Người trẻ trăn trở khi AI tham gia sản xuất phim hoạt hình

Tại talkshow IP nhân vật: Bí quyết đằng sau những “mỏ vàng” tỷ đô diễn ra ở Đại học Văn Lang, TP HCM, hồi cuối tháng 12/2025, nhiều sinh viên cho biết lo ngại trước sự tham gia của AI vào các lĩnh vực như sáng tạo nội dung, thiết kế game hay sản xuất phim ảnh.

Trong bối cảnh ngành công nghiệp Character IP (Intellectual Property) phát triển trong nước, IP nhân vật trở thành đích đến của doanh nghiệp và nhà đầu tư nhờ tiềm năng thương mại hóa dài hạn trên nhiều nền tảng. IP nhân vật là những nhân vật hư cấu được định hình để tồn tại lâu dài cùng công chúng. Không chỉ xuất hiện trong phim, trò chơi hay truyện, các nhân vật này còn phát triển trên sản phẩm tiêu dùng, trở thành hình ảnh gắn với đời sống giải trí và văn hóa đại chúng.

Trên thị trường quốc tế, Dragon Ball là một ví dụ tiêu biểu cho mô hình khai thác IP hiệu quả. Theo báo cáo tài chính do Bandai Namco công bố tháng 5/2025, thương hiệu Dragon Ball của Nhật đạt doanh thu kỷ lục 190,6 tỷ yên đến từ các mô hình và trò chơi điện tử.

Ngoài cơ hội, nhiều bạn trẻ theo ngành cho rằng họ đối diện thách thức về quyền sáng tạo trong quá trình phát triển và thương mại hóa sản phẩm IP. Sinh viên Cát Tường (Khoa Mỹ thuật số) nhận định việc khắc họa IP nhân vật đòi hỏi chất xám và sức sáng tạo ngày càng cao từ tác giả. Tuy nhiên, thay vì đầu tư cho đội ngũ nhân lực, một số doanh nghiệp có xu hướng ưu tiên sử dụng trí tuệ nhân tạo và các nhân vật phái sinh nhằm tiết kiệm chi phí.

Tháng 12/2025, trên mạng xã hội Trung Quốc lan truyền bộ phim ngắn Arrow dài bảy phút, xây dựng một thế giới giả tưởng mà các nhân vật chỉ tồn tại như những thực thể trong một phần mềm bị lỗi. Tác phẩm này được tạo ra hoàn toàn bằng AI, dấy lên lo ngại về khả năng con người bị thay thế trong nhiều khâu sản xuất.

Trước đó, vào tháng 1/2023, Netflix Nhật Bản phát hành phim hoạt hình ngắn The Dog & The Boy với phần hình ảnh cũng được tạo bằng AI. Ở cuối phim, nhà sản xuất chỉ ghi chung tác giả minh họa là “AI + con người”, từng gây tranh luận trong cộng đồng làm nghề về vai trò tác giả. Theo Anime Coner, đạo diễn Ryotaro Makihara cho biết êkíp chỉ thử nghiệm ứng dụng chúng trong khâu tạo dựng các cảnh nền.

“Bằng cách kết hợp công nghệ, chúng tôi có thể tập trung vào phần mà chỉ con người mới có thể làm được”, đạo diễn nói. Đồng quan điểm, giám đốc hình ảnh Koji Tanaka nói đây là giải pháp giúp giảm bớt gánh nặng cho các họa sĩ hoạt hình khi tạo khung hình cho một cảnh.

Một số doanh nghiệp hoạt hình trong nước sớm tiếp cận AI như một công cụ. Trong đó, công ty Sconnect ứng dụng công nghệ cho hai dự án Trạng Quỳnh thời nhí nhố và Trạng Quỳnh Nhí: Truyền Thuyết Kim Ngưu. Trí tuệ nhân tạo được đưa vào các khâu tiền kỳ như thu thập dữ liệu và nhu cầu người xem để sáng tạo ra các ý tưởng, tình huống tham chiếu, trước khi họa sĩ triển khai bản vẽ bằng tay.

Là khách mời ở buổi talkshow, ông Ngô Quang Hải – đạo diễn phim điện ảnh Chuyện của Pao – nhận định AI hiện nay chủ yếu góp nhặt và tổng hợp dữ liệu từ nhiều nguồn để tạo nội dung đầu ra, các sản phẩm thiếu bản sắc và dấu ấn cá nhân. Câu chuyện sáng tạo không nằm AI mà ở cách nghệ sĩ chủ động sử dụng công nghệ một cách hiệu quả thay vì lệ thuộc.

Thị trường hoạt hình Việt vẫn phát triển những sản phẩm đạt hiệu quả nhất định từ bàn tay con người. Hàng loạt phim như Series Wolfoo, Thỏ Bảy Màu, Dế Mèn: Cuộc phiêu lưu tới Xóm Lầy Lội hay Monta trong Dải Ngân Hà Kỳ Cục ra đời cho thấy tiềm năng phát triển của họa sĩ trong nước. Nhiều phim nỗ lực khai thác chất liệu kho tàng văn học, song phần lớn chưa đủ sức tạo dấu ấn trên thị trường quốc tế.

Kho tàng truyện kể đã xây dựng sẵn một thế giới và hệ thống IP bền vững ngay từ trên trang sách. “Tôi tin rằng nếu các nghệ sĩ trong nước bám sát và thể hiện tốt tinh thần nguyên tác thì sẽ xây dựng nên những nhân vật có độ nhận diện tốt”, đạo diễn Ngô Quang Hải nói.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Phúc Đạt – giám đốc sản xuất Vimax films – cho rằng để mở ra hướng đi lâu dài cho các IP trong nước, mỗi nhân vật phải có nhân dạng rõ ràng, tính cách đặc trưng. Bên cạnh đó, IP cần có khả năng nhân bản trên nhiều hình thức và nền tảng. Đồng thời, họa sĩ xây dựng một thế giới giàu tiềm năng khai thác. Cuối cùng, sự đồng hành từ các đối tác truyền thông được xem là yếu tố quan trọng để IP nhân vật tiếp cận thị trường.

Vi Đoàn