Chương trình phát triển xe buýt điện cho xe buýt học đường ở Mỹ đang bị ngừng giải ngân – Ảnh minh họa: Reuters
Quyết định này đưa ra sau khi giới chức liên bang xác định nhiều dấu hiệu lãng phí, chậm trễ trong sản xuất và trục trặc vận hành nghiêm trọng, đặc biệt trong điều kiện thời tiết lạnh.
Quyết định trên của Giám đốc EPA Lee Zeldin được đưa ra giữa lúc làn sóng phản đối gia tăng tại bang New York liên quan đến các chỉ thị bắt buộc chuyển đổi từ xe buýt chạy diesel sang xe buýt điện.
Theo báo cáo của Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ, dưới thời chính quyền Tổng thống Joe Biden, khoảng 2,7 tỉ USD tiền thuế đã được chi cho hàng nghìn xe buýt điện với giá trung bình hơn 318.000 USD/xe. Nhiều khoản được chuyển dưới hình thức ứng trước cho nhà sản xuất dù xe chưa được chế tạo hoặc giao hàng đúng hạn.
Từ năm 2023, các thanh tra viên nội bộ của EPA đã cảnh báo chương trình tiềm ẩn nguy cơ gian lận, lãng phí và lợi dụng.
Tại thành phố New York, hơn 61 triệu USD ngân sách của EPA đã được trao cho 2 đơn vị để chế tạo 180 xe buýt điện cho 5 học khu, với giá mỗi xe dao động từ gần 300.000 – 400.000 USD. Tuy nhiên, theo giới chức sở tại, hiện chỉ khoảng 150 xe thực sự lưu hành, dù tổng chi phí công đã vượt 210 triệu USD.
Hiện vẫn chưa rõ số lượng xe đang hoạt động ổn định.
Giám đốc Zeldin nhấn mạnh rằng EPA dưới thời Tổng thống Donald Trump áp dụng chính sách cứng rắn với vấn nạn lãng phí và lạm dụng ngân sách công.
Cơ quan này đang cải tổ chương trình Xe buýt học đường sạch với ưu tiên hàng đầu là an toàn của học sinh và bảo đảm các khoản chi từ ngân sách mang lại hiệu quả và chất lượng thực chất cho người đóng thuế.
Theo EPA, nhiều xe buýt điện đã hỏng hóc trên tuyến, không đủ sưởi ấm cho học sinh trong mùa đông và khiến học khu phát sinh chi phí vận hành ngoài dự kiến.
Tranh cãi càng gay gắt tại New York sau khi Thống đốc Kathy Hochul và cơ quan lập pháp thông qua luật buộc các học khu ngừng mua xe chạy bằng dầu diesel vào năm 2027 và hoàn tất chuyển đổi sang xe điện vào năm 2035.
Hiệp hội các Hội đồng học khu New York cảnh báo gánh nặng tài chính và hậu cần ngày càng chồng chất, ước tính riêng việc thay thế gần 45.000 xe buýt diesel có thể tiêu tốn hơn 11 tỉ USD, chưa kể hạ tầng sạc, nâng cấp cơ sở và nhân sự bổ sung. Một số học khu đã tạm dừng mua sắm thêm xe điện sau khi xảy ra sự cố ảnh hưởng đến hệ thống sưởi và xe ngừng hoạt động giữa đường trong mùa đông.
Chương trình Xe buýt học đường sạch trị giá 5 tỉ USD được Quốc hội Mỹ thông qua năm 2021 theo luật hạ tầng lưỡng đảng, dự trù tài trợ đến hết niên khóa 2026.
Tuy nhiên, Cơ quan Bảo vệ môi trường Mỹ cho biết sẽ hiện đại hóa chương trình, chấm dứt việc ứng trước thiếu kiểm soát và chỉ thanh toán khi xe được chế tạo và giao nhận đúng chuẩn.
Từ khi nhậm chức, ông Zeldin cho biết đã hủy bỏ khoảng 30 tỉ USD các khoản tài trợ và hợp đồng bị xem là lãng phí.
Trong bối cảnh ngân sách eo hẹp và niềm tin công chúng suy giảm, quyết định đóng băng giải ngân được xem là phép thử lớn đối với các chính sách chuyển đổi năng lượng cấp tốc. Đối với chính quyền Tổng thống Trump, ưu tiên trước mắt là kỷ luật tài chính và an toàn học sinh, trước khi tiếp tục bất kỳ mở rộng nào của chương trình.
Đọc tiếp
Về trang Chủ đề
Nguồn: https://tuoitre.vn/my-ngung-giai-ngan-2-3-ti-usd-cho-chuong-trinh-xe-buyt-dien-hoc-duong-20260105101255746.htm
