Tàu chở dầu Luojiashan neo đậu tại Muscat, Oman giữa lúc xung đột giữa Mỹ và Israel với Iran đang diễn ra (Ảnh: Reuters).
Báo cáo tình báo Mỹ cho rằng các cuộc tấn công trực tiếp của Iran là mối đe dọa lớn nhất đối với các tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Đây là tuyến trung chuyển then chốt của hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu, nhưng đã bị Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran gần như phong tỏa kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu chiến dịch quân sự nhằm vào Iran.
Chính quyền Tổng thống Donald Trump đã tiến hành các cuộc không kích nhằm vào 16 tàu rải thủy lôi gần eo biển vào ngày 11/3, sau khi lo ngại Iran có thể đang chuẩn bị gài mìn tại khu vực này. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) đăng video cho thấy các cuộc tấn công của Mỹ đã đánh trúng 9 tàu của Iran, phần lớn đang neo đậu khi bị tấn công.
Tuy nhiên, mối đe dọa nguy hiểm hơn vẫn là khả năng Iran thực hiện cuộc tấn công trực tiếp quy mô lớn, chẳng hạn sử dụng dàn máy bay không người lái (UAV) tự sát hoặc phóng hàng loạt tên lửa đạn đạo từ bờ biển nhằm vào các tàu ở eo biển Hormuz.
Vấn đề là chỉ cần một tên lửa hoặc một máy bay không người lái của Iran lọt qua hệ thống phòng thủ cũng có thể phá hủy hoặc đánh chìm một tàu chở dầu, từ đó giúp Iran có thêm đòn bẩy, ngay cả khi Mỹ và Israel vẫn tiến hành chiến dịch tập kích quy mô lớn.
Thậm chí, trong trường hợp các tàu khu trục của hải quân Mỹ hộ tống tàu chở dầu, họ vẫn có thể không chặn được toàn bộ tên lửa đang bay tới. Hoặc ngay cả khi chính quyền Tổng thống Trump trực tiếp cung cấp bảo hiểm rủi ro cho các công ty vận tải, các thủy thủ đoàn vẫn lo ngại khi điều khiển tàu đi qua eo biển.
Iran “bày binh bố trận” thế nào ở eo biển huyết mạch Hormuz?
Theo các nguồn tin, ở một số khía cạnh, việc gài thủy lôi được cho là dễ xử lý hơn so với các cuộc tấn công trực tiếp vào các tàu, vì Mỹ đã chuẩn bị từ trước khả năng Iran tìm cách gài mìn tại tuyến đường thủy chiến lược này, nơi khoảng 1/5 lượng dầu giao dịch toàn cầu đi qua.
Các vấn đề liên quan đến việc bảo vệ tàu chở dầu tại eo biển Hormuz đã được các quan chức quân sự Mỹ thảo luận trong một cuộc họp kín giữa các nghị sĩ cấp cao vào ngày 10/3, theo một nguồn tin am hiểu sự việc.
Sau cuộc họp, các nghị sĩ Đảng Dân chủ đã chỉ trích mạnh mẽ chính quyền. Thượng nghị sĩ Chris Murphy viết trên mạng xã hội: “Tôi không thể nói chi tiết hơn về cách Iran có thể làm tê liệt eo biển, nhưng có thể nói rằng hiện tại họ vẫn chưa biết làm thế nào để mở lại tuyến đường này một cách an toàn”.
Người phát ngôn Nhà Trắng đã chuyển các câu hỏi về rủi ro tại eo biển sang bài đăng của Tổng thống Trump trên mạng xã hội, trong đó ông Trump dọa trả đũa quân sự nếu Iran cố gắng đặt thủy lôi. Các cuộc không kích của CENTCOM vào các tàu rải mìn của Iran diễn ra ngay sau đó.
Vị trí eo biển Hormuz (Ảnh: BBC).
Eo biển Hormuz là tuyến đường quan trọng nối Vịnh Ba Tư với phía bắc biển Ả Rập. Bờ biển Iran chạy dọc một bên eo biển, và các tàu quân sự cũng như tàu dân sự khi đi vào hoặc rời vịnh đều có nguy cơ bị tấn công từ bờ biển.
Kể từ khi xung đột bắt đầu nổ ra vào ngày 28/2, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran đã gần như phong tỏa eo biển, khiến nhiều tàu chở dầu bị mắc kẹt. Việc nguồn cung bị gián đoạn đã góp phần khiến giá dầu tăng mạnh, kéo theo giá xăng tại Mỹ cũng tăng cao.
Iran đã leo thang mạnh mẽ chiến lược tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự và mạng lưới giao thông vận tải khắp vùng Vịnh. Các quan chức cấp cao của Iran thậm chí cảnh báo về một “cuộc chiến tranh tiêu hao” lâu dài, có thể gây hỗn loạn kinh tế toàn cầu khi nguồn cung năng lượng từ khu vực này bị bóp nghẹt.
Theo hãng tin Fars của Iran, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) Iran tuyên bố tấn công 2 tàu ở eo biển Hormuz hôm 11/3. IRGC cho biết tàu chở hàng mang cờ Thái Lan Mayuree Naree bị bắn sau khi “phớt lờ cảnh báo và cố tình đi qua eo biển Hormuz một cách bất hợp pháp”.
IRGC cũng tuyên bố một tàu khác mang cờ Liberia, có tên Express Rome, cũng “bị trúng đạn của Iran sáng nay sau khi phớt lờ cảnh báo từ Hải quân IRGC”.
Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO), ít nhất 13 vụ tấn công tàu đã xảy ra xung quanh Vịnh Ba Tư, eo biển Hormuz và Vịnh Oman kể từ khi Mỹ và Israel bắt đầu các cuộc tấn công vào Iran. Chỉ trong ngày 11/3, 3 tàu đã bị tấn công.
Người phát ngôn Bộ Tư lệnh Khatam al-Anbiya của Iran tuyên bố nước này “sẽ không bao giờ cho phép dù chỉ một lít dầu đi qua eo biển Hormuz vì lợi ích của Mỹ, chủ nghĩa phục quốc Do Thái, hoặc các đồng minh của họ”.
“Bất kỳ tàu nào, hoặc bất kỳ lô dầu nào thuộc về Mỹ, Israel, hoặc các đối tác của họ đều bị coi là mục tiêu hợp pháp. Chúng tôi sẽ theo đuổi chính sách tấn công liên tiếp cho đến khi họ bị trừng phạt và hối tiếc về hành động của mình”, người phát ngôn nhấn mạnh.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết Washington đã phá hủy nhiều loại vũ khí mà Iran có thể dùng để tấn công tàu. Ông kỳ vọng hoạt động vận tải bình thường qua eo biển sẽ khôi phục trong “vài tuần tới”, dù không cung cấp thông tin chi tiết.
Tuy vậy, do lo sợ bị Iran tấn công, hầu hết các công ty vận tải biển đã ngừng cho tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz. Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz đã sụt giảm nhanh chóng trong những ngày gần đây.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/loat-tau-bi-tan-cong-don-dap-eo-bien-hormuz-tiem-an-moi-de-doa-lon-nhat-20260312153257382.htm
