Loại bóng mới làm tăng siêu phẩm ở Ngoại hạng Anh?

Ở vòng 25, Dominik Szoboszlai ghi bàn bằng cú đá phạt xoáy lượn, đưa bóng bay vòng qua hàng rào rồi găm vào mép trong cột dọc trái, khiến thủ thành Gianluigi Donnarumma gần như không kịp phản ứng. Đó là lần thứ ba mùa này tiền vệ người Hungary lập siêu phẩm đá phạt – những cú sút có quỹ đạo xoáy, đổi hướng muộn và tốc độ cao.

Cú nã đại bác của Erling Haaland vào lưới Fulham tuần trước là bàn thứ 100 từ ngoài vòng cấm tại Ngoại hạng Anh mùa này – tần suất cao nhất kể từ 2013-2014. Morgan Rogers (Aston Villa) cũng liên tục ghi bàn từ xa. Những pha lập công của Anton Stach cho Leeds hay Reece James vào lưới Newcastle có điểm chung – bóng đi căng, xoáy và chúi xuống rất nhanh, khiến thủ môn khó bắt bài.

Số bàn từ đá phạt trực tiếp cũng đã vượt tổng hai mùa gần nhất, trong khi giải vẫn còn khoảng 120 trận. Điều đó diễn ra trong mùa đầu tiên Ngoại hạng Anh chuyển sang dùng bóng Puma sau 25 năm gắn bó với Nike.

HLV Mikel Arteta từng cho rằng trái bóng ảnh hưởng tiêu cực và khiến Arsenal thua Newcastle 0-2 ở lượt đi bán kết Cup Liên đoàn mùa 2024-2025. Thủ môn David Raya cũng thừa nhận cần thời gian thích nghi khi bị Szoboszlai sút phạt tung lưới hồi đầu mùa. “Độ bám khác, cảm giác sút khác. Chúng tôi phải thích nghi sau nhiều năm chơi với bóng Nike”, thủ thành người Tây Ban Nha nói.

Việc đổ lỗi cho trái bóng vốn dễ bị chế giễu. Nhưng mùa trước, HLV Pep Guardiola cũng phàn nàn về bóng Mitre ở Cup FA, cho rằng nó khó kiểm soát hơn bóng Champions League hay Ngoại hạng Anh.

Dữ liệu cho thấy thủ môn quả thực đang thực sự gặp khó. Theo hãng thống kê hàng đầu thế giới Opta, số bàn “đáng lẽ bị ngăn chặn” từ các cú sút xa giảm mạnh so với hai mùa gần đây. Tỷ lệ cản phá từ ngoài vòng cấm xuống mức thấp nhất trong ít nhất 12 năm (81%), còn tỷ lệ chuyển hóa cú sút xa thành bàn gần 5% – cao nhất kể từ mùa 2006-2007.

Một HLV thủ môn tại Ngoại hạng Anh tiết lộ “bóng có cảm giác đi nhanh hơn, và khi bắt không trúng tâm sẽ lệch nhiều hơn”. Tuy nhiên, bộ phận hiệu suất của một CLB khác cho biết họ từng lo bóng Puma sẽ xoáy mạnh như bóng Cup Liên đoàn, nhưng qua kiểm tra thực tế, họ không thấy khác biệt rõ rệt so với bóng Nike nên không thay đổi giáo án tập luyện.

Ieuan Phillips, nhà nghiên cứu tại Viện Công nghệ Thể thao (Đại học Loughborough), là người trực tiếp thử nghiệm bóng của Puma, Nike, Adidas và Mitre.

Quy trình gồm hai bước: cầu thủ sút bóng, được ghi lại bằng camera tốc độ cao 1.000 khung hình/giây để phân tích lực và độ xoáy; sau đó robot chuyên dụng – cánh tay cơ khí nặng gần 2/3 tấn, trên thế giới chỉ có ba chiếc – tái hiện chính xác cùng một cú sút lặp lại nhiều lần để loại bỏ sai số.

Theo Phillips, tất cả bóng đều phải đáp ứng tiêu chuẩn nghiêm ngặt của FIFA về kích thước, trọng lượng hay áp suất với biên độ sai số khoảng 10%. “Về cơ bản, bóng đá vẫn là bóng đá. Sự khác biệt được kiểm soát trong phạm vi rất hẹp”, ông nói.

Bóng Puma Orbita Ultimate PL có 12 tấm ghép dán nhiệt, trong khi Nike Flight trước đây chỉ có bốn tấm ghép với rãnh sâu hàn nhiệt. Cấu trúc khác nhau có thể tạo cảm giác chạm bóng hơi khác, nhưng rất khó để chứng minh nó làm thay đổi quỹ đạo bay một cách đáng kể.

“Cách cầu thủ sút, tốc độ, góc tiếp xúc, độ xoáy và trục xoay, mới là yếu tố quyết định. Sự khác biệt trong kỹ thuật lớn hơn rất nhiều so với khác biệt giữa các quả bóng”, Phillips khẳng định. Về cú đá của Szoboszlai, ông cho rằng ngay cả khi dùng bóng Nike, khả năng cao bóng vẫn lượn vào lưới. “Đó đơn giản là một cú đá quá đẹp”.

Sự gia tăng các bàn sút xa cũng phản ánh xu hướng chiến thuật. Khi nhiều đội chơi lùi sâu, bịt kín vòng cấm, các đội tấn công buộc phải dứt điểm từ ngoài vòng 16m50 thay vì cố gắng phối hợp trong không gian hẹp.

Bóng mới có thể tạo cảm giác khác trong giai đoạn đầu thích nghi. Nhưng dữ liệu và thử nghiệm kỹ thuật cho thấy khác biệt không đủ lớn để lý giải toàn bộ “cơn mưa siêu phẩm” tại Ngoại hạng Anh. Có thể lời giải không nằm ở trái bóng Puma. Mà nằm ở kỹ thuật, sự tự tin và chất lượng ngày càng cao của những người dứt điểm.

Hồng Duy (theo Daily Mail)