Nghệ sĩ Kim Cương tái xuất

Sau hàng chục năm giải nghệ, bà góp mặt trong sự kiện vinh danh dòng kịch Kim Cương do Hội sân khấu TP HCM tổ chức. Nghệ sĩ kỳ cựu thể hiện đoạn cuối, vào vai bà Diệu – người mẹ từ quê lên thành phố thăm con trai tên Sang (Trương Hạ đóng).

Được mẹ cho ăn học thành tài, Sang quen con gái của một triệu phú. Mặc cảm về thân phận, anh nói dối với gia đình người yêu rằng cha mẹ đã chết. Chiều con, bà Diệu đành nhận là người vú nuôi anh từ bé. Hữu Châu đóng cậu Năm – vai anh từng đảm nhận hơn 40 năm trước, khi mới vào đoàn kịch Kim Cương.

Bà Kim Cương nhận được những tràng vỗ tay từ khán giả khi bước ra từ cánh gà. Dù sức khỏe yếu, đôi lúc ngập ngừng vì cố gắng nhớ thoại, bà nỗ lực hoàn thành lớp diễn dài khoảng 20 phút. Ở phân cảnh bà Diệu xin con trai được nấu cho anh bữa cơm cuối trước khi về quê, diễn viên khắc họa nỗi đau người mẹ: “Hồi nhỏ mẹ chỉ cho con gói bánh, gói kẹo, con đã theo mẹ cả ngày. Giờ này, mẹ cho con cả cuộc đời mà sao con không nhận vậy Sang?”. Dưới hàng ghế, nhiều người xem sụt sùi khi nghe lại một trong những câu thoại nổi tiếng nhất vở.

Ở phần giao lưu, bà Kim Cương nói xúc động khi lâu rồi mới được “bơi lội trong bầu không khí thương yêu này”. Trước buổi diễn, nghệ sĩ gặp sự cố sức khỏe, nhiều khi không thể cất nổi giọng nói, nhưng vẫn cố gắng khi nghĩ đến đồng nghiệp, người mộ điệu đang chờ bà tái xuất. “Đây là ngày hạnh phúc nhất đời tôi”, bà nói.

Nghệ sĩ Kim Cương nói tri ân khán giả, ôm chầm Thành Lộc khi hội ngộ ở sự kiện

Bà Kim Cương sáng tác Lá sầu riêng năm 1963, lấy bút danh Hoàng Dũng vì không tự tin vào tài viết kịch. Vở lấy bối cảnh đầu thế kỷ 20, kể về Diệu – một người mẹ nghèo, sống bằng nghề mò cua bắt ốc, nuôi con trai tên Sang trưởng thành. Sau hơn 50 năm công diễn, tác phẩm là vở ăn khách bậc nhất của đoàn kịch mang tên bà. Thập niên 1970-1980, nhiều lần bà cùng đoàn về tỉnh diễn cho hàng chục nghìn khán giả, đông đảo người xem xúc động với nỗi đau của nhân vật.

Sau này, nhiều đơn vị đề nghị xin bản quyền dựng mới nhưng Kim Cương đều từ chối. “Tôi nói rằng tôi có gần 100 kịch bản, họ muốn lấy vở nào cũng được nhưng xin đừng chạm đến Lá sầu riêng. Vai Diệu của tôi có thể sẽ có người diễn hay hơn, nhưng vai bà Tư của má tôi thì khó ai thể hiện được”, bà Kim Cương nói.

Trích đoạn nghệ sĩ Kim Cương diễn “Lá sầu riêng” ở tuổi 90

Trong sách Mẹ trên sân khấu Kim Cương, giáo sư Hoàng Như Mai đánh giá dòng kịch Kim Cương, cũng như vở Lá sầu riêng, tiêu biểu cho kịch nói miền Nam, “chiếm vị trí độc nhất vô nhị đối với loại hình nghệ thuật này”. “Xét về tính nhân văn, kịch Kim Cương đã hoàn thành xuất sắc chức năng, nhiệm vụ của mình, tạo nên mọi giá trị mà một vở kịch cần đạt được, nhất là những vở diễn về đề tài người mẹ”, ông nhận xét. Năm 2025, vở được TP HCM bình chọn là một trong 10 tác phẩm sân khấu tiêu biểu, nhân dịp 50 năm thống nhất đất nước.

Nghệ sĩ Kim Cương được mệnh danh “kỳ nữ” trong giới sân khấu Việt Nam, được Trung tâm Sách Kỷ lục Việt Nam vinh danh là: “Nghệ sĩ viết nhiều kịch bản kịch nói nhất Việt Nam”. Bà nổi tiếng qua những vở Lá sầu riêng, Dưới hai màu áo, Trà hoa nữ. Ngoài thành tựu diễn xuất, bà Kim Cương còn nổi tiếng với công tác thiện nguyện. Nhiều năm, bà tổ chức sự kiện Nghệ sĩ tri âm để quyên góp giúp các diễn viên, nhạc công, soạn giả nghèo khổ.

Năm 2025, bà được vinh danh là một trong 60 cá nhân có công đóng góp cho sự phát triển của TP HCM 50 năm qua. Ở lĩnh vực văn hóa, bà là nghệ sĩ nữ duy nhất được tôn vinh, bên cạnh nhạc sĩ Xuân Hồng, nhạc sĩ Trịnh Công Sơn.

Khán giả khóc khi xem nghệ sĩ Bảy Nam, Kim Cương diễn “Lá sầu riêng” năm 1998

Mai Nhật