Mỹ được miễn trừ khỏi thỏa thuận thuế toàn cầu nhắm vào các tập đoàn đa quốc gia

Theo báo Guardian ngày 6-1, gần 150 quốc gia đã thống nhất về kế hoạch ngăn chặn các tập đoàn lớn chuyển lợi nhuận sang các khu vực có mức thuế thấp.

Tuy nhiên, việc Mỹ được miễn trừ khỏi thỏa thuận này đã gây ra làn sóng phẫn nộ trong các tổ chức minh bạch thuế.

Cụ thể, kế hoạch vừa được Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) hoàn tất sẽ loại trừ các tập đoàn đa quốc gia lớn có trụ sở tại Mỹ khỏi mức thuế tối thiểu toàn cầu 15%.

Đây là kết quả sau các cuộc đàm phán giữa chính quyền Tổng thống Trump và các thành viên khác trong nhóm G7.

Tổng thư ký OECD Mathias Cormann mô tả thỏa thuận này là một “quyết định mang tính bước ngoặt trong hợp tác thuế quốc tế, giúp tăng cường tính ổn định về thuế, giảm thiểu sự phức tạp và bảo vệ cơ sở tính thuế”.

Trong khi đó, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent gọi thỏa thuận này là “một chiến thắng lịch sử trong việc bảo vệ chủ quyền, người lao động và doanh nghiệp Mỹ khỏi sự can thiệp vượt thẩm quyền từ bên ngoài”.

Tuy nhiên, các nhà quan sát cho rằng phiên bản sửa đổi mới nhất đã làm suy yếu đáng kể cam kết mang tính lịch sử đạt được vào năm 2021, khi OECD lần đầu thống nhất áp dụng mức thuế doanh nghiệp tối thiểu toàn cầu là 15%.

Mục đích ban đầu của thỏa thuận là ngăn chặn các tập đoàn đa quốc gia, bao gồm cả Apple và Nike, sử dụng thủ thuật kế toán và pháp lý để chuyển lợi nhuận sang các thiên đường thuế – nơi có mức thuế thấp hoặc bằng không.

Những thiên đường thuế này thường là những khu vực như Bermuda hay Quần đảo Cayman, nơi các công ty hầu như không có hoặc có rất ít hoạt động kinh doanh thực tế.

Tổng thống Donald Trump từng chỉ trích thỏa thuận OECD năm 2021 do chính quyền ông Biden đàm phán, cho rằng nó không áp dụng được tại Mỹ.

Chính quyền của ông sau đó đã đe dọa áp thuế trả đũa những quốc gia đánh thuế các công ty Mỹ theo các điều khoản của thỏa thuận năm 2021.

Cựu Bộ trưởng Tài chính Janet Yellen từng đóng vai trò then chốt thúc đẩy thỏa thuận thuế toàn cầu OECD năm 2021, song kế hoạch này bị các nghị sĩ Cộng hòa phản đối vì lo ngại làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Mỹ.

Các nhóm minh bạch thuế đã lên tiếng chỉ trích kế hoạch sửa đổi mới nhất của OECD.

Bà Zorka Milin, Giám đốc chính sách tại Fact Coalition (một tổ chức phi lợi nhuận về minh bạch thuế), nhận định: “Thỏa thuận này có nguy cơ phá hỏng gần một thập kỷ tiến bộ toàn cầu về thuế doanh nghiệp, chỉ để cho phép những công ty Mỹ lớn nhất và có lợi nhuận cao nhất tiếp tục ‘trú ẩn’ lợi nhuận tại các thiên đường thuế”.

Các cơ quan giám sát cho biết mức thuế tối thiểu được ra đời nhằm chấm dứt “cuộc đua xuống đáy”, khi doanh nghiệp đa quốc gia chuyển lợi nhuận sang nơi thuế thấp, thay vì nơi thực sự kinh doanh.