Năm 2026: Bầu trời sôi động với loạt hiện tượng thiên văn hiếm

Ngay từ đầu năm, các lịch thiên văn quốc tế đã đồng loạt ghi nhận 2026 là năm mà cả giới chuyên môn lẫn công chúng yêu thích quan sát bầu trời có nhiều “cuộc hẹn” đáng nhớ.

Nhật thực – điểm nhấn lớn nhất thiên văn 2026

Sự kiện được quan tâm nhiều nhất trong năm là nhật thực toàn phần ngày 12-8-2026. 

Theo NASA và Space.com, bóng của Mặt trăng sẽ quét qua Greenland, Iceland, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha và một phần nước Nga, tạo điều kiện lý tưởng cho hàng triệu người quan sát hiện tượng Mặt trời bị che khuất hoàn toàn trong vài phút hiếm hoi.

Giới nghiên cứu nhận định đây là một trong những nhật thực toàn phần dễ quan sát nhất trong nhiều năm, đặc biệt tại châu Âu, nơi điều kiện hạ tầng và thời tiết thuận lợi cho cả du lịch khoa học lẫn nghiên cứu thiên văn.

Trước đó gần nửa năm, vào ngày 17-2-2026, thế giới sẽ chứng kiến nhật thực hình khuyên.

Trong hiện tượng này, Mặt trăng không che kín hoàn toàn Mặt trời, để lại một vành sáng rực rỡ như “vòng lửa” trên bầu trời. 

Dù khu vực quan sát chính nằm ở Nam Cực và các vùng xa xôi, đây vẫn là cột mốc quan trọng trong chuỗi hiện tượng nhật thực của năm.

Trăng máu tháng 3 và những khoảnh khắc của Mặt trăng

Bầu trời năm 2026 cũng không thiếu những đêm dành riêng cho Mặt trăng. 

Theo dữ liệu từ Timeanddate và các đài thiên văn châu Á – châu Âu, nguyệt thực toàn phần diễn ra vào đêm 2 và 3-3-2026 sẽ biến Mặt trăng thành sắc đỏ sẫm đặc trưng, hiện tượng thường được gọi là “trăng máu”.

Nguyệt thực này có thể quan sát được tại nhiều khu vực, trong đó có châu Á, tạo điều kiện cho người quan sát tại Việt Nam theo dõi một phần hoặc toàn bộ hiện tượng, tùy vị trí và thời tiết. 

Với mắt thường, người xem vẫn có thể cảm nhận rõ sự thay đổi màu sắc của Mặt trăng trong suốt quá trình nguyệt thực.

Siêu trăng cũng là hiện tượng thiên văn thu hút sự chú ý trong năm 2026. Theo các lịch thiên văn quốc tế như Timeanddate và Space.com, năm 2026 dự kiến có ít nhất ba lần siêu trăng, trong đó lần đầu tiên rơi vào ngày 3-1-2026, ngay những ngày đầu năm mới. 

Siêu trăng xảy ra khi Mặt trăng tròn trùng với thời điểm nó ở gần Trái đất nhất trên quỹ đạo, khiến Mặt trăng trông lớn hơn khoảng 7% và sáng hơn đến 15% so với trăng tròn thông thường. 

Dù sự khác biệt không quá lớn về mặt khoa học, hiện tượng này vẫn tạo hiệu ứng thị giác rõ rệt, đặc biệt khi Mặt trăng mọc thấp gần đường chân trời, thường được công chúng gọi là “trăng khổng lồ”. 

Với điều kiện thời tiết thuận lợi, siêu trăng hoàn toàn có thể quan sát bằng mắt thường tại Việt Nam, trở thành một trong những hiện tượng thiên văn dễ tiếp cận nhất với số đông trong năm 2026.

Mưa sao băng trải đều suốt năm

Nếu nhật thực là “đỉnh cao” thì mưa sao băng lại là những cuộc hẹn đều đặn của bầu trời 2026. 

Theo Space.com và lịch thiên văn quốc tế, năm nay vẫn duy trì các trận mưa sao băng quen thuộc như Quadrantids vào đầu tháng 1, Lyrids vào tháng 4, Eta Aquariids đầu tháng 5 và Perseids vào giữa tháng 8.

Đặc biệt mưa sao băng được yêu thích nhất trong năm Perseids vẫn được kỳ vọng mang lại những vệt sáng dày đặc trên bầu trời mùa hè, dù điều kiện quan sát còn phụ thuộc vào pha Mặt trăng.

Về cuối năm, Orionids, Leonids và Geminids tiếp tục khép lại chuỗi sự kiện thiên văn bằng những đêm sao băng kéo dài đến tháng 12, tạo nên một năm gần như không có “khoảng lặng” đối với người yêu bầu trời.

Và còn những ngôi sao bất ngờ… 

Năm 2026 cũng là thời điểm thuận lợi để quan sát các hành tinh lớn. 

Sao Mộc đạt vị trí xung đối vào tháng 1, trở nên đặc biệt sáng và dễ nhận diện bằng mắt thường. 

Đồng thời, sao Kim và sao Thủy lần lượt xuất hiện nổi bật vào các thời điểm bình minh và hoàng hôn trong năm, mang lại những khung cảnh hiếm gặp trên bầu trời đô thị.

Đáng chú ý, giới thiên văn quốc tế đang theo dõi sao chổi C/2025 R3 (PanSTARRS), dự kiến tiến gần Mặt trời và Trái đất vào khoảng tháng 4-2026. 

Theo phân tích của Space.com, nếu điều kiện thuận lợi, đây có thể là sao chổi đủ sáng để quan sát bằng mắt thường dù độ rực rỡ thực tế vẫn còn là ẩn số.