Người đang bị ghét nhất thế giới

Có một thời mỗi lần Kanye West xuất hiện là một lần thế giới âm nhạc rung chuyển. Anh không chỉ là rapper, mà còn là nhà sản xuất, biểu tượng văn hóa, người định hình xu hướng. Những album như The College Dropout, My Beautiful Dark Twisted Fantasy hay Yeezus đã là di sản âm nhạc bất hủ gắn với sự nghiệp âm nhạc của Kanye West.

Nhưng hiện tại, cái tên Kanye West lại xuất hiện dày đặc trên truyền thông theo một cách hoàn toàn khác. Không còn là những lời ca tụng về một biểu tượng của làng rap thế giới, mà là những tiêu đề xoay quanh tranh cãi và tẩy chay rapper này. Và trong mắt nhiều người, Ye như tội đồ của làng nhạc, gắn với danh xưng “rapper bị ghét nhất thế giới”.

Cả thế giới quay lưng “Ye”

Làn sóng tẩy chay Kanye West là sự tích tụ của loạt rắc rối và ồn ào đời tư mà rapper này gây ra. Cụ thể, điều đó đến từ chuỗi dài phát ngôn và hành vi gây sốc kéo dài nhiều năm ở rapper có biệt danh là “Ye”, trong đó nghiêm trọng nhất là những tuyên bố bị xem là chủ đích bài trừ người Do Thái, đồng thời ca ngợi những biểu tượng cực đoan.

Từ năm 2022, Ye đã liên tục đăng tải nội dung nhắm vào cộng đồng Do Thái trên mạng xã hội, kèm theo nhiều phát ngôn gây sốc về chính trị trong các cuộc phỏng vấn. Những lời lẽ này nhanh chóng vấp phải phản ứng dữ dội từ công chúng, các tổ chức xã hội và cả giới chính trị toàn cầu. Đây không đơn thuần là những hành động “dại dột” để đánh bóng tên tuổi của West. Mà số đông cho rằng nam rapper có vấn đề nghiêm trọng trong tư tưởng và từng phát ngôn của anh đều có thể là mầm mống gây họa.

Ye phải trả giá ngay lập tức vì điều đó. Hàng loạt thương hiệu lớn đã cắt đứt hợp tác với Kanye West, bao gồm những đối tác từng mang lại cho anh tỷ USD. Đáng chú ý nhất là Adidas – tập đoàn đứng sau dòng Yeezy, đã chấm dứt hợp đồng ngay lập tức sau các phát ngôn gây tranh cãi, dù đây từng là nguồn doanh thu khổng lồ cho cả hai bên. Nhà mốt cao cấp Balenciaga cũng tuyên bố ngừng mọi hợp tác với West, trong khi Gap đóng cửa hoàn toàn dự án Yeezy Gap và gỡ toàn bộ sản phẩm khỏi hệ thống bán lẻ.

Những ngày gần đây, nam rapper sinh năm 1977 tiếp tục là tâm điểm trên truyền thông sau khi bị tẩy chay toàn tập ở Anh.

Đầu tiên, West bị từ chối nhập cảnh vào Anh, kéo theo việc anh không thể xuất hiện tại một trong những lễ hội âm nhạc lớn nhất mùa hè tại xứ sở sương mù là Wireless Festival.

Không chỉ dừng lại ở việc hủy show, nhiều thương hiệu tài trợ đã nhanh chóng rút lui để tránh liên đới ngay sau khi họ nhận được thông tin Ye sẽ có mặt biểu diễn. Hình ảnh của rapper huyền thoại đã bị hủy hoại theo cách như vậy. Đây không còn đơn thuần là những chỉ trích, mà đã chuyển thành sự tẩy chay trên diện rộng, nơi Kanye West bị xem như một rủi ro, thậm chí là “điểm đen” mà bất kỳ tổ chức hay thương hiệu nào cũng muốn tránh xa.

Một thiên tài lạc lối

Chuyện ở Kanye West luôn là cái tài đi liền với cái tật. Anh chưa từng hết tài, thậm chí giữa lúc bị cả thế giới quay lưng, Ye vẫn có thể tạo ra những khoảnh khắc khiến người ta phải trầm trồ vì tư duy nghệ thuật vẫn là sự khác biệt. Chỉ tiếc rằng những điều tệ hại mà West gây ra đã và đang che lấp tài năng của một rapper đình đám. Và nhắc đến West, điều đầu tiên ập tới là những bê bối làm rúng động làng giải trí.

Đầu tháng 4, Ye trở lại sân khấu Mỹ lần đầu sau nhiều năm bằng show diễn tại SoFi Stadium, Los Angeles. Đêm nhạc ấy lập tức gây xôn xao không chỉ vì nhân vật chính là West, mà còn bởi quy mô dàn dựng choáng ngợp. Một khối cầu khổng lồ đặt giữa sân, liên tục được chiếu hình như một trái đất xoay tròn, biến toàn bộ buổi diễn thành một màn trình diễn siêu thực và mãn nhãn thị giác. Los Angeles Times mô tả đây là minh chứng nữa cho “flair for grand-scale spectacle” (tài năng đặc biệt) của Ye.

Tạm bỏ qua những tranh cãi, về góc độ nghệ thuật nói riêng và nhạc rap nói chung, West vẫn đặc biệt ở tuổi 48. Anh không chỉ là rapper làm nhạc hay. Ye là kiểu nghệ sĩ có khả năng biến concert thành một tuyên ngôn thẩm mỹ, biến album thành sự kiện văn hóa có sức ảnh hưởng, và biến mỗi lần xuất hiện thành những thứ khiến người xem “trố mắt”. Rolling Stone viết rằng: “Đây là concert đánh dấu màn tái xuất sau nhiều năm ngập trong tranh cãi và khủng hoảng hình ảnh của Ye. Hậu Concert, tất cả đều choáng vì concept và mức độ đầu tư, chừng đó cho thấy thẩm mỹ âm nhạc của rapper này vẫn ở tốp đầu.

Chỉ có thể là West tự biến mình thành cái gai trong mắt công chúng và tự đạp đổ nhiều phần sự nghiệp của một rapper biểu tượng. Đó là cú trượt dài của một người từng đứng ở đỉnh cao ảnh hưởng của nhạc rap và văn hóa đại chúng.

Trong nhiều năm, Kanye là hình mẫu của nghệ sĩ tiên phong: dám phá cấu trúc hip-hop truyền thống, dám pha trộn những chất liệu như soul, electronic, gospel, industrial rap vào rap thuần túy. Và anh luôn dẫn đầu trong việc đưa những concept điên rồ nhất. Trước khi “bê” cả trái đất lên sân khấu, Ye từng gây chấn động với “sân khấu bay”. Những ý tưởng đột phá của nam rapper là cảm hứng cho nhiều nghệ sĩ khi lên ý tưởng cho concert về sau.

West không phải trường hợp đầu tiên của một tài năng lớn đi chệch hướng. Nhưng hiếm có ai tạo ra cảm giác mâu thuẫn rõ rệt như Ye. Người ta có thể chỉ trích những phát ngôn của anh, thậm chí kêu gọi tẩy chay, nhưng vẫn khó phủ nhận những gì anh đã đóng góp cho âm nhạc hiện đại. Những album kinh điển, những ý tưởng sân khấu đi trước thời đại, tất cả vẫn ở đó, như một phần không thể xóa bỏ trong lịch sử rap/hip hop toàn cầu.

Sẽ có những khán giả trung thành sẵn sàng đợi West làm concert để mua vé. Vẫn có hàng triệu người nghe nhạc của rapper sinh năm 1977 mỗi ngày, nhưng tất cả dường như chỉ đủ để giữ lại phần ký ức về một Kanye West từng ở đỉnh cao, chứ không còn đủ để kéo anh trở lại với ánh hào quang ngày nào.

West sẽ còn bị tẩy chay khi đặt chân đến nơi khác. Và rất nhiều nhãn hàng đình đám đã đưa anh vào “danh sách đen”, không hẹn ngày hợp tác trở lại. Đó là cái giá mà Kanye West phải trả, khi tài năng không còn đủ sức che lấp những giới hạn mà chính anh đã nhiều lần bước qua.