Đèo Thung Khe (Phú Thọ) là khu vực thường xuyên xảy ra tai nạn nguy hiểm (Ảnh: Toàn Vũ).
Ngồi sau vô lăng chinh phục những cung đèo nổi tiếng ở Tây Bắc, Hà Giang hay Cao Bằng luôn mang lại cảm giác hứng khởi cho những người yêu thích lái xe đường dài.
Tuy nhiên, đây cũng là nhóm cung đường tiềm ẩn rủi ro cao. Mỗi năm, trên các tuyến đèo vẫn ghi nhận nhiều vụ tai nạn nghiêm trọng, phần lớn liên quan đến lỗi kỹ thuật điều khiển xe khi lên, xuống dốc.
Vì vậy, người lái cần trang bị kỹ năng xử lý đúng để bảo đảm an toàn cho bản thân, hành khách trên xe và các phương tiện cùng tham gia giao thông.
Một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tai nạn trên đèo là tài xế đổ dốc với tốc độ cao nhưng không sử dụng phanh động cơ bằng cách chọn cấp số phù hợp.
Thói quen rà phanh liên tục khiến hệ thống phanh tích nhiệt nhanh, có thể dẫn tới hiện tượng sôi dầu phanh, giảm ma sát má phanh và mất phanh. Đây là nguyên nhân rất nguy hiểm dẫn tới các tai nạn, nhiều vụ thảm khốc, đặc biệt trên những tuyến đường có địa hình đèo dốc dài.
Kiểm tra xe trước khi vào đèo
Phanh xe cần được bảo dưỡng định kỳ, thường xuyên (Ảnh: CTV).
Trước mỗi chuyến đi, đặc biệt với hành trình qua các cung đèo dài và hiểm trở như Khau Phạ, Ô Quý Hồ hay Đồng Văn, Mèo Vạc, lái xe nên kiểm tra kỹ các hạng mục quan trọng gồm hệ thống phanh, dầu phanh, lốp xe, áp suất lốp, nước làm mát, dầu động cơ, đèn chiếu sáng và còi.
Việc chuẩn bị kỹ lưỡng không chỉ giúp xe vận hành ổn định mà còn tạo sự tự tin cho người lái trước những cung đường khó.
Với các hành trình có đoạn đèo dài hàng chục km, tài xế nên chủ động bố trí điểm dừng nghỉ trước khi vào đèo để người lái tỉnh táo, đồng thời giúp xe có trạng thái vận hành tốt nhất.
Xuống đèo thường nguy hiểm hơn leo đèo
Dốc Thẩm Mã, địa điểm dừng chân của nhiều du khách ở Hà Giang (Ảnh: Hồng Anh).
Khi leo đèo, lái xe cần duy trì tốc độ phù hợp với khả năng kiểm soát, tập trung quan sát biển báo, vạch kẻ đường và các gương cầu tại khúc cua khuất tầm nhìn.
Ở những góc cua gắt, nên chủ động giảm tốc từ trước, sử dụng còi hoặc đèn để báo hiệu cho xe đi ngược chiều, đồng thời tuyệt đối giữ đúng phần đường của mình.
Đặc biệt khi xuống dốc, nguyên tắc quan trọng nhất là về số thấp trước khi xe bắt đầu lao nhanh, tận dụng lực hãm của động cơ để giữ tốc độ ổn định. Với xe số sàn, thường có thể sử dụng số 2 hoặc số 3 tùy độ dốc; với xe số tự động nên dùng các chế độ L, 2, 3 hoặc chế độ bán tự động để chủ động hãm xe.
Mốc tốc độ 30-40km/h chỉ mang tính tham khảo, bởi tốc độ an toàn còn phụ thuộc vào độ dốc, bán kính cua, tải trọng xe, thời tiết và tầm nhìn thực tế.
Cần lưu ý, lái xe tuyệt đối không rà phanh liên tục. Kỹ thuật đúng là dùng phanh động cơ làm chính, chỉ phanh chân theo kiểu ngắt quãng để giảm thêm 5-10km/h khi cần, sau đó nhả ra cho hệ thống phanh có thời gian tản nhiệt.
Vòng tua máy tăng cao khi đổ đèo bằng số thấp là hiện tượng bình thường, miễn là kim tua không chạm vùng đỏ, động cơ vẫn vận hành trong giới hạn thiết kế an toàn.
Tuy vậy, khi xe phải liên tục leo và đổ đèo trong thời gian dài với tua máy duy trì mức cao, người lái cũng cần đặc biệt theo dõi đồng hồ nhiệt độ động cơ. Nếu kim nhiệt tăng bất thường hoặc xuất hiện cảnh báo quá nhiệt, cần nhanh chóng đưa xe vào vị trí dừng đỗ an toàn, tắt điều hòa và để động cơ chạy không tải hoặc nghỉ trong thời gian phù hợp để hạ nhiệt.
Đặc biệt, tuyệt đối không mở nắp két nước hoặc bình nước làm mát ngay khi động cơ còn nóng, bởi áp suất cao có thể khiến nước làm mát và hơi nóng phun mạnh, gây bỏng rất nguy hiểm.
Lên đèo số nào, xuống đèo số đó: Không nên hiểu máy móc
Câu nói “lên đèo số nào, xuống đèo số đó” chỉ nên được xem là mẹo ghi nhớ nhanh, không phải nguyên tắc cứng nhắc áp dụng cho mọi tình huống.
Ý nghĩa của kinh nghiệm này là cấp số dùng khi xuống dốc phải đủ thấp để tạo lực hãm động cơ tương đương hoặc mạnh hơn lúc xe leo cùng đoạn dốc đó. Tuy nhiên, trên thực tế, người lái cần căn cứ vào độ dốc, chiều dài con dốc, tải trọng xe, điều kiện mặt đường và khả năng kiểm soát vô lăng để chọn cấp số phù hợp với tốc độ và vòng tua máy.
Với những đoạn dốc dài, cua gắt hoặc mặt đường trơn, thậm chí người lái nên chủ động về thấp hơn một cấp số so với lúc leo dốc để tăng hiệu quả hãm bằng động cơ, hạn chế phụ thuộc vào phanh chân và giảm nguy cơ mất phanh do quá nhiệt.
Nói cách khác, kinh nghiệm này không có nghĩa phải cứng nhắc giữ nguyên đúng cấp số khi lên dốc, mà nhấn mạnh rằng khi xuống dốc, người lái phải chọn số đủ thấp để xe được hãm bằng động cơ, luôn giữ trong vùng tốc độ an toàn và tránh rà phanh liên tục.
Chấp hành nghiêm quy tắc giao thông
Trên đường đèo dốc, cần tuyệt đối tuân thủ giới hạn tốc độ, biển cấm vượt, biển cảnh báo cua tay áo, dốc dài hoặc sạt lở.
Tại các khúc cua khuất tầm nhìn, nên bấm còi ngắn để báo hiệu, nhưng tránh lạm dụng còi liên tục gây căng thẳng cho chính người lái, hành khách trên xe, và các xe đối diện.
Khi vào cua, không bám sát vạch tim đường mà nên giữ xe bám chắc phần đường bên phải của mình để tạo khoảng an toàn nếu xe ngược chiều lấn làn.
Ban đêm hoặc khi có sương mù, người lái cần sử dụng đèn chiếu gần để tránh gây chói cho xe đối diện. Nếu gặp xe không chịu hạ pha, nên giảm tốc, giữ hướng lái ổn định theo mép phải phần đường và sẵn sàng dừng lại ở vị trí an toàn nếu tầm nhìn bị ảnh hưởng.
Một nguyên tắc rất quan trọng khác là ưu tiên nhường đường cho xe đang leo dốc, đặc biệt với xe tải hoặc xe khách cỡ lớn, bởi các phương tiện này cần nhiều lực kéo hơn và khó khởi hành lại giữa dốc. Tương tự với xe ngược chiều xuống dốc, nhường đường là cách tốt nhất để tránh nguy cơ xảy ra va chạm cho cả 2 bên.
Lái xe trên đường đèo không chỉ đòi hỏi kỹ năng mà còn cần sự bình tĩnh, kỷ luật và khả năng dự đoán tình huống từ sớm. Chấp hành Luật Giao thông đường bộ, làm chủ tốc độ, chọn đúng cấp số và sử dụng phanh đúng kỹ thuật là chìa khoá quyết định sự an toàn và trọn vẹn của mỗi chuyến đi.
Nguồn: https://dantri.com.vn/o-to-xe-may/lai-xe-duong-deo-hieu-dung-cau-len-deo-so-nao-xuong-deo-so-do-20200828081533641.htm
