Năm cũ dạy tôi 5 bài học về tiền, điều số 3 quả thực không dễ chấp nhận

Năm qua không phải năm tôi kiếm được nhiều tiền nhất. Nhưng 2025 là năm tôi học được nhiều nhất về tiền. Có những bài học đến từ một quyết định đầu tư sai, có những bài học đến từ một tháng chi tiêu quá tay, và cũng có những bài học đến từ những buổi tối ngồi nhìn lại tài khoản ngân hàng trong im lặng. Nhìn lại một năm, tôi nhận ra tiền không chỉ là con số mà nó còn phản ánh cách tôi sống, cách tôi nghĩ và cả mức độ trưởng thành của chính tôi.

1. Kiếm được tiền không đồng nghĩa với giữ được tiền

Đầu năm 2025, thu nhập của tôi tăng lên đáng kể. Tôi nhận thêm dự án, có thưởng, có vài khoản ngoài lương. Tôi đã nghĩ mình “ổn” rồi. Nhưng vài tháng sau, tôi chợt nhận ra số dư tài khoản gần như không thay đổi. Tiền đến nhanh, nhưng cũng đi nhanh.

Tôi chi tiêu thoải mái hơn, tự thưởng nhiều hơn, nâng cấp đủ thứ vì nghĩ “mình xứng đáng”. Tôi không sai khi tận hưởng thành quả lao động, nhưng tôi đã không đặt ra một giới hạn rõ ràng.

Bài học tôi rút ra là: thu nhập tăng mà kỷ luật không tăng thì tài chính vẫn dậm chân tại chỗ. Từ giữa năm, tôi bắt đầu chia tiền ngay khi nhận được: một phần tiết kiệm cố định, một phần đầu tư, phần còn lại mới là chi tiêu. Tôi không chờ “còn dư mới tiết kiệm” nữa.

2. Quỹ dự phòng không chỉ để “cho yên tâm”, mà để bảo vệ sự bình tĩnh

Có một tháng tôi gặp sự cố sức khỏe, phải nghỉ làm gần hai tuần. Thu nhập giảm, chi phí tăng. Nếu là tôi của vài năm trước, có lẽ tôi đã hoảng. Nhưng năm 2025, lần đầu tiên tôi thực sự thấy giá trị của quỹ dự phòng.

Tôi không cần vay mượn, không phải xoay xở khắp nơi. Tôi chỉ đơn giản rút tiền từ quỹ đã chuẩn bị sẵn. Điều tôi nhận ra không phải là “mình giỏi tiết kiệm”, mà là sự bình tĩnh có giá trị lớn hơn con số tiền đó. Quỹ dự phòng không giúp tôi giàu lên, nhưng nó giúp tôi không bị cuốn theo cảm xúc khi biến cố xảy ra. Và trong tài chính, giữ được bình tĩnh nhiều khi quan trọng hơn cả việc kiếm thêm vài triệu.

3. Đầu tư mà không hiểu mình đang làm gì thì chỉ là… đánh cược

Năm nay tôi cũng có một quyết định đầu tư vội vàng. Thấy người quen lời nhanh, tôi cũng lao vào. Tôi đọc vài bài viết, nghe vài phân tích, rồi xuống tiền. Kết quả không đến mức “mất trắng”, nhưng đủ để tôi thấy mình đã thiếu nghiêm túc.

Tôi nhận ra trước khi hiểu thị trường, tôi cần hiểu chính mình: khẩu vị rủi ro ra sao, mục tiêu bao lâu, có chịu được biến động không. Đầu tư không phải cuộc đua xem ai nhanh hơn, mà là cuộc chơi dài hạn. Từ sau lần đó, tôi dành nhiều thời gian học hơn, đọc kỹ báo cáo hơn và quan trọng nhất: chỉ đầu tư vào thứ tôi thực sự hiểu. Tôi chấp nhận lời chậm lại, nhưng ngủ ngon hơn.

4. Tiền phản ánh giá trị ưu tiên của tôi

Cuối năm, tôi thử ngồi tổng hợp toàn bộ chi tiêu trong 6 tháng. Và tôi thấy một điều thú vị: nơi tôi tiêu nhiều tiền nhất chính là nơi tôi dành nhiều thời gian và cảm xúc nhất.

Tôi chi nhiều cho ăn uống bên ngoài khi công việc căng thẳng. Tôi mua vài món đồ không cần thiết vào những lúc tâm trạng xuống. Tiền, hóa ra, là bản ghi chép trung thực về thói quen sống của tôi. Khi tôi điều chỉnh lại ưu tiên: tập trung vào sức khỏe, học thêm kỹ năng mới, dòng tiền cũng thay đổi theo. Tôi bắt đầu chi nhiều hơn cho sách, khóa học, tập luyện và ít dần những khoản chi để “xả stress” ngắn hạn.

Tôi hiểu rằng muốn thay đổi tài chính, đôi khi phải thay đổi cách sống trước.

5. Tự do tài chính không chỉ là con số, mà còn là cảm giác

Trước đây tôi từng đặt ra một mục tiêu cụ thể: Phải có chừng này tiền tiết kiệm thì mới thấy an tâm. Nhưng 2025 dạy tôi rằng cảm giác tự do không đến từ một mốc tài chính cố định.

Có những tháng số tiền không tăng nhiều, nhưng tôi cảm thấy mình chủ động hơn với công việc, biết rõ mình đang làm gì với từng đồng kiếm được. Cảm giác đó nhẹ và chắc hơn bất kỳ con số nào. Tôi không còn quá ám ảnh với việc so sánh mình với người khác. Tôi tập trung vào sự tiến bộ của chính mình.

Tự do tài chính, với tôi bây giờ, là khi tôi có đủ quỹ dự phòng, có kế hoạch rõ ràng và có quyền nói “không” với những công việc hay khoản chi không phù hợp. Nó là trạng thái chủ động, không phải đích đến xa xôi.

2025 không phải năm hoàn hảo. Tôi vẫn có những quyết định sai, những tháng tiêu quá tay, những lúc lo lắng vì tiền. Nhưng khác với trước đây, tôi không còn né tránh việc nhìn thẳng vào tài chính của mình. Tôi ghi chép nhiều hơn, học hỏi nhiều hơn và kiên nhẫn hơn với chính mình.