Mâm cúng ông Công ông Táo năm Ất Tỵ 2025 chuẩn phải có những gì?

Người ta vẫn thường bảo nhau, bao giờ cúng ông Công ông Táo xong thì lúc ấy mới thực sự là Tết. Cái không khí của ngày 23 tháng Chạp nó lạ lắm, vừa có chút vội vã, tất bật của những ngày cuối năm, lại vừa có cái dư vị ấm cúng, thiêng liêng của sự đoàn viên. Năm Ất Tỵ này, dù công việc có bận rộn đến đâu, các bà, các mẹ cũng chẳng ai quên dành chút thời gian để sửa soạn một mâm lễ tiễn Táo quân về trời. 

Không cần phải sơn hào hải vị đắt đỏ, điều quan trọng nhất vẫn là sự chỉn chu và lòng thành kính. Nếu bạn vẫn đang băn khoăn chưa biết bắt đầu từ đâu để mâm cỗ vừa đẹp mắt, vừa đúng cổ truyền, hãy cùng ngồi lại và điểm qua những lễ vật không thể thiếu trong ngày trọng đại này nhé.

Ý nghĩa thiêng liêng của ngày “Tết ông Táo”

Trong tâm thức của người Việt, Táo quân không chỉ là vị thần cai quản việc bếp núc mà còn là người ghi chép mọi chuyện tốt xấu của gia chủ trong suốt một năm qua để tâu bày với Ngọc Hoàng. Lễ cúng ngày 23 tháng Chạp, vì thế, mang một ý nghĩa chuyển giao vô cùng quan trọng. 

Đó là lúc chúng ta dọn dẹp lại những bộn bề cũ kỹ của năm cũ, gửi gắm những ước vọng về sự bình an, no đủ cho năm mới. Một mâm cỗ chu đáo không chỉ để “lấy lòng” các Táo, mà còn là cách để người phụ nữ trong gia đình thể hiện sự vén khéo, chăm chút cho tổ ấm của mình.

Bộ “Mũ – Áo – Hài” và cá chép: Phương tiện của các vị thần

Trước khi nói đến mâm cơm mặn, điều tiên quyết không thể thiếu trong lễ cúng này chính là bộ vàng mã và “phương tiện” đi lại. Theo truyền thống, gia chủ cần chuẩn bị 3 chiếc mũ Táo quân: Hai chiếc mũ chuồn dành cho Táo ông (có cánh chuồn) và một chiếc mũ dành cho Táo bà (không có cánh chuồn). Màu sắc của mũ áo thường thay đổi theo ngũ hành của từng năm, nhưng phổ biến nhất vẫn là màu đỏ hoặc màu vàng, tượng trưng cho sự may mắn và quyền uy. Những bộ mã này sẽ được hóa vàng sau khi lễ cúng hoàn tất, gửi theo làn khói hương về cõi thiên thai.

Bên cạnh mũ áo, cá chép chính là “linh hồn” của ngày 23 tháng Chạp. Dân gian tin rằng “cá chép hóa rồng” sẽ đưa ông Táo vượt Vũ Môn lên thiên đình. Bạn có thể chọn mua 3 chú cá chép đỏ sống, thả trong chậu nước sạch đặt cạnh mâm cỗ. Hình ảnh những chú cá quẫy đuôi trong làn nước trong vắt không chỉ đẹp mắt mà còn mang ý nghĩa về sự sinh sôi, nảy nở và sức sống bền bỉ. Sau khi cúng xong, hãy nhẹ nhàng thả cá ra sông, hồ, ao sạch sẽ để phóng sinh, coi như làm một việc thiện lành tích đức cuối năm.

Mâm cỗ mặn: Sự hài hòa giữa truyền thống và hiện đại

Về phần cỗ mặn, tùy theo điều kiện và văn hóa vùng miền mà mỗi gia đình sẽ có sự chuẩn bị khác nhau, nhưng tựu trung lại vẫn phải đảm bảo sự hài hòa, trang nghiêm. 

Một mâm cỗ truyền thống chuẩn vị Bắc thường không thể thiếu đĩa xôi gấc đỏ au tượng trưng cho vận đỏ cả năm, hoặc đĩa bánh chưng xanh vuông vức gợi nhớ hương vị đất trời. Bên cạnh đó là đĩa gà luộc vàng ươm, ngậm bông hoa hồng đỏ, da căng bóng, được xếp ngay ngắn ở vị trí trang trọng nhất. Với mâm cỗ miền Trung, Nam thường sẽ có thêm cá lóc nướng hoặc thịt quay.

Các món ăn kèm cũng cần được chế biến tỉ mỉ. Một bát canh măng móng giò ninh kỹ, nước dùng trong veo, ngọt lừ; một đĩa giò lụa thái miếng đều tăm tắp; đĩa xào thập cẩm với màu xanh của đậu, màu đỏ của cà rốt, màu trắng của su hào tạo nên bức tranh ẩm thực rực rỡ sắc màu. 

Ngoài ra, nhiều gia đình còn chuẩn bị thêm món chè kho (chè đỗ xanh) ngọt sắc, bánh đậu xanh hình hoa quả, các loại bánh bao tạo hình cá chép đỏ, quả đào hay nén vàng may mắn hoặc đĩa nem rán giòn tan. Tuy nhiên, trong nhịp sống hiện đại, chị em hoàn toàn có thể giản lược bớt các món cầu kỳ, thay bằng các món ăn phù hợp với khẩu vị gia đình, miễn sao mâm cơm nhìn gọn gàng, sạch sẽ và toát lên sự ấm cúng.

Lễ vật đi kèm và thời điểm vàng để dâng cúng

Ngoài cỗ mặn và vàng mã, mâm lễ nhất định phải có đĩa ngũ quả tươi ngon, lọ hoa cúc vàng hoặc hoa hồng tươi tắn, cùng ấm trà sen thơm ngát, chén rượu nếp và đĩa trầu cau têm cánh phượng. Tất cả những chi tiết nhỏ ấy cộng hưởng lại tạo nên một không gian tâm linh vừa gần gũi vừa trang trọng.

Một lưu ý cực kỳ quan trọng mà các chị em cần nhớ, đó là thời điểm cúng. Theo quan niệm dân gian, lễ cúng ông Công ông Táo phải được hoàn tất trước giờ Ngọ (12 giờ trưa) ngày 23 tháng Chạp. Bởi lẽ, đây là thời điểm các Táo phải bay về trời, nếu cúng muộn hơn, e rằng các Ngài sẽ không kịp giờ chầu. Vì thế, tốt nhất gia đình nên chuẩn bị từ sáng sớm hoặc cúng vào chiều tối ngày 22, miễn sao tấm lòng thành kính được gửi trao trọn vẹn. Mâm cỗ dù to hay nhỏ, cốt lõi vẫn nằm ở chữ “tâm”, ở sự biết ơn và trân trọng những giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc.