Lưu ý cho mẹ bầu nguy cơ cao giữ sức khỏe dịp Tết

Phụ nữ có thai kỳ nguy cơ cao sinh non, tiền sản giật, đa thai, mắc đái tháo đường thai kỳ, thai chậm tăng trưởng trong tử cung thường lo lắng hơn trong kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Thay đổi thói quen sinh hoạt, đi lại hoặc căng thẳng gia tăng có thể ảnh hưởng đến thai nhi.

TS.BS Nguyễn Hoàng Long, Phó giám đốc Trung tâm Y học bào thai, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM, khuyên thai phụ nhận biết các dấu hiệu bất thường, chuẩn bị kế hoạch nghỉ Tết phù hợp, duy trì thói quen lành mạnh.

Nhận biết dấu hiệu bất thường

Trong kỳ nghỉ Tết, triệu chứng bất thường ở thai phụ thường khó nhận biết hoặc dễ bỏ qua do nhầm lẫn với biểu hiện mệt mỏi khi di chuyển nhiều, dọn dẹp hoặc nấu nướng.

Mẹ bầu nguy cơ cao sinh non nên lắng nghe cơ thể để phát hiện dấu hiệu cảnh báo chuyển dạ sớm trước tuần thai 37 gồm cơn co tử cung 2-3 lần mỗi 10 phút gây đau, ra máu hoặc dịch âm đạo, nôn hoặc tiêu chảy… Mang đa thai cũng làm tăng nguy cơ sinh non, kích thước tử cung lớn hơn thường gây mệt mỏi, khó chịu. Do đó, khi xuất hiện triệu chứng bất thường, thai phụ nên đến bệnh viện ngay.

Trường hợp thuộc nhóm nguy cơ cao tiền sản giật, mẹ bầu cần đo huyết áp hàng ngày. Nếu chỉ số huyết áp trên 140/90 mmHg hoặc có biểu hiện khó thở, đau đầu dữ dội, rối loạn thị giác (nhìn mờ hoặc thấy đốm đen, nhạy cảm với ánh sáng), đau bụng thượng vị, sưng mặt hoặc tay đột ngột…, người mẹ nên đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Phụ nữ bị đái tháo đường thai kỳ cần phải nhập viện ngay nếu có các triệu chứng nghiêm trọng của việc tăng hoặc hạ đường huyết quá mức. Cụ thể, đường huyết cao dẫn đến nhiễm toan ceton với triệu chứng khát nước liên tục, đi tiểu nhiều, mệt mỏi, buồn nôn, nôn, đau bụng, hơi thở có mùi hôi. Trường hợp hạ đường huyết nặng có biểu hiện vã mồ hôi, run rẩy, tim đập nhanh, da nhợt nhạt, cáu gắt hoặc lú lẫn đột ngột, hôn mê.

Nếu thai chậm tăng trưởng trong tử cung, mẹ bầu cần theo dõi sát cử động thai. Thai nhi này thường có dự trữ oxy kém, giảm cử động có thể là dấu hiệu bé bị ngạt hoặc thiếu hụt năng lượng. Sau mỗi bữa ăn, mẹ hãy nằm nghỉ, đếm cử động thai. Thai máy ít hơn, yếu hơn bình thường hoặc dưới 4 lần cử động trong một giờ khi mẹ đang nằm nghỉ thì nên đến ngay bệnh viện chuyên khoa kiểm tra.

Chuẩn bị kế hoạch nghỉ Tết phù hợp

Bác sĩ Long khuyến nghị tất cả trường hợp thai kỳ nguy cơ cao nên hẹn tái khám sớm với bác sĩ chuyên khoa trước khi nghỉ Tết nhằm đánh giá toàn diện tình trạng sức khỏe. Bác sĩ chia sẻ các dấu hiệu nguy hiểm, chế độ ăn uống, nghỉ ngơi sinh hoạt, từ đó dự phòng phương án xử trí phù hợp trong dịp Tết.

Mẹ bầu tăng huyết áp hoặc nguy cơ cao tiền sản giật nên đo huyết áp tại nhà hai lần một ngày (sáng và chiều), uống thuốc theo chỉ định của bác sĩ (nếu có). Người mắc đái tháo đường thai kỳ cần kiểm tra đường huyết định kỳ 1-2 giờ trước và sau ăn, không bỏ qua bước này bất kể đi chúc Tết hay du lịch. Mẹ bầu nên mang theo que thử đường huyết, kim chích và insulin trong túi chuyên dụng. Tham khảo ý kiến tư vấn của bác sĩ Nội tiết để điều chỉnh thời gian tiêm insulin phù hợp. Luôn giữ sổ khám thai ở vị trí thuận tiện hoặc lưu hồ sơ khám trong điện thoại, lưu số điện thoại cấp cứu của bệnh viện chuyên khoa gần nhất để xử trí kịp thời khi có dấu hiệu bất thường.

Người mang thai nguy cơ cao nên hạn chế đến nơi đông người như lễ hội để phòng ngừa bệnh truyền nhiễm như cúm, sốt xuất huyết… Khi di chuyển đường dài bằng ôtô, tàu hỏa hoặc máy bay, mẹ bầu nên cử động chân, cổ chân hoặc xoa bóp nhẹ nhàng để tránh hình thành cục máu đông. Không nên nhịn uống nước vì mất nước làm tăng nguy cơ co thắt tử cung.

Duy trì sinh hoạt lành mạnh

Trong kỳ nghỉ Tết, lịch sinh hoạt của mẹ bầu có thể đảo lộn như thức khuya, ăn uống không đúng giờ, quên uống thuốc dưỡng thai (nếu có). Điều này làm tăng nguy cơ xảy ra triệu chứng đột ngột hoặc biến chứng ảnh hưởng mẹ, thai nhi.

Bác sĩ Long khuyến nghị mẹ bầu nguy cơ cao hạn chế ăn thực phẩm chứa nhiều muối như dưa hành, kiệu muối, giò chả, lạp xưởng… Muối gây tích nước và tăng huyết áp. Mẹ bầu không nên ăn nhiều bánh chưng, bánh tét, xôi, bánh kẹo vì có thể dẫn đến tăng huyết áp hoặc đái tháo đường thai kỳ, tăng nguy cơ sinh non. Chia nhỏ bữa ăn, đảm bảo ăn uống cân bằng, giàu dinh dưỡng từ thịt, trứng, cá, rau xanh, trái cây… Chuẩn bị đồ ăn nhẹ lành mạnh như các loại hạt, ngũ cốc, sữa… để duy trì đường huyết ổn định.

Mẹ bầu ưu tiên uống đủ nước, tránh rượu bia, hạn chế caffeine, ngủ đủ giấc, nghỉ ngơi, vận động nhẹ nhàng, kiểm soát các bệnh mạn tính, không bê vác đồ nặng, không đứng hoặc ngồi một chỗ quá lâu.

Ngọc Châu