Mảng tối của cơn sốt ‘dao kéo’ ở Trung Quốc

Hồi năm 2021, nữ diễn viên Cao Lưu chia sẻ lên mạng xã hội Weibo những hình ảnh gây sốc về chiếc mũi của mình sau một ca phẫu thuật thẩm mỹ thất bại tại Quảng Châu. Phần chóp mũi của cô bị hoại tử chuyển sang màu đen sì và thâm tím.

Các bác sĩ tại nhiều bệnh viện Trung Quốc cũng lưu trữ hàng chục tấm ảnh chụp bệnh nhân mặt sưng vù hoặc trán sưng đen cầu cứu vì phẫu thuật hỏng.

Đây là mảng tối của ngành công nghiệp phẫu thuật thẩm mỹ ở Trung Quốc, lĩnh vực đang bùng nổ trong nhóm thế hệ Thiên niên kỷ thành thị, đặc biệt là phụ nữ trẻ, những người thường tìm đến các liệu pháp laser để trị nám hoặc tiêm chất làm đầy xóa nếp nhăn.

Sự cộng hưởng giữa mạng xã hội, phòng khám thẩm mỹ chèo kéo khách và người hành nghề không có chuyên môn đang tạo ra vùng tối nguy hiểm.

“Một số phòng khám chỉ muốn kiếm tiền, không quan tâm đến sức khỏe người bệnh”, Lin Ruiyu, bác sĩ thẩm mỹ tại Thượng Hải, nói, lưu ý nhiều cơ sở ép khách hàng thực hiện thêm thủ thuật không cần thiết.

Phụ nữ trẻ ở Trung Quốc bị bủa vây giữa vô số bài đăng trên mạng xã hội về phẫu thuật thẩm mỹ, khiến họ cảm thấy “nếu không làm, mình sẽ trở nên xấu xí, mất việc làm hoặc mất đi các mối quan hệ bạn bè. Suy nghĩ này hoàn toàn sai lầm”, bác sĩ Lin chia sẻ.

Nhu cầu thẩm mỹ tại Trung Quốc bắt đầu gia tăng khoảng một thập kỷ trước, khi tầng lớp trung lưu khá giả hơn và định kiến về can thiệp dao kéo bớt khắt khe.

Dù tỷ lệ dân số Trung Quốc thực hiện các thủ thuật này tương đối thấp, thị trường này ước tính đạt 42 tỷ USD vào năm 2025 và là thị trường lớn thứ hai thế giới sau Mỹ, theo công ty tư vấn quốc tế Deloitte.

Tại Thượng Hải, thủ phủ kinh tế Trung Quốc, người ta có thể thấy rõ nhu cầu phẫu thuật thẩm mỹ đang tăng vọt. Trong phòng khám Maio nhìn ra bến Thượng Hải, y tá và bệnh nhân liên tục ra vào các phòng hồi sức VIP, phòng phẫu thuật trang bị máy hút mỡ và một studio chụp hình trước và sau thủ thuật.

Cao Wenhong, người đồng sáng lập Royal Life Group vận hành Maio và 11 phòng khám thẩm mỹ khác trên khắp Trung Quốc, cho rằng sự bùng nổ này là do “nền kinh tế ngoại hình” của Trung Quốc. Ngày càng nhiều người lựa chọn phương pháp dao kéo để cải thiện ngoại hình nhằm tăng cơ hội việc làm hay hẹn hò trong một xã hội cực kỳ cạnh tranh như Trung Quốc.

Nhu cầu này thể hiện rõ trên mạng xã hội hay các nền tảng phổ biến như WeChat và các ứng dụng chuyên biệt về phẫu thuật thẩm mỹ như So-Young và Gengmei.

So-Young, công ty thành lập năm 2013 và hiện đạt doanh thu hơn 200 triệu USD, vận hành một ứng dụng cho phép người dùng có thể tìm kiếm bác sĩ và trò chuyện với những người yêu thích phẫu thuật thẩm mỹ. Tính năng AI mang tên “Gương thần” sẽ quét khuôn mặt người dùng để xác định tỷ lệ mắt, mũi, môi, sau đó cho phép người dùng chỉnh sửa gương mặt theo nhiều phong cách khác nhau như “mặt hot girl” hay “mặt sang chảnh”.

Bắc Kinh đang mạnh tay chấn chỉnh ngành công nghiệp thẩm mỹ bằng những quy định nghiêm ngặt mới, kết hợp với chiến dịch truyền thông trên các phương tiện nhà nước nhằm cảnh báo rủi ro của mọi thủ thuật, từ hút mỡ bụng đến tiêm Botox.

Năm 2021, Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường (SAMR) đã bắt đầu trấn áp quảng cáo thẩm mỹ, cấm các nội dung khơi dậy “nỗi lo âu về ngoại hình”. Hai năm sau đó, cơ quan này tiếp tục siết chặt quy trình thẩm định năng lực hành nghề cũng như các quy định về đào tạo.

Tháng 5/2025, SAMR ban hành văn bản hướng dẫn yêu cầu các nền tảng Internet phải kiểm soát chặt chẽ quảng cáo thủ thuật y tế. Động thái này dẫn đến những cuộc thanh lọc quy mô lớn trên các mạng xã hội như Xiaohongshu. Hồi tháng 12/2025, nền tảng này thông báo đã khóa hơn 300.000 tài khoản vi phạm, đồng thời phối hợp với cảnh sát tại 8 khu vực để xử lý các vụ việc liên quan đến vật tư y tế giả.

Truyền thông nhà nước cũng liên tục đăng tải các phóng sự điều tra trong năm 2025. Nổi bật là các bài viết bóc trần chiêu trò trục lợi của giới “cò mồi” dẫn khách cho phòng khám, hay thực trạng các khóa đào tạo thẩm mỹ cấp tốc – nơi dạy những người không có kiến thức y khoa thực hiện kỹ thuật tiêm chỉ sau vài ngày học. Ngay sau đó, cơ quan y tế hàng đầu Trung Quốc đã cam kết sẽ vào cuộc điều tra.

Tháng 7/2025, Đài truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) khuyến cáo học sinh trung học không nên phẫu thuật thẩm mỹ sau kỳ thi đại học – thời điểm các phụ huynh Trung Quốc thường thưởng cho con cái các gói làm thon gọn mặt hoặc tiêm Botox. Đài này nhấn mạnh rằng ngay cả các thủ thuật xâm lấn tối thiểu cũng “có thể gây ra nhiều biến chứng”, dẫn đến “tổn thương tâm lý” cho trẻ vị thành niên.

Amanda Yang, đồng sáng lập trung tâm thẩm mỹ Iduna, nhận xét “chính phủ đang giám sát ngành thẩm mỹ chặt chẽ hơn nhiều” và “rất thận trọng” với bất kỳ lĩnh vực nào liên quan đến y tế. Để được cấp phép mở cửa vào cuối tháng 1, Iduna đã phải vượt qua nhiều rào cản pháp lý với nhiều giấy tờ hồ sơ, các đợt thanh tra và quá trình chờ đợi kéo dài nhiều tháng.

Tuy nhiên, không phải ai cũng tin rằng mọi thứ đều đã ổn.

Meg Lu, 51 tuổi, thực hiện thủ thuật thẩm mỹ đầu tiên vào năm 2017 tại Thiên Tân. Trong khoảng một năm, bà làm hàng loạt liệu pháp như căng da mặt xâm lấn tối thiểu và tiêm chất làm đầy, hậu quả là khuôn mặt căng cứng, sưng tấy thiếu tự nhiên, còn cằm thì cứng đờ và nhọn hoắt.

Trải nghiệm này khiến bà u uất nhiều năm, luôn tránh xuất hiện nơi đông người. “Lúc đó tôi thậm chí không còn là tôi nữa. Tôi không cười được, không dám nhìn vào gương”, bà nhớ lại. “Tôi biết nhiều người như vậy. Tôi thậm chí còn chưa phải là trường hợp tệ nhất”.

Bà cho rằng “mọi thứ đang tốt lên nhưng rất khó để xóa sổ hoàn toàn các phòng khám chui”.

Phòng chat “Những ca thẩm mỹ thất bại” trên Baidu đã chứng minh cho nỗi lo của bà Lu. Hơn 50.000 bài đăng, đa số kèm ảnh, mô tả những cơn ác mộng sau làm đẹp. Bài đăng của một phụ nữ hồi tháng 10/2025 cho hay mũi bị lõm đen sau khi nâng.

“Vết lõm ngày càng lõm sâu hơn”, cô viết. “Tôi bắt đầu trầm cảm”.

Sự bùng nổ của phần mềm và ứng dụng chỉnh sửa ảnh đang gây lo ngại về tiêu chuẩn vẻ đẹp không lành mạnh. Theo khảo sát của Meituan và Roland Berger, khoảng 60% khách hàng can thiệp thẩm mỹ ở Trung Quốc năm ngoái là người trong độ tuổi 26-35.

“Khi chúng ta đã quá quen với hình ảnh qua chỉnh sửa, thật khó chấp nhận diện mạo thật của mình”, Lu Yufan, nghệ sĩ tại Thiên Tân, nói.

Tuy nhiên, không phải ai cũng đồng ý rằng phẫu thuật thẩm mỹ dẫn đến lo âu. Một số người coi đó là tuyên ngôn quyền năng của phụ nữ. Susan, 37 tuổi, người có ảnh hưởng trên mạng xã hội sinh sống tại Hàng Châu, cho rằng ngày càng nhiều phụ nữ can thiệp thẩm mỹ để “làm hài lòng bản thân, chứ không phải vì người khác”.

Tiêu chuẩn về vẻ đẹp cũng đang thay đổi. Trước đây, nhiều khách hàng muốn chỉnh sửa giống người nổi tiếng hay người phương Tây, nhưng thế hệ Gen Z hiện nay tự tin hơn vào vẻ đẹp kiểu Trung Quốc và vẻ đẹp phù hợp cá tính riêng.

Cao, bà chủ cơ sở thẩm mỹ ở Thượng Hải, từng phẫu thuật cắt mí hồi trẻ nhưng cho rằng nhu cầu này đang giảm. “Gu thẩm mỹ của chúng ta đã thay đổi. Chúng ta từng nghiêng về vẻ đẹp lý tưởng phương Tây nhưng trong hai năm qua, vẻ đẹp kiểu Trung Quốc được đón nhận nhiều hơn”, bà nói. “Người Trung Quốc đang học cách tôn trọng và yêu quý nền văn hóa của chính mình”.

Hồng Hạnh (Theo Washington Post)