Nguồn cơn đợt thu hồi sữa lớn nhất lịch sử Nestlé tại hơn 60 quốc gia

Tại Việt Nam, ngay sau khi Bộ Y tế phát lệnh dừng lưu thông các dòng sản phẩm Beba và Alfamino, Nestlé Việt Nam đã chủ động rút 17 lô sữa công thức NAN nhập khẩu khỏi kệ hàng để phòng ngừa rủi ro y tế. Hãng cam kết “sự an toàn và sức khỏe của trẻ sơ sinh là ưu tiên hàng đầu”. Riêng Beba và Alfamino không được công ty nhập bán tại nước ta.

Động thái diễn ra trong bối cảnh giới chức Áo và các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng quốc tế cáo buộc gã khổng lồ ngành thực phẩm “phản ứng chậm trễ, ưu tiên việc thu hồi âm thầm thay vì cảnh báo công khai sớm hơn để bảo vệ trẻ nhỏ”, trích dẫn từ Food Ingredients First.

Nguồn cơn của cuộc khủng hoảng xuất phát từ một mắt xích nhỏ trong chuỗi cung ứng là dầu axit arachidonic (ARA). Nestlé cho biết trong quá trình tự giám sát định kỳ tại nhà máy Nunspeet (Hà Lan) – đầu mối xuất khẩu sang 140 thị trường – hệ thống kiểm soát của tập đoàn phát hiện vấn đề tiềm ẩn về chất lượng của nguyên liệu thô (dầu PUFA) từ một nhà cung cấp của bên thứ 3. Tổ chức tiêu dùng FoodWatch cho biết các nhà chức trách Hà Lan được thông báo về tình trạng nhiễm khuẩn lần đầu tiên vào ngày 9/12/2025, sau khi các xét nghiệm phòng thí nghiệm vào ngày 26/11/2025 cho thấy sự hiện diện của vi khuẩn Bacillus cereus.

Nguyên liệu này có khả năng xuất hiện dạng vết chất Cereulide sinh ra từ vi khuẩn Bacillus cereus, sử dụng trong một số sản phẩm sữa công thức dành cho trẻ nhỏ được sản xuất tại châu Âu. Mặc dù lượng dầu được sử dụng trong các sản phẩm này nhỏ và đến nay chưa có bằng chứng chứng minh sự tồn tại của Cereulide trong các lô hàng này, theo nguyên tắc thận trọng tối đa, hãng vẫn tiến hành tự nguyện thu hồi các lô có khả năng bị ảnh hưởng như một biện pháp phòng ngừa.

Theo những thông tin được đăng trên website Nestlé, tập đoàn này vận hành Hệ thống Quản lý Chất lượng (NQMS) với các tiêu chuẩn nội bộ khắt khe, vượt xa quy định pháp lý và chứng chỉ quốc tế thông thường. Quy trình kiểm soát bắt đầu từ khâu phê duyệt nhà cung cấp, nơi hãng chỉ chấp nhận những đối tác vượt qua các đợt kiểm tra thực địa định kỳ.

Mọi nguyên liệu thô khi cập bến nhà máy đều phải nằm tại khu vực cách ly để đội ngũ chuyên gia thực hiện các xét nghiệm vi sinh và hóa lý độc lập. Bộ phận Quản lý Chất lượng chỉ giải phóng nguyên liệu vào dây chuyền sản xuất sau khi xác nhận các chỉ tiêu an toàn và dinh dưỡng đạt chuẩn tuyệt đối. Trong quá trình chế biến, doanh nghiệp áp dụng nguyên tắc “An toàn từ bản chất” thông qua việc phân vùng vệ sinh nghiêm ngặt và giám sát bằng công nghệ AI thời gian thực.

Sản phẩm sau đóng gói tiếp tục lưu kho để chờ kết quả kiểm chứng cuối cùng trước khi chính thức xuất xưởng ra thị trường. Hãng duy trì việc lấy mẫu ngẫu nhiên trên kệ hàng và sẵn sàng kích hoạt lệnh thu hồi phòng ngừa ngay khi rà soát định kỳ phát hiện bất kỳ nguy cơ tiềm ẩn nào từ nguồn nguyên liệu.

Tuy nhiên, các hãng truyền thông quốc tế cho rằng nhiều câu hỏi về quy trình sản xuất các lô sữa nghi nhiễm độc hiện vẫn chưa được Nestlé thông tin cụ thể. Đơn cử, nguyên liệu này đã được đưa vào dây chuyền sản xuất trong bao lâu trước khi “nguy cơ tiềm ẩn” được xác định? Tại sao rủi ro không được phát hiện ở giai đoạn lấy mẫu nguyên liệu (Inbound testing)? Liệu Nestlé đã quá tin tưởng vào các chứng nhận chất lượng do nhà cung cấp tự cấp (Self-certification) mà bỏ qua các bước kiểm chứng độc lập nghiêm ngặt?

Tổ chức tiêu dùng FoodWatch còn cáo buộc công ty này và các cơ quan chức năng Hà Lan về sự “đứt gãy nghiêm trọng” trong việc thông tin và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. FoodWatch cho biết các nhà chức trách Hà Lan được thông báo về tình trạng nhiễm khuẩn lần đầu tiên vào ngày 9/12/2025. Tuy nhiên, khi FoodWatch liên hệ với Cơ quan An toàn Thực phẩm và Sản phẩm Tiêu dùng Hà Lan (NVWA) vào ngày 15/12/2025, Nestlé xác nhận không có sản phẩm nào được phân phối tại Hà Lan hay Bỉ. Nhưng chỉ ba tuần sau, người tiêu dùng Hà Lan đối mặt với lệnh thu hồi.

“Hoặc là việc phân phối đã thực sự diễn ra, hoặc việc đánh giá rủi ro và phạm vi đã thay đổi, hoặc việc truy xuất và truyền thông đã thất bại”, bà Nicole van Gemert, Giám đốc FoodWatch Hà Lan, nói. “Người tiêu dùng xứng đáng được biết một lộ trình minh bạch: Khi nào các cơ quan chức năng và Nestlé biết tin lần đầu, lúc đó họ biết những gì và tại sao thông điệp gửi tới công chúng lại chậm trễ hoặc thiếu nhất quán như vậy”.

FoodWatch cho hay theo chính quyền Pháp, các sản phẩm Nestlé có khả năng bị ảnh hưởng đã được bán từ đầu tháng 10/2025. Một số quốc gia châu Âu như Pháp, Phần Lan và Đan Mạch đã bắt đầu thu hồi từ giữa tháng 12. Tuy nhiên, lệnh thu hồi công khai tại Hà Lan, Bỉ, Đức và Ireland mãi đến tuần này mới được kích hoạt.

“Nếu sữa bột bị ảnh hưởng đã bán ra từ tháng 10 và chính quyền biết từ đầu tháng 12 thì việc chỉ thu hồi công khai toàn cầu vào đầu tháng 1 cho thấy sự đứt gãy nghiêm trọng trong quy trình truy xuất nhanh và cảnh báo rủi ro”, bà van Gemert nhấn mạnh. “Gần một tháng trôi qua trước khi đợt thu hồi được công bố công khai tại hàng chục quốc gia. Đối với sữa bột trẻ em, sự chậm trễ đó là không thể chấp nhận được”.

Chính quyền Áo cho hay Nestlé đã tiến hành một đợt thu hồi “lặng lẽ” trong kỳ nghỉ Giáng sinh trước khi phát cảnh báo công khai. Bà van Gemert cho rằng hành động này là không thỏa đáng.

“Với sữa bột trẻ em, việc âm thầm thu hồi là cách xử lý không thể chấp nhận được khi sản phẩm có nguy cơ gây hại. Việc thu hồi trong lặng lẽ có thể giúp công ty giảm bớt tai tiếng nhưng lại không bảo vệ được người tiêu dùng. Sức khỏe cộng đồng phải là ưu tiên hàng đầu, đặc biệt là với trẻ nhỏ”, bà nói.

FoodWatch cũng yêu cầu công khai danh tính nhà cung cấp nguyên liệu. “Việc nêu tên nhà cung cấp là một phần của việc khôi phục lòng tin và ngăn ngừa tổn hại thêm. Cần phải xác định khẩn cấp nhà cung cấp này đã giao nguyên liệu nghi nhiễm bẩn cho những ai khác”, bà nói thêm.

Tổ chức này cũng khuyên các bậc cha mẹ không nên tiêu hủy các sản phẩm bị thu hồi, ngược lại với hướng dẫn của Nestlé, vì bao bì có thể dùng làm bằng chứng nếu các gia đình muốn thực hiện các hành động pháp lý sau này.

Trong thông báo hướng dẫn về sản phẩm, Nestlé khẳng định “đến nay, chưa có trường hợp mắc bệnh nào được xác nhận liên quan đến các sản phẩm trong diện ảnh hưởng”. Công ty cho biết đã hoàn tất kiểm tra tất cả dầu ARA và các hỗn hợp dầu tương ứng, đồng thời đang làm việc với các nhà cung cấp thay thế để duy trì nguồn cung. Với nhà cung cấp cũ, công ty tiến hành điều tra để tìm nguyên nhân gốc rễ. Sản lượng đã được đẩy mạnh tại một số cơ sở khác.

Bình Minh (Theo Food Ingredients First, Nestlé, Reuters)