Bước sang năm 2026, ngành điều Việt Nam được dự báo sẽ đối mặt nhiều biến động từ thị trường quốc tế, nguồn nguyên liệu đến phương thức thanh toán thương mại. Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) đã đưa ra nhiều cảnh báo sớm để doanh nghiệp trong ngành điều chủ động ứng phó.
Ngành điều năm 2026 đối mặt nhiều biến động từ nguyên liệu đến thị trường
Tại hội nghị tổng kết hoạt động năm 2025 và triển khai kế hoạch thu mua năm 2026 của Hiệp hội Điều Việt Nam (VINACAS) tổ chức tại TPHCM ngày 13/3, nhiều thông tin về triển vọng ngành điều trong năm nay đã được đưa ra.
Theo VINACAS, mùa vụ điều năm 2026 tại Việt Nam cũng như nhiều quốc gia sản xuất khác nhìn chung diễn ra tương đối ổn định. Sản lượng điều thô toàn cầu được dự báo có thể tăng khi nhiều diện tích trồng mới đã bước vào giai đoạn cho thu hoạch.
Hiệp hội Điều Việt Nam tổ chức hội nghị tổng kết năm 2025 và triển khai kế hoạch thu mua năm 2026 (Ảnh: Huân Trần).
Tuy vậy, nguồn cung nguyên liệu cho ngành chế biến điều trong nước vẫn tiềm ẩn nhiều yếu tố khó dự đoán. Một số quốc gia sản xuất điều đang triển khai chính sách ưu tiên phát triển chế biến nội địa, do đó trong giai đoạn đầu vụ thường dành thời gian để doanh nghiệp trong nước thu mua đủ nguyên liệu trước khi cho phép xuất khẩu.
Bên cạnh đó, một số nước đã công bố hoặc đang xem xét áp dụng giá xuất khẩu tối thiểu đối với điều thô, đồng thời tăng thuế và các loại phí liên quan. Những chính sách này có thể khiến việc nhập khẩu điều thô từ châu Phi – nguồn cung nguyên liệu lớn của ngành điều Việt Nam – gặp nhiều trở ngại hơn và chi phí tăng lên.
Trong bối cảnh đó, nguồn điều thô từ Campuchia và một số quốc gia khác được kỳ vọng sẽ góp phần bổ sung nguyên liệu cho ngành điều Việt Nam trong những tháng đầu vụ.
VINACAS nhận định giá điều nhân trong nửa đầu năm 2026 khó giảm, do giá điều thô vẫn duy trì ở mức cao, trong khi nguồn cung trên thị trường chưa dồi dào trong quý I và đầu quý II.
Điều thô nhập từ Campuchia về bãi phơi tại khu vực cửa khẩu Chàng Riệc, tỉnh Tây Ninh (Ảnh: Huân Trần).
Thực tế, trước Tết Nguyên đán vừa qua, giá điều thô trên thị trường có thời điểm tăng lên khoảng 2.000 USD/tấn – mức được đánh giá khá cao đối với các doanh nghiệp chế biến.
Để đánh giá sát hơn tình hình mùa vụ, Hiệp hội Điều Việt Nam đã tổ chức các đợt khảo sát tại Campuchia trước Tết và sau Tết tiếp tục khảo sát tại một số địa phương trồng điều lớn.
Tuy nhiên, theo VINACAS, các số liệu đánh giá chính xác về sản lượng điều năm 2026 vẫn đang được tiếp tục tổng hợp.
Ngành điều cảnh báo rủi ro hợp đồng và thanh toán quốc tế
Theo ông Phạm Văn Công – Chủ tịch Hiệp hội Điều Việt Nam, năm 2026 được dự báo sẽ là một năm nhiều thách thức đối với ngành điều, đặc biệt trong bối cảnh tình hình chính trị và thương mại quốc tế còn nhiều biến động.
Ông Công cho biết ngành điều có thể phải đối mặt với nhiều yếu tố khó lường như biến động địa chính trị, gián đoạn vận chuyển hàng hóa và sự thay đổi của thị trường. Các điểm nóng xung đột tại Đông Âu hay Trung Đông đều có thể tác động đến thương mại toàn cầu, trong đó có ngành điều.
Theo ông, thời gian qua Hiệp hội Điều Việt Nam cũng đã tham gia một số cuộc họp với các cơ quan trung ương nhằm báo cáo về tình hình hoạt động cũng như những khó khăn mà ngành đang gặp phải.
Giá điều thô nhập khẩu đang ở mức cao (Ảnh: Huân Trần).
Một vấn đề đáng lưu ý trong năm 2026 là rủi ro liên quan đến hợp đồng xuất khẩu và phương thức thanh toán quốc tế.
Ông Công cho biết Hội đồng xử lý tranh chấp thương mại quốc tế của Hiệp hội Điều Việt Nam thời gian qua thường xuyên phải xử lý nhiều vụ tranh chấp giữa các doanh nghiệp mua và bán điều trên thị trường quốc tế.
“Những tranh chấp này thường rất phức tạp vì hợp đồng đã được ký kết giữa hai bên, trong khi nhiều vấn đề phát sinh nằm ngoài phạm vi xử lý đơn giản của luật thương mại quốc tế”, ông Công nói.
Trước thực tế đó, Hiệp hội Điều Việt Nam khuyến nghị các doanh nghiệp trong ngành cần thận trọng hơn khi ký kết hợp đồng với đối tác nước ngoài.
Theo ông Công, doanh nghiệp nên ưu tiên giao dịch theo điều kiện CIF hoặc CNF nhằm hạn chế rủi ro liên quan đến thanh toán.
“Năm 2026, vấn đề thanh toán sẽ khó khăn hơn nhiều. Nếu doanh nghiệp sử dụng các hình thức thanh toán khác, nguy cơ rủi ro tài chính có thể rất lớn”, ông Công cảnh báo.
Bên cạnh đó, ngành điều cũng được khuyến nghị mở rộng thêm các thị trường xuất khẩu mới, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào các thị trường truyền thống.
Theo VINACAS, một số thị trường tại Trung Đông hiện đang gặp khó khăn do tình hình khu vực bất ổn. Điều này có thể ảnh hưởng đến nhu cầu nhập khẩu điều của khu vực này và có khả năng lan sang một số thị trường khác, trong đó có châu Âu.
Trong khi đó, tại nhiều quốc gia châu Phi, xu hướng đầu tư vào chế biến điều trong nước đang gia tăng. Dù còn hạn chế về nhân lực, cơ sở hạ tầng và logistics, các doanh nghiệp tại đây vẫn có lợi thế lớn nhờ nguồn nguyên liệu tại chỗ, chi phí vận chuyển thấp và được hưởng nhiều chính sách hỗ trợ từ chính phủ.
VINACAS cho rằng những yếu tố này đang tạo ra áp lực cạnh tranh mới đối với ngành điều Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Theo đề xuất của Ban chấp hành VINACAS, mục tiêu của ngành điều trong năm 2026 là xuất khẩu khoảng 800.000 tấn nhân điều, với kim ngạch dự kiến đạt khoảng 5 tỷ USD.
Nguồn: https://dantri.com.vn/kinh-doanh/nganh-dieu-2026-khat-nguyen-lieu-va-rui-ro-thanh-toan-bua-vay-20260314143354444.htm
