Chúng tôi hẹn gặp NSƯT Thanh Quý tại nhà riêng của bà trong một con ngõ nhỏ ở Hà Nội, vào những ngày nữ nghệ sĩ tranh thủ nghỉ giữa lịch quay phim Không giới hạn.
Thanh Quý (SN 1958) là một trong những gương mặt gạo cội của điện ảnh Việt Nam. Bà được mệnh danh là “mỹ nhân màn ảnh” một thời với đôi mắt biết nói và nụ cười cuốn hút.
Trò chuyện với phóng viên, NSƯT Thanh Quý tâm sự về tuổi tác, nhan sắc, cuộc sống và cả chuyện sinh – tử bằng sự điềm tĩnh của một người đã đi qua nhiều thăng trầm trong cuộc đời.
NSƯT Thanh Quý đón phóng viên Dân trí tại nhà riêng ở ngõ Quỳnh, Hoàng Mai, Hà Nội.
“Nếp nhăn cũng có cái hay của nó”
Mấy năm gần đây, NSƯT Thanh Quý liên tục hóa thân vào nhân vật người mẹ tần tảo, khổ hạnh. Phải chăng bà không còn mặn mà với những dạng vai sắc sảo, đanh đá hay quyền quý như trước?
– Không phải tôi không còn hứng thú, mà có lẽ chưa gặp duyên. Ở tuổi này, sự chọn lựa vai diễn không nhiều và không phải vai nào mình cũng nhận. Tôi chỉ tham gia khi cảm thấy hợp lý về thời gian, sức khỏe và mình có thể làm điều gì đó khác đi.
Vừa rồi đi quay phim ở xa, có khán giả gặp tôi rồi nói: “Chị đừng đóng vai đanh đá nhé, cứ dịu hiền thôi”. Tôi hỏi vui rằng, nếu có vai đanh đá thì sao, họ trả lời: “Đanh đá cũng được nhưng vẫn phải có cái “dịu” ở trong đấy”.
Thực tế, hình ảnh người bà, người mẹ trên phim thông thường bị đóng khung trong sự hiền lành, hy sinh.
Nhưng ở dự án tới, tôi sẽ hóa thân thành một người bà tinh anh, có phần ghê gớm và sắc sảo – cái sắc sảo của một người từng trải, thấu hiểu nhân tình thế thái và vô cùng phân minh.
NSƯT Thanh Quý ở tuổi 68.
Vậy có bao giờ NSƯT Thanh Quý cảm thấy áp lực bởi sự lặp lại hay lo sợ “cái bóng” của mình quá lớn?
– Có chứ. Diễn viên Thái Hòa nói một câu rất hay mà tôi vô cùng tâm đắc: “Chính mình chán mình trước”. Làm nghề này, ngoài sự thăng hoa và sáng tạo thì bản thân luôn phải đấu tranh với cảm giác “chán” của chính mình. Tôi luôn cố gắng để vai diễn không lặp lại.
Tình yêu thương là thứ tình cảm chung nhất mà người mẹ nào cũng có, nên dễ gây cảm giác giống nhau. Điều khác biệt nằm ở kịch bản và những gì mình chắt lọc để đưa vào nhân vật. Tôi vẫn hay nói vui, bao giờ khán giả chán thì mình nên dừng (cười).
Nhìn cách NSƯT Thanh Quý hóa thân vào vai lam lũ, không ngại làm xấu trên màn ảnh, thấy bà như rất “tận hưởng” những nếp nhăn của mình. Từng được mệnh danh là “mỹ nhân màn ảnh”, có khi nào soi gương, bà cũng thấy chạnh lòng hay tiếc nuối nhan sắc rực rỡ một thời?
– Danh xưng mỹ nhân là mọi người ưu ái gọi tôi những năm gần đây thôi, tôi không quá để tâm. Thời trẻ, bản thân quan tâm đến sự khỏe khoắn và tinh thần lạc quan hơn là nhan sắc.
Đến tuổi này, mỗi giai đoạn của cuộc đời đều có niềm vui và hạnh phúc riêng. Với tôi, thời gian là thứ không thể chống lại, và thực tế cũng chẳng cần phải chống lại làm gì.
Lần đầu nhìn thấy nếp nhăn trên mặt, tôi cũng hơi choáng, nhưng chuyện ấy chỉ xảy ra một lần, sau đó mọi thứ trở nên rất bình thường. Nếp nhăn cũng có cái hay của nó.
Có những đợt, vài ngày tôi không soi gương, hoặc nếu nhìn cũng chỉ là lúc đánh răng rửa mặt chứ không để ý nhiều. Tất nhiên, cũng có lúc tôi nghe người ta khen mình trẻ, khỏe ra và nhanh nhẹn hơn hoặc lâu không gặp cũng có người chê dạo này già đi, xuống sắc nhanh thế.
Tôi đón nhận tất cả để cân bằng lại trong sự kiểm soát của mình. Quan trọng nhất vẫn là sức khỏe và sự tĩnh tại, bình an trong lòng. Khi mình không đặt nặng chuyện tuổi tác, cuộc sống sẽ trở nên nhẹ nhàng hơn.
Nữ nghệ sĩ được mệnh danh là “mỹ nhân màn ảnh” một thời cho biết, bà không sợ nếp nhăn và không để tâm nhiều đến chuyện tuổi tác.
Sau những phân cảnh đầy nước mắt và vất vả trên phim, bà làm cách nào để thoát vai? Có nhân vật nào ám ảnh NSƯT Thanh Quý ngay cả khi đã trở về với cuộc sống đời thường?
– Có những vai diễn khiến tôi suy nghĩ rất nhiều, thậm chí không dám thoát ra ngay vì muốn lưu giữ vẹn nguyên cảm xúc ấy trong đầu.
Như phim Cuộc đời vẫn đẹp sao, mỗi lần đi qua khu chợ cũ, tim tôi lại thắt lại vì cảm giác một phần máu thịt, nước mắt của mình đã gửi lại nơi đó. Hay với Thương ngày nắng về, mỗi lần đi qua con ngõ bán bún riêu quen thuộc, tôi cũng không khỏi sững người.
Ở phim Hoa sữa về trong gió, tôi vào vai một người phụ nữ phố cổ nên luôn phải giữ cho mình sự nền nã, nhẹ nhàng ngay cả trong nhịp sống thường nhật.
Còn dự án đang thực hiện và phát sóng là Không giới hạn, tôi vào vai người mẹ luôn sống trong trạng thái nơm nớp, lo sợ các con đi làm nhiệm vụ không trở về. Sự lo âu không thể nói thành lời ấy thực sự là một áp lực tâm lý rất mệt mỏi.
Bức ảnh Thanh Quý thời trẻ (áo vàng) được treo tại nhà nữ nghệ sĩ.
“Với tôi, có một người bạn thân nhất đó là chính mình”
Ở tuổi U70, sức khỏe có phần giảm sút, NSƯT Thanh Quý vẫn miệt mài đóng phim. Phải chăng, đó là cách để bà khỏa lấp những nỗi buồn riêng hay vì kinh tế?
– Đi làm phim giúp tôi thấy vui, khỏe và giữ cho đầu óc tinh anh, tránh được sự trì trệ của tuổi tác. Thực ra, mỗi năm tôi chỉ nhận đóng một phim, nhưng do lịch phát sóng dày nên mọi người cảm giác tôi làm quá nhiều.
Nghề này vốn không ai giàu được, hằng tháng, tôi chỉ nhận khoảng 6 triệu đồng lương hưu. Còn cát-xê từ việc đóng phim giúp mình có thêm thu nhập để trang trải cuộc sống và dành ra một khoản đỡ đần phần nào cho tuổi già.
Tôi cũng không mượn công việc để khỏa lấp nỗi buồn, vì vốn dĩ, cuộc sống luôn có cả nỗi buồn và niềm vui, mình cứ giữ sự tĩnh tại trong lòng và tự giải tỏa thôi.
Ở tuổi này, hạnh phúc của tôi là được sống nhiều cuộc đời trong mỗi vai diễn, được thăng hoa trong sáng tạo cùng anh em đoàn phim. Tôi không có tài viết văn nên mọi suy ngẫm về nhân tình thế thái đều gửi gắm hết vào nhân vật.
Bản thân mong mỗi vai diễn không chỉ là sự giải trí, mà còn là bài học về cách sống tử tế, biết thấu cảm với những thân phận nghèo khổ, mang lại cảm xúc cho khán giả. Đó mới là giá trị sau cùng mà tôi theo đuổi.
NSƯT Thanh Quý: “Ở tuổi này, hạnh phúc của tôi là được sống nhiều cuộc đời trong mỗi vai diễn”.
Hiện tại, nghệ sĩ Thanh Quý vẫn giữ thói quen tự đi xe máy đến phim trường?
– Nếu phim quay tại Hà Nội, tôi vẫn tự đi xe máy. Hiện tại, sức khỏe và thần kinh của tôi cũng có những hạn chế nhất định: Sợ độ cao, sợ đám đông, lại khá nhạy cảm. Nhưng tôi vẫn cố gắng đi làm phim, bởi khi được sống trong đời sống của nhân vật, tinh thần như được giải tỏa.
Với tôi, việc tự đi xe máy đến phim trường hay tham gia các cảnh quay cũng giống như một cách rèn luyện, giúp cơ thể và tinh thần tốt hơn, đầu óc linh hoạt hơn. Thậm chí, hạn chế phải dùng đến thuốc.
Khi không có lịch quay, một ngày của bà thường trôi qua như thế nào? NSƯT Thanh Quý thích làm gì nhất khi không phải đóng bà nọ bà kia trên màn ảnh?
– Những ngày đi làm từ sáng sớm đến tối mịt rất mệt, đôi khi nghĩ đến việc phải dậy đúng giờ tôi cũng thấy “ngán”. Thế nhưng, nếu nghỉ lâu quá lại tự hỏi: “Mai làm gì bây giờ?”. Cuộc sống luôn có những mâu thuẫn như vậy.
Trở về nhà, tôi cũng giống như bao người phụ nữ khác với đủ thứ việc không tên: Từ quét dọn, đi chợ đến nấu nướng… có khi lau nhà đến “rụng cả tay chân”. Những lúc mệt quá, tôi chỉ muốn nằm nghỉ ngơi và xem phim.
Tôi đặc biệt thích cảm giác tự nấu cơm, dù khoản bếp núc này mình không giỏi lắm, chỉ chấm khoảng 6-7 điểm (cười).
Với tôi, niềm vui lớn nhất là khi con cái đi làm về đã có sẵn bữa cơm gia đình chờ đợi. Tôi không cầu kỳ chuyện ăn uống, chỉ là cơm rau đơn giản thôi nhưng ấm cúng.
Những lúc không bận quay phim, Thanh Quý làm đủ việc không tên: Quét dọn, đi chợ, nấu nướng…
Nhiều người thường sợ sự cô đơn khi về già. Với NSƯT Thanh Quý, những khoảnh khắc tự pha trà hay nấu cơm là cảm giác tự do tự tại, hay là lúc bà cũng muốn một tiếng cười nói, một người bạn tâm giao để sẻ chia?
– Tiếng cười nói trong gia đình tôi vẫn có vì tôi sống cùng con cháu, ra ngõ gặp hàng xóm láng giềng chào hỏi nhau cũng thấy vui vẻ rồi.
Bản thân không bao giờ kìm nén cảm xúc, cứ để mọi thứ trôi đi tự nhiên, miễn sao lòng thanh thản, sống đúng đạo lý để không phải ân hận điều gì. Từ khi còn trẻ đến lúc về già, dù sai lầm, buồn vui hay đối mặt với khó khăn, tôi vẫn luôn sống là chính mình.
Tôi cũng nghĩ, mỗi người là một vũ trụ thu nhỏ, niềm vui hay nỗi cô đơn đều là thế giới riêng, nên chẳng bao giờ chờ đợi điều gì từ bên ngoài.
Bản thân rất trân quý tình bạn, nhưng với tôi, có một người bạn thân nhất đó là chính mình. Từ bé đến giờ vẫn vậy, tôi tự đối thoại, tự thấu hiểu nên không có nhu cầu tìm kiếm thêm một người bạn tâm giao nào khác. Có thể nhiều người sẽ bảo tôi giả vờ, nhưng thực sự là như vậy.
NSƯT Thanh Quý: “Từ khi còn trẻ đến lúc về già, dù sai lầm, buồn vui hay đối mặt với khó khăn, tôi vẫn luôn sống là chính mình”.
Không muốn con cái phải phiền, bận tâm nhiều
Được biết, căn nhà 2 tầng nghệ sĩ Thanh Quý đang sống rộng hơn 100m2 và bà đã gắn bó hơn 3 thập kỷ. Thời điểm sở hữu một căn nhà như vậy hẳn không phải điều dễ dàng với một nghệ sĩ?
– Tôi sống trong căn nhà này đã gần 40 năm. Bây giờ thấy thuận tiện, nhưng ngày trước nhiều người bảo sao lại ở xa thế. Bởi khi ấy, mọi người thường ở quanh phố cổ, phố Tây.
Ngày xưa, mua đất, nhà như thế này thì rẻ, nhưng so với đời sống nghệ sĩ cũng không phải ai cũng có điều kiện.
Những ngày đầu chuyển về đây, chỉ là căn nhà tranh, vách đất. Sau này Hà Nội phát triển, chỉnh trang nhiều nên mới dần thay đổi như bây giờ.
Bước sang tuổi xế chiều, NSƯT Thanh Quý mong muốn hay có còn tiếc nuối điều gì?
– Có nuối tiếc cũng không thay đổi được điều gì. Còn mong muốn thì phải có sức mới mong được. Điều tôi mong nhất bây giờ là con cháu bình an, khỏe mạnh. Còn bản thân gắng giữ sức khỏe để cuộc sống của các con được nhẹ nhàng, không vướng bận.
Ở tuổi xế chiều, NSƯT Thanh Quý hài lòng với cuộc sống bình yên, thảnh thơi hiện tại.
Đi qua những thăng trầm của cuộc đời và đứng trước tuổi già, NSƯT Thanh Quý nhìn nhận thế nào về chuyện sinh – tử? Bà có từng nghĩ đến việc sắp xếp trước một số việc để con cháu sau này đỡ vất vả?
– Tôi đã nghĩ đến chuyện hậu sự nhiều lần. Bây giờ pháp luật rõ ràng, mình cũng nên chủ động trước để sau này con cái đỡ vất vả giấy tờ.
Tôi từng ra hỏi để làm thủ tục di chúc, nhưng người ta bảo chỉ có một cô con gái thì không phức tạp, thế là lại thôi.
Bản thân cũng không muốn con cháu sau này phải bận tâm chuyện mồ mả. Đến lúc đó, cứ hỏa táng rồi mang tro cốt rải ra sông Hồng là được. Tôi nghĩ thế thật, lòng thấy nhẹ tênh, không có gì nặng nề cả.
Trước đây, tôi từng một lần cận tử. Khi đó, có cảm giác như đi vào đường hầm, phía trước là ánh sáng trắng, vang lên thứ âm nhạc rất lạ, du dương mà khó tả.
Khi tỉnh lại, có lúc tôi chợt nghĩ: Giá mà đi luôn được thì nhẹ nhàng biết bao. Nhưng nghĩ kỹ, thấy thật ích kỷ. Con người sống đâu chỉ cho riêng mình, còn vì con cái, người thân xung quanh. Mình còn sống là mọi người còn vui, còn có nhau.
Nỗi ám ảnh về sự sống và cái chết thực ra đã theo tôi từ năm 7, 8 tuổi, khi bà ngoại mất. Lúc đó, tôi cứ quẩn quanh với ý nghĩ: “Sao vô nghĩa thế, sinh ra rồi lại biến mất hoàn toàn?”.
Có lẽ vì suy nghĩ từ sớm, lại sau vài lần cận kề cái chết, tôi thấy nhẹ nhàng hơn, không còn sợ hãi. Còn sau này thế nào thì chưa biết (cười).
Cảm ơn NSƯT Thanh Quý vì những chia sẻ!
Nguồn: https://dantri.com.vn/giai-tri/my-nhan-man-anh-thanh-quy-luong-6-trieu-dongthang-binh-yen-o-tuoi-u70-20260315194934660.htm
