Người làm công ăn lương không cần làm thủ tục đăng ký người phụ thuộc?

Thời gian gần đây có thông tin cho rằng Bộ Tài chính “đã bãi bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc”. Người phụ thuộc của mỗi người nộp thuế sẽ được tự động cập nhật dựa trên việc kê khai, tích hợp thông tin cư trú.

Điều này khiến nhiều người băn khoăn: trường hợp chưa kê khai, chưa cập nhật đầy đủ trên thông tin cư trú, hay trường hợp muốn thay đổi, kê khai thêm người phụ thuộc thì phải làm sao.

Kê khai người phụ thuộc có hai thủ tục

Thông tin trên xuất phát từ nội dung của Quyết định số 216 của Bộ Tài chính, có hiệu lực ngày 14-2-2026.

Cụ thể tại phần 2 – Danh mục thủ tục hành chính bị bãi bỏ thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Tài chính ban hành kèm theo quyết định trên ghi nhận tên thủ tục hành chính bị bãi bỏ là “Đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công”.

Tuy nhiên việc bãi bỏ thủ tục hành chính trên không có nghĩa là bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc. 

Thực tế cơ quan quản lý chỉ tinh giản thủ tục hành chính và tích hợp nội dung vào biểu mẫu mới, chứ không bãi bỏ nghĩa vụ đăng ký người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh.

Để hiểu được điều này, cần phải theo dõi quá trình thay đổi gần đây của quy định pháp luật về đăng ký thuế và các biểu mẫu đăng ký người phụ thuộc.

Thông tư 105 năm 2020 của Bộ Tài chính hướng dẫn đăng ký thuế (có hiệu lực ngày 17-1-2021) có mẫu 20 là Tờ khai đăng ký thuế tổng hợp người phụ thuộc của cá nhân có thu nhập từ tiền công, tiền lương. 

Mẫu này để tổ chức chi trả thu nhập đăng ký mã số thuế và thay đổi thông tin người phụ thuộc của người lao động. Tuy nhiên mẫu này không có nội dung về thời điểm bắt đầu tính giảm trừ và thời điểm kết thúc tính giảm trừ.

Để có nội dung này, tại Thông tư 80 năm 2021 của Bộ Tài chính có mẫu số 07 kê khai thông tin về đăng ký mã số thuế và xác định thời điểm tính giảm trừ cho người phụ thuộc. Và việc kê khai này được tính thành một thủ tục hành chính là thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công.

Như vậy trước thời điểm quyết định số 216 thì đã tồn tại song song hai thủ tục là mẫu 20 theo thông tư 105 dùng để đăng ký mã số thuế cho người phụ thuộc và mẫu 07 theo Thông tư 80 dùng để đăng ký thời điểm tính giảm trừ.

Gộp hai thủ tục thành một

Nhận thấy sự bất cập trên, năm 2024, Bộ Tài chính ban hành Thông tư 86 quy định về đăng ký thuế (có hiệu lực từ ngày 6-2-2025) thay thế Thông tư 105 năm 2020 và khắc phục hạn chế của mẫu 20 Thông tư 105.

Mẫu 20 theo thông tư 86 được sửa đổi và bổ sung hai thông tin là thời điểm bắt đầu tính giảm trừ và thời điểm kết thúc tính giảm trừ của người phụ thuộc.

Như vậy nội dung của mẫu 07 Thông tư 80 đã được tích hợp trực tiếp vào mẫu 20 của Thông tư 86. Do đó Quyết định số 216 năm 2025 của Bộ Tài chính bãi bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công (tức bỏ thủ tục sử dụng mẫu 07 Thông tư 80 trên) nhằm thống nhất với nội dung của Thông tư 86 và thực tế thì thủ tục này không còn cần thiết.

Đơn vị muốn đăng ký mới hoặc thay đổi người phụ thuộc cho người lao động thì vẫn sử dụng mẫu 20 của Thông tư 86. Cá nhân muốn đăng ký mới hoặc thay đổi người phụ thuộc thì có thể khai trên phần mềm eTax Mobile và đăng ký mẫu 20 của Thông tư 86.

Cần khẳng định lại không có việc bãi bỏ nghĩa vụ đăng ký người phụ thuộc, mà chỉ bãi bỏ thủ tục hành chính độc lập do đã tích hợp nội dung vào biểu mẫu khác.

Đây không đơn thuần là một thay đổi kỹ thuật biểu mẫu. Bản chất của việc bãi bỏ thủ tục đăng ký người phụ thuộc giảm trừ gia cảnh đối với cá nhân có thu nhập từ tiền lương, tiền công và tích hợp nội dung vào mẫu 20 Thông tư 86 là một bước tinh giản có tính hệ thống trong cải cách quản lý thuế. 

Việc này giúp cơ quan thuế thuận lợi trong việc đối chiếu dữ liệu giữa mã số thuế và thời điểm hưởng giảm trừ.