Năm mới, những thói quen cần bỏ ngay nếu không muốn tài chính tiếp tục giậm chân tại chỗ

Muốn tiền bạc khá lên, điều đầu tiên không phải là kiếm thêm tiền, mà là bỏ đi những thói quen đang âm thầm bào mòn túi tiền. Dưới đây là những thói quen phổ biến nhất cần chấm dứt ngay từ đầu năm.

Bỏ thói quen tiêu tiền theo cảm xúc

Một trong những kẻ thù lớn nhất của tài chính cá nhân là chi tiêu theo cảm xúc. Sau một ngày làm việc mệt mỏi, nhiều người tự thưởng cho mình bằng việc mua sắm, ăn uống, du lịch ngắn ngày, với lý do “xứng đáng được hưởng thụ”. Vấn đề không nằm ở việc hưởng thụ, mà ở chỗ cảm xúc trở thành kim chỉ nam cho mọi quyết định tài chính.

Chi tiêu cảm xúc thường không đi kèm kế hoạch. Người ta mua vì buồn, vì stress, vì muốn bù đắp cho áp lực công việc, hoặc vì thấy người khác có. Những khoản chi nhỏ, lặp lại thường xuyên, tạo thành dòng chảy âm thầm nhưng liên tục rút cạn tài khoản.

Thói quen này nguy hiểm ở chỗ nó tạo ra cảm giác dễ chịu ngắn hạn nhưng để lại hậu quả dài hạn: không có quỹ dự phòng, không tích lũy, luôn ở trạng thái “chờ lương”. Năm mới là lúc cần thay đổi cách hỏi bản thân trước mỗi khoản chi: mình đang cần thật sự, hay chỉ đang muốn cảm thấy dễ chịu hơn trong vài phút?

Bỏ tư duy “có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu”

Nhiều người không có kế hoạch tài chính không phải vì thu nhập thấp, mà vì thu nhập tăng bao nhiêu thì mức sống tăng bấy nhiêu. Khi lương 10 triệu thì sống như người 10 triệu, khi lên 15 triệu thì chi tiêu như người 15 triệu. Không có khoảng cách giữa thu nhập và chi tiêu, đồng nghĩa với không có tích lũy.

Đây là cái bẫy rất phổ biến của tầng lớp trung lưu mới nổi. Cảm giác “đã vất vả thì phải sống tốt hơn” khiến việc nâng cấp điện thoại, xe cộ, quần áo, quán ăn trở thành điều hiển nhiên. Nhưng nếu không chủ động giữ lại một phần thu nhập cho tương lai, thì dù thu nhập cao đến đâu, tình trạng tài chính vẫn mong manh.

Năm mới là thời điểm cần bỏ tư duy tiêu hết những gì mình kiếm được, và thay bằng tư duy trả tiền cho tương lai trước. Tức là tiết kiệm và đầu tư ngay khi có thu nhập, chứ không phải chờ đến cuối tháng còn dư bao nhiêu mới để dành.

Bỏ thói quen né tránh việc nhìn thẳng vào con số

Một thói quen rất phổ biến khác là không muốn nhìn vào bảng chi tiêu, không kiểm tra tài khoản, không tổng kết tháng. Nhiều người sợ đối diện với sự thật rằng mình đã tiêu quá nhiều, nợ quá nhiều, hoặc không để dành được đồng nào. Việc né tránh này khiến vấn đề không biến mất, mà chỉ tích tụ thêm.

Tài chính cá nhân không thể cải thiện nếu không có dữ liệu. Không biết mình tiêu bao nhiêu cho ăn uống, mua sắm, giải trí, thì mọi lời khuyên tiết kiệm đều vô nghĩa. Việc ghi chép không nhằm để tự trách mình, mà để hiểu rõ dòng tiền đang đi đâu.

Năm mới nên là lúc hình thành thói quen nhìn thẳng vào con số. Không cần quá phức tạp, chỉ cần biết ba điều cơ bản, mỗi tháng mình kiếm được bao nhiêu, tiêu bao nhiêu và còn lại bao nhiêu. Đó là nền tảng cho mọi quyết định tài chính tiếp theo.

Bỏ thói quen trì hoãn việc chuẩn bị cho rủi ro

Rất nhiều người có tâm lý “mình còn trẻ, chưa cần nghĩ đến rủi ro”. Nhưng chính những cú sốc như bệnh tật, mất việc, tai nạn mới là nguyên nhân đẩy nhiều gia đình vào khủng hoảng tài chính. Không có quỹ dự phòng, không có bảo hiểm, một biến cố nhỏ cũng đủ xóa sạch thành quả tích lũy nhiều năm.

Trì hoãn việc chuẩn bị cho rủi ro thường xuất phát từ hai lý do, nghĩ rằng chưa cần, hoặc nghĩ rằng chưa đủ tiền. Nhưng thực tế, càng chờ đợi thì chi phí càng cao, và rủi ro càng lớn. Chuẩn bị tài chính không phải là dấu hiệu bi quan, mà là biểu hiện của trách nhiệm với bản thân và gia đình.

Năm mới là lúc nên bỏ thói quen phó mặc tương lai cho may rủi, thay bằng việc chủ động xây dựng một lớp đệm an toàn, dù chỉ từ những khoản nhỏ.

Bỏ ảo tưởng làm giàu nhanh

Mạng xã hội đầy rẫy câu chuyện thành công nhanh, đầu tư vài năm mua nhà, mua xe, nghỉ hưu sớm. Điều này vô tình tạo ra áp lực rằng nếu không kiếm được nhiều tiền sớm thì là thất bại. Từ đó, nhiều người lao vào các kênh đầu tư rủi ro, vay tiền để đầu tư, hoặc tin vào những lời hứa lợi nhuận cao.

Ảo tưởng làm giàu nhanh khiến người ta đánh đổi sự ổn định lấy hy vọng. Trong khi đó, tài chính cá nhân bền vững thường đến từ những bước đi chậm, đều và kỷ luật. Tiết kiệm, đầu tư dài hạn, nâng cao năng lực nghề nghiệp vẫn là con đường ít hào nhoáng nhưng an toàn. 

Không ai cải thiện tài chính chỉ nhờ một quyết định lớn, mà nhờ hàng trăm quyết định nhỏ mỗi ngày. Bỏ chi tiêu theo cảm xúc, bỏ tư duy tiêu hết thu nhập, bỏ né tránh con số, bỏ trì hoãn phòng ngừa rủi ro và bỏ ảo tưởng làm giàu nhanh là những bước đầu tiên để xây nền móng tài chính vững chắc hơn.