Lộ diện ‘áo giáp vàng’ huyền thoại từ thời Đường

Sự kiện trên đánh dấu lần đầu tiên hiện vật từng chỉ tồn tại trong thơ ca được tái hiện bằng bằng chứng khảo cổ học, theo South China Morning Post ngày 19.1. Theo các chuyên gia bảo tồn, người được an táng trong lăng mộ được xác nhận là một vị vua Tuyuhun và bộ áo giáp vàng nhiều khả năng là một trong những tài sản quý giá nhất của ông.

ẢNH: SOUTH CHINA MORNING POST

Trong thơ Đường, hình ảnh “áo giáp vàng” từng được tác giả Wang Changling khắc họa như biểu tượng của tinh thần chiến sĩ nơi sa mạc: “Chúng ta sẽ không rời khỏi sa mạc cho đến khi đánh bại kẻ thù, dù áo giáp vàng có thể bị mòn đến trăm lần”. Tuy nhiên, suốt nhiều thế kỷ, giới học giả chưa từng tìm thấy một bộ giáp như vậy trong thực tế.

Điều đó đã thay đổi khi Phòng thí nghiệm trọng điểm về Khoa học khảo cổ và di sản văn hóa thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Trung Quốc (CASS) công bố hiện vật duy nhất còn sót lại của loại “giáp vàng” thời Đường – một bộ giáp bằng đồng mạ vàng, được phục chế từ các mảnh vỡ tìm thấy trong lăng mộ hoàng gia tại Tây Tạng.

Nhóm phục chế không chỉ lắp ráp bộ giáp từng mảnh mà còn dựng video mô phỏng hình dáng ban đầu của hiện vật. Các hiện vật liên quan, gồm áo giáp, đồ sơn mài và đồ kim loại, được khai quật và phục chế trong giai đoạn 2022 – 2025.

Chuyên gia Guo Zhengchen cho biết nhóm đã áp dụng phương pháp “tháo rời toàn bộ – phục dựng tổng thể”, tiến hành làm sạch, bảo vệ theo từng lớp và lập danh mục chi tiết từng tấm giáp. Do lăng mộ từng bị xâm phạm, các mảnh giáp ở trong tình trạng vỡ vụn và xuống cấp nghiêm trọng.

Theo báo cáo trên chuyên san khảo cổ Archaeology năm 2024, các tấm giáp bằng đồng, hình chữ nhật, cạnh dưới hình bán nguyệt, cùng nhiều mảnh giáp sơn mài được tìm thấy trong tình trạng chồng chất, không còn liên kết cấu trúc rõ ràng.

Để phục dựng, nhóm nghiên cứu đã quét 3D từng mảnh kim loại, đồng thời phân tích kỹ thuật chế tạo và thành phần vật liệu bằng kính hiển vi điện tử quét. Kết quả cho thấy đây không chỉ là giáp đồng mà còn được phủ thêm lớp mạ vàng, từ đó giúp tái hiện diện mạo ban đầu của bộ giáp.

Dựa trên các hiện vật vàng, vải lụa trong lăng mộ và phương pháp xác định niên đại bằng vòng cây, các nhà nghiên cứu cho rằng lăng mộ có niên đại vào giữa thế kỷ 8. Người được chôn cất được cho là một vị vua Tuyuhun, và bộ giáp vàng nhiều khả năng gắn với địa vị hoàng gia.

Ngôi mộ được phát hiện tại huyện Dulan, tây bắc tỉnh Thanh Hải – khu vực từng là điểm trung chuyển quan trọng trên Con đường tơ lụa.