Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance (Ảnh: Reuters).
Armenia, đồng minh lâu năm của Nga, và Mỹ hôm 9/2 đã nhất trí hợp tác trong lĩnh vực hạt nhân dân sự, vài tháng sau khi Washington làm trung gian cho một thỏa thuận hòa bình giữa 2 nước Liên Xô cũ là Armenia và Azerbaijan ở khu vực Nam Kavkaz.
Một tuyên bố về thỏa thuận trong lĩnh vực hạt nhân đã được Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan và Phó Tổng thống Mỹ JD Vance ký kết, khi ông đang có chuyến thăm 2 ngày tới quốc gia này.
Hai bên cho biết họ đã hoàn tất đàm phán về cái gọi là “Thỏa thuận 123”, cho phép Mỹ cấp phép hợp pháp cho việc xuất khẩu công nghệ và thiết bị hạt nhân sang các quốc gia khác.
Theo ông Vance, thỏa thuận này sẽ cho phép Mỹ xuất khẩu ban đầu trị giá tới 5 tỷ USD sang Armenia, cùng với thêm 4 tỷ USD hợp đồng nhiên liệu và bảo trì dài hạn.
“Thỏa thuận này sẽ mở ra một chương mới trong việc làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác năng lượng giữa Armenia và Mỹ”, ông Pashinyan nói tại cuộc họp báo chung với ông Vance.
Sau một thời gian phụ thuộc vào Nga và Iran về nguồn cung năng lượng, Armenia hiện đang xem xét các đề xuất từ các công ty Mỹ, Nga, Trung Quốc, Pháp và Hàn Quốc để xây dựng một lò phản ứng hạt nhân mới nhằm thay thế nhà máy điện hạt nhân duy nhất do Nga xây dựng tại Metsamor.
Hiện chưa có lựa chọn nào được đưa ra, nhưng thông báo hôm 9/2 đã mở đường cho khả năng một dự án của Mỹ được chọn.
Thứ trưởng Ngoại giao Nga Mikhail Galuzin, trả lời phỏng vấn với hãng truyền thông Izvestia, nói rằng đề xuất của Nga về một nhà máy hạt nhân mới là lựa chọn tốt nhất và tập đoàn hạt nhân nhà nước Rosatom sẵn sàng triển khai.
“Rosatom sẵn sàng triển khai rất nhanh dự án này, tất nhiên là phù hợp với mong muốn của các bạn Armenia của chúng tôi”, ông Galuzin được dẫn lời nói.
“Không có lựa chọn thay thế thực sự nào xét về sự sẵn có của các công nghệ đáng tin cậy, đã được kiểm chứng, cũng như mức độ hấp dẫn về các thông số tài chính”, ông nói.
Chuyến thăm của ông Vance diễn ra sáu tháng sau khi lãnh đạo Armenia và Azerbaijan ký một thỏa thuận tại Nhà Trắng, được coi là bước đi đầu tiên hướng tới hòa bình sau gần 40 năm xung đột.
Ông Vance cũng đang thúc đẩy sáng kiến mang tên “Tuyến đường Trump vì Hòa bình và Thịnh vượng Quốc tế (TRIPP)”, một hành lang dài 43km chạy qua miền nam Armenia, tạo ra tuyến đường trực tiếp cho Azerbaijan tới vùng lãnh thổ tách biệt Nakhchivan, và từ đó kết nối với Thổ Nhĩ Kỳ, đồng minh thân cận của Baku.
Tuyến đường này sẽ tăng cường kết nối giữa châu Á và châu Âu. Hành lang TRIPP dự kiến bao gồm việc xây mới hoặc nâng cấp hạ tầng đường sắt, đường ống dầu khí và cáp quang, có thể làm thay đổi toàn bộ Nam Kavkaz.
Ông Galuzin nói với Izvestia rằng Moscow đang nghiên cứu đề xuất TRIPP.
“Chúng tôi không chỉ tạo ra hòa bình cho Armenia. Chúng tôi còn đang tạo ra thịnh vượng thực sự cho Armenia và Mỹ cùng nhau”, ông Vance nói.
Theo Nhà Trắng, ông Vance dự kiến thăm Azerbaijan vào ngày 11 và 12/2.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/my-ky-thoa-thuan-hat-nhan-dan-su-voi-dong-minh-lau-nam-cua-nga-20260210111132204.htm
