ, điều tiết vĩ mô của NHNN. Vì vậy để kéo giảm mặt bằng LS cho vay trên thị trường thì nhóm này phải đi đầu, làm gương.

Người gửi nhận ít hơn nhưng người vay vẫn phải chờ

LS tiết kiệm giảm nghĩa là người gửi tiền sẽ nhận được ít hơn khi gửi tiền trong tuần tới nhưng người đi vay vẫn đang chờ các NH đưa ra chính sách giảm LS.

Chuyên gia kinh tế, PGS-TS Đinh Trọng Thịnh nhận định: nhiệm vụ cấp thiết hiện nay của NHNN là kéo giảm mặt bằng LS. Với mức LS cho vay phổ biến trên 10%, lên đến 12-13%/năm thì các doanh nghiệp đang chịu áp lực lớn về chi phí vốn. Để có thể giảm LS cho vay, ngoài việc hạ LS tiết kiệm thì các NH vẫn phải đẩy mạnh giảm chi phí, giảm lợi nhuận để đồng hành cùng doanh nghiệp, người dân. Điều đó sẽ tạo ra nhiều dư địa để NH chủ động giảm LS cho vay. Đồng thời, NHNN cần có chỉ đạo quyết liệt hơn, trong đó sử dụng linh hoạt các công cụ chính sách, điều tiết cung tiền hợp lý để cung cấp nguồn vốn rẻ trên thị trường liên NH. Chẳng hạn, khi có sự điều tiết của NHNN thì LS qua đêm trên thị trường liên NH không thể tăng vọt như thời gian qua.

Trong khi đó, TS Huỳnh Thanh Điền phân tích: “Cái gốc” của việc chạy đua đẩy LS tiết kiệm lên cao thời gian qua là do các NH bị “căng” về thanh khoản. Hay nói cách khác, có nhiều NH không còn dư dả dòng tiền để cho vay nên phải tìm cách thu hút tiền gửi từ người dân. Việc NHNN thúc đẩy giảm LS tiết kiệm mới chỉ là một phần để giải quyết câu chuyện giảm LS cho vay. Giả sử LS giảm nhưng NH có tiền để cho vay hay không cũng là vấn đề nan giải. Vì vậy, chuyên gia này cho rằng trong thời gian tới, để dòng vốn từ NH chảy vào nền kinh tế với chi phí hợp lý, NHNN cần mạnh dạn giao chỉ tiêu tín dụng (room) cho các nhà băng. Đặc biệt có thể ưu tiên những NH kiểm soát tốt chi phí, LS cho vay thấp… thì có thể nới room để NH chủ động cho vay, góp phần thúc đẩy các hoạt động kinh doanh sản xuất. Ở một góc độ khác, NIM của nhiều NH vẫn duy trì ở mức rất cao, từ 3 – 4% hoặc thậm chí cao hơn. Hàng loạt NH đều có lợi nhuận tăng mạnh hằng năm ở mức 2 con số trở lên. Vì vậy chính bản thân các nhà băng nếu muốn nói đến đồng hành cùng Chính phủ để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế cao, chia sẻ cùng với doanh nghiệp thì phải giảm NIM, từ đó sẽ giảm LS cho vay.

Đặc biệt, về phía NHNN, TS Điền nhấn mạnh hiện VN có 4 NH thương mại nhà nước mà nhà nước sở hữu cổ phần chi phối, riêng Agribank do Nhà nước nắm 100% vốn điều lệ, thì trong bối cảnh hiện nay, NHNN phải chủ động yêu cầu các NH này không đặt chỉ tiêu lợi nhuận hoặc chỉ tiêu lợi nhuận càng thấp càng tốt; mở rộng tín dụng và kiểm soát chặt chi phí để giảm LS cho vay. “Nhóm

Big 4 ngân hàng phải đi đầu, gương mẫu trong việc giảm LS cho vay. Nếu các nhà băng lớn nhất thực hiện tốt nhiệm vụ này thì mặt bằng LS cho vay sẽ đi xuống, hỗ trợ cho doanh nghiệp và nền kinh tế tăng trưởng”, TS Huỳnh Thanh Điền nhấn mạnh.