Thiệt hại tại một khu phức hợp của công ty Mỹ Halliburton sau một cuộc tấn công bằng UAV tại Basra, Iraq (Ảnh: Reuters).
Chỉ vài giờ sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công vào Iran vào cuối tháng trước, các mục tiêu của Mỹ tại khu vực Kurdistan của Iraq đã bị các nhóm vũ trang được Tehran hậu thuẫn tấn công trả đũa, kéo Iraq vào cuộc xung đột vốn sau đó lan rộng khắp Trung Đông.
Kể từ đó, các cơ sở và lợi ích của Mỹ tại Iraq đã nhiều lần trở thành mục tiêu tấn công của các nhóm thân Iran cũng như của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC). Mỹ cũng đã tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào một số nhóm vũ trang thân Tehran tại Iraq.
Trong một cuộc họp báo tại thủ đô Baghdad hồi đầu tuần, Ngoại trưởng Iraq Fuad Hussein cho biết: “Iraq đã trở thành một trong những quốc gia bị ảnh hưởng trực tiếp bởi cuộc xung đột đang diễn ra”. Theo ông, đất nước này đang phải đối mặt với các cuộc tấn công từ “cả hai phía của cuộc xung đột”.
Tại Iraq, các vụ tấn công tiếp tục xảy ra. Hôm 11/3, một UAV tự sát đã bị đánh chặn gần Lãnh sự quán Mỹ ở Erbil, và nhiều tiếng nổ lớn được nghe thấy trong khu vực, theo các hãng tin địa phương.
Theo Washington Post, hôm 10/3, một UAV đã tấn công một cơ sở ngoại giao quan trọng của Mỹ tại Iraq, được cho là hành động trả đũa của các nhóm vũ trang thân Tehran.
Cũng trong ngày 10/3, IRGC tuyên bố đã tấn công một căn cứ Mỹ tại khu vực Kurdistan bán tự trị của Iraq bằng 5 tên lửa.
Trước đó, vào cùng ngày, nhóm Kataib Imam Ali, liên kết với Lực lượng Huy động Nhân dân (PMF) thân Iran, cho biết 4 thành viên của họ đã thiệt mạng và 12 người khác bị thương trong các cuộc không kích ở miền bắc Iraq mà họ cáo buộc do Mỹ tiến hành.
Lửa bùng cháy dữ dội trên tàu chở dầu ngoài khơi bờ biển Iraq (Video: Sabereen News).
Thủ tướng Iraq Mohammed Shia al‑Sudani hôm 10/3 đã nói với Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio rằng Iraq không nên bị sử dụng làm bàn đạp cho các cuộc tấn công trong cuộc chiến ở Trung Đông.
Tuy nhiên, theo Al Jazeera, Iraq từ lâu đã là chiến trường ủy nhiệm giữa Mỹ và Iran, và ngay từ đầu đã bị cuốn vào cuộc xung đột hiện nay với các cuộc tấn công được cho là do Mỹ, các nhóm thân Iran và IRGC tiến hành.
Trong 12 ngày qua, các cuộc tấn công bằng UAV và rocket đã nhằm vào sân bay quốc tế Baghdad, nơi có một căn cứ quân sự và cơ sở ngoại giao của Mỹ, cũng như nhiều mỏ dầu và cơ sở năng lượng. Thành phố Erbil, thủ phủ của khu vực Kurdistan, cũng nhiều lần bị tấn công.
Iran cũng đã tấn công các nhóm người Kurd hoạt động tại khu vực Kurdistan của Iraq, sau khi xuất hiện thông tin rằng Washington có kế hoạch trang bị vũ khí cho họ để chiến đấu chống Tehran. Mỹ sau đó bác bỏ thông tin này, cho rằng chiến sự hiện đã quá phức tạp.
Theo nhà nghiên cứu Renad Mansour của tổ chức nghiên cứu Chatham House, tình thế mà Iraq đang đối mặt bắt nguồn từ sự phức tạp trong tình hình của nước này. Một số lực lượng chính trị và an ninh tại Iraq có quan hệ chặt chẽ với Iran, trong khi những lực lượng khác lại thân Mỹ hơn.
Dù Baghdad nhiều lần phản đối việc cả Washington lẫn Tehran vi phạm chủ quyền của mình, khả năng thực thi các phản đối đó lại rất hạn chế do sự phân mảnh này.
Iran đã tăng cường hỗ trợ các nhóm Hồi giáo Shia và các nhóm vũ trang tại Iraq sau khi cựu Tổng thống Saddam Hussein bị lật đổ trong cuộc chiến của Mỹ tiến hành vào năm 2003.
Các nhóm vũ trang Shia thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân đóng vai trò quan trọng trong việc đánh bại IS tại Iraq giai đoạn 2014-2017. Hàng nghìn thành viên của các nhóm vũ trang thân Iran đã được sáp nhập vào các cơ quan an ninh nhà nước Iraq. Những nhóm như Kataib Hezbollah và Asaib Ahl al‑Haq, vốn thuộc Lực lượng Huy động Nhân dân, được cho là phù hợp với lợi ích địa chính trị của Tehran.
Các chuyên gia cho rằng Iran coi Iraq là nơi có thể tấn công các lợi ích của Mỹ nhằm gây áp lực cho Washington.
Theo nhà nghiên cứu Burcu Ozcelik thuộc Viện Nghiên cứu Quốc phòng và An ninh Hoàng gia Anh, các nhóm vũ trang thân Iran thường xuyên tấn công các tài sản quân sự của Mỹ bằng những phương thức tác chiến bất đối xứng.
Theo bà, đối với Tehran, những hành động này vừa gây sức ép lên lợi ích của Mỹ vừa làm suy yếu khu vực Kurdistan. Khu vực Kurdistan đặc biệt nhạy cảm đối với Iran vì nằm sát biên giới nước này và là nơi hoạt động của các nhóm người Kurd mà Tehran coi là đối thủ.
Bà Ozcelik cho rằng dù các quốc gia Trung Đông khác như Li Băng hay Jordan cũng bị cuốn vào cuộc xung đột, Iraq vẫn khác biệt vì ảnh hưởng của Iran tại đây sâu rộng hơn nhiều.
Các nhóm vũ trang thân Iran không chỉ tồn tại mà đã được tích hợp vào cấu trúc an ninh của Iraq, trong khi nước này vẫn là nơi đặt nhiều lợi ích quan trọng của Mỹ. Điều đó khiến Iraq dễ nằm trong “làn đạn chéo” khi Mỹ và Iran nổ ra xung đột.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/ly-do-iraq-nam-trong-lan-dan-cheo-bi-ca-my-va-iran-tap-kich-20260312092503833.htm
