Chính quyền Trump đang thể hiện những thông điệp không nhất quán giữa mục tiêu tái thiết, khai thác dầu với tiến trình chính trị tại Venezuela sau khi bắt ông Maduro.
Trong một cuộc họp kín tại Phòng Bầu dục tuần trước, thượng nghị sĩ đảng Cộng hòa Lindsey Graham đã trình bày kế hoạch chi tiết về những việc cần làm tiếp theo tại Venezuela, sau khi đặc nhiệm Mỹ đột kích Caracas và bắt Tổng thống Nicolas Maduro cùng phu nhân rạng sáng 3/1.
“Ngài giờ là người nắm quyền”, Graham kể lại lời đã nói với Tổng thống Donald Trump trong cuộc họp. “Chúng ta sẽ tái thiết nơi đó, nhưng cuối cùng sẽ hướng tới một cuộc bầu cử”.
“Tôi nghĩ đó là hướng đi của Mỹ với Venezuela”, Graham về sau nói trong một cuộc phỏng vấn với kênh NBC News, đề cập đến chính sách của Washington sau cuộc đột kích làm chấn động dư luận thế giới.
Nhưng liệu khi nào và bằng cách nào chính quyền Trump đạt được mục tiêu đó vẫn là dấu hỏi lớn.
Quân đội Mỹ đã cho thấy họ có thể tiến hành một chiến dịch đột kích táo bạo và chóng vánh tới mức nào để bắt ông Maduro đưa về New York xét xử với cáo buộc ma túy, nhưng chính quyền Trump sau đó lại tỏ ra bối rối với những gì sẽ diễn ra tiếp theo ở Venezuela.
Tổng thống Trump đã khẳng định rõ ràng rằng ông sẽ là người nắm quyền kiểm soát trong vấn đề tương lai Venezuela. Ông hôm 12/1 thậm chí còn đăng lên tài khoản Truth Social một bức ảnh chế trang thông tin Wikipedia, trong đó ghi chức danh của ông là “tổng thống lâm thời Venezuela” từ tháng 1/2026.
Tuy nhiên, ông dường như không vội vàng tổ chức cuộc bầu cử mới để người dân Venezuela tự chọn lãnh đạo. Thay vào đó, Tổng thống Mỹ cho biết những quan chức còn lại của chính quyền Maduro “đang hợp tác” với ông.
Tổng thống Mỹ Donald Trump và Ngoại trưởng Marco Rubio tham dự một cuộc họp với các giám đốc điều hành ngành dầu mỏ tại Nhà Trắng hôm 9/1. Ảnh: Reuters
“Chúng ta đang hợp tác cực kỳ tốt với Venezuela, cả người dân lẫn những người đang điều hành đất nước”, ông Trump phát biểu tại cuộc họp báo hôm 9/1 ở Nhà Trắng, giữa các giám đốc dầu khí tới để thảo luận về cơ hội khai thác dầu ở Venezuela.
Khi được hỏi liệu ông ưu tiên khôi phục sự ổn định hay hướng tới tiến trình dân chủ tại Venezuela hơn, Tổng thống Trump cho biết với ông “cả hai gần như là một”.
“Chúng tôi muốn ổn định, nhưng chúng tôi cũng muốn dân chủ. Cuối cùng, đó sẽ là dân chủ”, ông nói.
Nhưng trong nội bộ chính quyền Trump, các quan chức lại đang đưa ra những phát ngôn bất nhất về tương lai Venezuela, cho thấy những ưu tiên không đồng nhất. Một phe nhấn mạnh việc cần phải có một Venezuela ổn định, ủng hộ tầm nhìn từ Tổng thống Trump về việc khôi phục ảnh hưởng của Mỹ ở Tây bán cầu. Phe còn lại tập trung vào việc xây dựng một nền dân chủ tại Venezuela, phản ánh nguyện vọng của người dân nước này.
Ngoại trưởng Marco Rubio, ngồi cạnh Tổng thống Trump tại cuộc họp hôm 9/1, đã làm rõ trong các phát biểu của mình rằng mục tiêu chính quyền hướng tới là thúc đẩy Venezuela phát triển theo hướng phù hợp với lợi ích Mỹ, nhưng cũng phải “vì người dân”.
Stephen Miller, cố vấn cao cấp tại Nhà Trắng, người đang góp phần định hình chính sách của Mỹ tại Venezuela, đã thể hiện quan điểm mang đậm tư tưởng dân tộc hơn trong một cuộc phỏng vấn gần đây. Ông tuyên bố “việc của Mỹ là đi khắp thế giới để yêu cầu các cuộc bầu cử phải được tổ chức ở mọi nơi, ngay lập tức, mọi lúc, ngay lúc này”.
“Mỹ đang sử dụng quân đội để bảo vệ các lợi ích của mình tại bán cầu của chúng ta một cách không khoan nhượng. Chúng ta là một siêu cường. Và dưới thời Tổng thống Trump, chúng ta sẽ hành xử như một siêu cường”, ông nói thêm.
Kể từ sau khi ra lệnh cho quân đội đột kích Caracas để bắt Tổng thống Maduro, Tổng thống Trump ít đề cập đến việc khôi phục các giá trị dân chủ tại Venezuela.
Hôm 3/1, ông tuyên bố Mỹ sẽ nắm quyền điều hành Venezuela “cho đến khi một cuộc chuyển giao phù hợp có thể diễn ra”.
Trả lời NBC News hai ngày sau đó, ông Trump nói “không thể tổ chức bầu cử” cho đến khi “chấn chỉnh lại đất nước”. Mọi thứ cũng không rõ ràng hơn vào ngày 7/1 khi Tổng thống trả lời phỏng vấn báo New York Times, nói rằng ông chưa xác định thời điểm có thể tổ chức bầu cử tại Venezuela và việc Mỹ kiểm soát quốc gia này có thể kéo dài nhiều năm.
Người ủng hộ ông Maduro tổ chức tuần hành ngày 10/1 ở Caracas, kêu gọi trả tự do cho vợ chồng lãnh đạo Venezuela. Ảnh: AP
Một mối quan tâm cốt lõi của ông Trump là tiềm năng từ các mỏ dầu chưa được khai thác ở Venezuela. Sau khi nghe báo cáo từ các quan chức Mỹ về cuộc đột kích bắt Tổng thống Maduro, một số nghị sĩ Mỹ cho biết chính quyền dường như chưa tính toán kỹ những gì sẽ diễn ra tiếp theo ở Venezuela.
“Tôi không rõ ai thực sự cầm lái con tàu này. Rubio hay Stephen Miller? Tôi không thấy một thông điệp thống nhất về tương lai của Venezuela từ các thành viên trong chính quyền”, hạ nghị sĩ Dân chủ Veronica Escobar, người tham dự một buổi báo cáo vào tuần trước, nói.
“Ấn tượng của tôi là họ định sử dụng một số hình thức cưỡng ép để về cơ bản là tiếp cận nguồn tài nguyên thiên nhiên và dầu mỏ của quốc gia này”, hạ nghị sĩ Dân chủ Raja Krishnamoorthi, người cũng tham dự buổi báo cáo về Venezuela hồi tuần trước, cho hay.
Theo nghị sĩ này, Tổng thống Trump “thể hiện rất rõ ý định trong việc này, đó là về dầu mỏ”.
Phát biểu trước báo giới hôm 7/1, Ngoại trưởng Rubio phủ nhận việc chính quyền chưa có một kế hoạch thống nhất cho Venezuela giai đoạn hậu Maduro. Ông chỉ ra những tiến triển đã đạt được, đồng thời đề cập đến một thỏa thuận về dầu mỏ ký kết với công ty năng lượng nhà nước Venezuela.
“Đây không phải làm việc tùy hứng, cũng không phải chỉ là lời nói suông hay suy đoán về những gì sẽ xảy ra. Nó đang diễn ra rồi”, ông khẳng định.
Trước đó, Tổng thống Trump cho biết Venezuela sẽ giao nộp cho Mỹ 30-50 triệu thùng dầu thuộc diện trừng phạt để bán theo giá thị trường, nhưng không nêu khung thời gian.
Tàu chở dầu thô Ionic Anax cập cảng tại Maracaibo Lake ở Maracaibo, Venezuela, khu vực khai thác dầu khí trọng điểm của Venezuela hôm 10/1. Ảnh: AFP
Một nhóm quan chức trong chính quyền Trump hiện trực tiếp điều hành các công việc liên quan đến Venezuela.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance mới đây vừa chủ trì cuộc họp của các quan chức chủ chốt để thảo luận về “những bước tiếp theo” và đảm bảo chính phủ Venezuela “thực sự lắng nghe Mỹ cũng như làm những gì Mỹ cần” vì lợi ích của Washington.
Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright đang giám sát việc phát triển dầu mỏ và thường xuyên trao đổi với cả các giám đốc điều hành trong ngành cũng như những người chịu trách nhiệm tại Venezuela, một người phát ngôn của Bộ này cho hay.
Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân Dan Caine đóng vai trò chủ chốt trong các vấn đề quân sự. Hạm đội hải quân Mỹ được triển khai ở vùng Caribe giúp Tổng thống Trump có tiếng nói đáng kể trong các cuộc làm việc với giới lãnh đạo hiện tại của Venezuela.
Nhưng gương mặt nòng cốt nhất vẫn là Ngoại trưởng Rubio. Ông đã nhiều lần thảo luận với Tổng thống lâm thời Venezuela Delcy Rodriguez kể từ sau chiến dịch của Mỹ hồi đầu tháng, theo một nguồn thạo tin.
Một cựu quan chức chính phủ Mỹ am hiểu vấn đề cho hay khi Tổng thống Trump nói đang điều hành Venezuela, ông dường như có ý rằng đội ngũ của mình đang chỉ đạo Tổng thống lâm thời Venezuela, đảm bảo chính phủ của bà vẫn duy trì cung cấp các dịch vụ cần thiết.
Theo nghị sĩ Graham, Tổng thống Trump hiện nhấn mạnh quan điểm rằng Mỹ cần nắm quyền điều hành để giữ vững ổn định cho Venezuela. Tuy nhiên, ông cho biết thêm Ngoại trưởng Rubio và những người khác muốn thấy các cuộc bầu cử cuối cùng phải diễn ra và hiểu rõ rằng “không còn con đường nào khác”.
Vũ Hoàng (Theo NBC News, AFP, Reuters)
Nguồn: https://vnexpress.net/lap-truong-bat-nhat-cua-chinh-quyen-trump-ve-tuong-lai-venezuela-5004672.html
