Người mẹ kề vai sát cánh ‘Công chúa tuyết’ Eileen Gu

Khi Eileen Gu (Cốc Ái Lăng) lao xuống lòng máng tuyết, xoay người trên không rồi tiếp đất gọn gàng trước tiếng reo hò của khán giả, ở đâu đó trên sườn núi thường có một người phụ nữ theo dõi từng động tác của cô. Bà khẽ nghiêng người theo nhịp xoay của con gái, nắm chặt tay, rồi vỡ òa khi cú nhảy hoàn hảo khép lại. Người phụ nữ ấy là Yan Gu (Cốc Yến) – mẹ của Gu và cũng là động lực thầm lặng phía sau hành trình của “Công chúa tuyết”.

Sinh năm 2003 tại San Francisco, Eileen lớn lên trong một gia đình chỉ có ba thế hệ phụ nữ: bà ngoại, mẹ và cô. Cha của cô là người Mỹ tốt nghiệp Harvard, nhưng gần như không xuất hiện trong đời sống công khai của VĐV này. Yan nhập cư từ Trung Quốc, một mình nuôi dạy con gái và định hình con đường mà Eileen đi sau này.

Yan Gu sinh ra tại Thượng Hải trong một gia đình trí thức. Cha bà từng là kỹ sư trưởng ngành điện của Bộ Nhà ở và Phát triển đô thị – nông thôn Trung Quốc. Còn mẹ, Feng Guozhen (Phùng Quốc Trân) là kỹ sư cao cấp thuộc Bộ Giao thông. Bà Phùng cũng là người yêu thể thao, từng tham gia đội bóng đá và điền kinh khi còn học đại học. Tinh thần độc lập và kỷ luật từ gia đình ấy đã ảnh hưởng sâu sắc tới Yan và sau này là Eileen.

Những năm 1980, Yan Gu rời Trung Quốc sang Mỹ du học. Bà học hóa học và sinh hóa tại Đại học Bắc Kinh, sau đó lấy bằng thạc sĩ sinh học phân tử tại Đại học Auburn ở bang Alabama. Hành trình học thuật tiếp tục đưa bà tới Đại học Rockefeller ở New York, trước khi hoàn thành chương trình MBA tại Đại học Stanford.

Con đường học tập ấy phản ánh rõ một tính cách bền bỉ và tham vọng. Sau khi bước vào thị trường lao động, Yan Gu làm việc trong lĩnh vực tài chính và đầu tư, từng là nhân viên ngân hàng đầu tư tại New York và California, sau đó chuyển sang đầu tư mạo hiểm, tập trung vào thị trường Trung Quốc. Từ năm 2013, bà hoạt động như một nhà đầu tư tư nhân và chuyên gia về đầu tư liên quan tới Trung Quốc.

Nhưng trong câu chuyện của Eileen, sự nghiệp của mẹ không phải điều được nhắc đến nhiều nhất. Điều khiến Yan trở thành nhân vật đặc biệt là cách bà đồng hành cùng con gái.

Eileen Gu mới ba tuổi khi lần đầu được mẹ đưa đi trượt tuyết. Gia đình sống tại San Francisco, cách các khu nghỉ dưỡng quanh hồ Tahoe vài giờ lái xe, nên trượt tuyết ban đầu chỉ là hoạt động cuối tuần. Yan Gu từng làm huấn luyện viên trượt tuyết bán thời gian tại một khu nghỉ dưỡng gần đó, thậm chí mua một căn hộ nhỏ để tiện cho những chuyến đi dài ngày trên núi.

Số ngày Eileen trượt tuyết mỗi mùa chỉ tính bằng vài chục, ít hơn nhiều so với các vận động viên chuyên nghiệp thường tập luyện hàng trăm ngày mỗi năm. Nhưng chính những chuyến đi cuối tuần ấy đã đặt nền móng cho sự nghiệp sau này của cô.

Trong những buổi tập, Yan Gu gần như luôn có mặt. Các huấn luyện viên kể rằng bà thường đứng trên đỉnh dốc quan sát từng động tác của con gái. Khi Eileen thực hiện cú xoay hay cú nhào lộn trên không, mẹ cô cũng vô thức nghiêng người theo, lẩm bẩm cổ vũ rồi vỗ tay khi con tiếp đất an toàn.

Sự đồng hành ấy không chỉ là giám sát hay khích lệ. Với Eileen, mẹ là người truyền cho cô tinh thần kỷ luật trong lao động. “Mẹ cho tôi đạo đức làm việc, còn bà ngoại cho tôi tâm thế chiến thắng”, cô từng nói.

Eileen lớn lên tại khu Sea Cliff, một khu dân cư đẹp ở San Francisco, nơi phòng ngủ của cô nhìn thẳng ra cầu Golden Gate nổi tiếng. Cô sống cùng mẹ và bà ngoại, trong một gia đình mà Eileen từng gọi là “hai người phụ nữ độc lập nhất tôi từng biết”.

Bà ngoại Feng là người gieo vào Eileen khát vọng chinh phục từ khi còn nhỏ. Trong những cuộc thi chạy thời thiếu niên, bà thường đứng ở vị trí dễ nhìn nhất và hô lớn bằng tiếng Anh: “Eileen Gu, số một!”. Câu nói ấy theo cô suốt hành trình trưởng thành.

Gia đình ba thế hệ ấy cũng tạo nên một môi trường văn hóa đặc biệt. Eileen nói tiếng Quan Thoại thành thạo và gần như năm nào cũng về Bắc Kinh vào mùa hè để thăm họ hàng. Chính những chuyến đi này giúp cô gắn bó với đất nước nơi mẹ cô sinh ra.

Năm 2019, Eileen đưa ra quyết định gây tranh cãi: thi đấu cho Trung Quốc thay vì Mỹ. Khi thông báo trên mạng xã hội, cô viết rằng đó là lựa chọn khó khăn, nhưng cô tự hào về nguồn gốc Trung Quốc cũng như quá trình trưởng thành tại Mỹ. Eileen nói muốn truyền cảm hứng cho hàng triệu thanh thiếu niên tại nơi mẹ cô sinh ra, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của môn trượt tuyết tự do tại Trung Quốc.

Phía sau quyết định ấy là ảnh hưởng sâu sắc từ gia đình, đặc biệt là Yan Gu. Hai mẹ con đã dành nhiều mùa hè ở Bắc Kinh, nơi Eileen tiếp xúc với cộng đồng trượt tuyết đang phát triển và hình thành ý tưởng phổ biến môn thể thao này tại Trung Quốc.

Sự nghiệp của Eileen sau đó thăng tiến nhanh chóng. Từ một tài năng trẻ, cô trở thành ngôi sao của các giải đấu quốc tế, giành nhiều huy chương Olympic và trở thành VĐV trượt tuyết tự do giàu thành tích nhất lịch sử Olympic. Bên cạnh thể thao, Eileen còn xây dựng hình ảnh người mẫu và biểu tượng văn hóa đại chúng.

Trong hành trình ấy, Yan Gu vẫn là người luôn đứng phía sau. Bà xuất hiện tại các giải đấu, tại các sự kiện thời trang, hay đơn giản là trong những bức ảnh đời thường của con gái.

Có lẽ vì vậy, khi nói về thành công của mình, Eileen hiếm khi nhắc đến chiến thuật hay kỹ thuật trước tiên. Cô thường nói về gia đình. “Cách tốt nhất để tôn vinh mẹ và bà là dốc toàn bộ sức lực vào điều mình làm”, nữ VĐV 22 tuổi từng chia sẻ.

Trên những sườn núi phủ tuyết, Eileen có thể bay lên, xoay người nhiều vòng rồi tiếp đất hoàn hảo. Nhưng phía sau mỗi cú nhảy ấy là một hành trình dài bắt đầu từ những chuyến đi cuối tuần, một người mẹ luôn dõi theo từng bước, và một gia đình ba thế hệ phụ nữ đã nuôi dưỡng giấc mơ của “Công chúa tuyết”.

Xuân Bình tổng hợp