Nhà thầu gồng mình khi giá vật liệu xây dựng leo thang

Giá xăng từ 23h ngày 19/3 đã vượt 30.000 đồng, diesel vượt 33.000 đồng, tăng 3.000-6.000 đồng so với một ngày trước. Do chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vận chuyển và vận hành máy móc, xăng dầu tăng đẩy hàng loạt chi phí khác tăng.

Ông Nguyễn Minh Tiến, Trưởng phòng Vật tư, Công ty CP Xây dựng Hạ tầng Bắc Trung Nam, cho biết tại dự án đường nối cao tốc Biên Hòa – Vũng Tàu, cuối năm 2025 giá cát chỉ 385.000 đồng/m3, đến nay là 430.000 đồng/m3. Giá đá xây dựng trước là 594.000 thì nay là 700.000 đồng/m3.

Tại dự án cao tốc Hậu Giang – Cà Mau, giá đá xây dựng trong tháng 2 là 550.000 đồng/m3, nay đội lên tới 868.000 đồng/m3. Từ đầu tháng 3, giá thép tăng khoảng 8%, xi măng 6-8%, cát xây dựng ở miền Bắc 15-20%, cát ở miền Nam, miền Tây tăng khoảng 10%.

Tăng mạnh nhất là đá bêtông ở miền Bắc khoảng 25-30%, dự báo còn tăng tiếp; ở miền Tây khoảng 30-40%. Bêtông thương phẩm cũng tăng theo giá xi măng, cát, đá, bình quân khoảng 15-20%.

Không chỉ tăng giá, khoảng 10 ngày nay, đồng bằng sông Cửu Long còn khan hiếm đá xây dựng khiến nhà thầu Bắc Trung Nam phải mua ở tận Đồng Nai, Vũng Tàu, chi phí vận chuyển cao khiến giá tăng đến 35-40%.

“Hợp đồng đã ký với chủ đầu tư, chúng tôi không thể giãn tiến độ các gói thầu. Giá vật liệu tăng cao khiến tăng chi phí, bào mòn lợi nhuận của nhà thầu”, ông Tiến nói.

Tại dự án đường bộ nối cao tốc Hà Nội – Hải Phòng với Cầu Giẽ – Ninh Bình, ông Vũ Đức Nhận, Phó tổng giám đốc Công ty Phương Thành, cho biết trong tháng 3 các vật tư phục vụ thi công cầu đường đều tăng 7-10% so với tháng 2. Biến động giá vật liệu từng ngày còn gây gián đoạn nguồn cung. Các đơn vị cung cấp vật liệu như sản xuất bêtông cũng bị động khi đá, xi măng tăng giá. Họ sản xuất cầm chừng để chờ vật tư, khiến các nhà thầu xây dựng ảnh hưởng theo.

Tăng giá xăng dầu, thiếu nguyên vật liệu khiến một số gói thầu phải thi công cầm chừng hoặc tạm dừng chờ vật liệu. Điều này kéo theo nguy cơ chậm tiến độ, đặc biệt với các dự án trọng điểm quốc gia đang được yêu cầu hoàn thành gấp rút. “Khi chi phí vật liệu tăng nhanh, nhà thầu càng làm càng lỗ. Chúng tôi kỳ vọng chủ đầu tư bù giá, nếu không sẽ rất khó khăn”, đại diện Công ty Phương Thành nói.

Các dự án cao tốc như Hữu Nghị – Chi Lăng tại Lạng Sơn, Đồng Đăng – Trà Lĩnh qua Cao Bằng, Lạng Sơn đang trong giai đoạn nước rút để về đích năm 2026. Ông Nguyễn Quang Huy, Tổng giám đốc Tập đoàn Đèo Cả, cho biết chi phí nhiên liệu xăng dầu chiếm 30-50% tổng chi phí máy thi công, giá xăng dầu tăng 40-60% đã tác động trực tiếp tới cơ cấu chi phí.

Để giải quyết tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu, doanh nghiệp đã chủ động tìm kiếm thêm nhà cung cấp, tăng cường dự trữ tại các công trường, đồng thời tái tổ chức kế hoạch thi công, ưu tiên tập trung nguồn nhiên liệu hiện có cho các mũi trọng điểm, tránh dàn trải. “Doanh nghiệp vẫn nỗ lực để đảm bảo nguồn cung, giá cả và đưa các giải pháp kỹ thuật ưu tiên tiết kiệm nhiên liệu. Mục tiêu trước mắt duy trì cam kết với chủ đầu tư, song nếu tình trạng này kéo dài sẽ ảnh hưởng đến tiến độ dự án”, ông Huy nói.

Hiệp hội các nhà đầu tư công trình giao thông đường bộ Việt Nam (Varsi) mới đây ghi nhận giá các loại vật liệu xây dựng thiết yếu như cát, đá, xi măng, thép… tại nhiều địa phương đã tăng mạnh do chi phí vận chuyển và sản xuất bị đẩy lên theo giá nhiên liệu. Tại một số khu vực phía Nam, nguồn cung vật liệu không ổn định, xuất hiện hiện tượng đầu cơ, mua đi bán lại khiến giá bị đẩy lên cao, có trường hợp cao hơn 1,3-1,5 lần so với giá công bố của địa phương.

Biến động trên đang tác động trực tiếp đến việc triển khai các dự án giao thông, đặc biệt là các dự án hạ tầng trọng điểm quốc gia. Nhiều hợp đồng xây dựng đã được ký kết theo đơn giá cố định hoặc đơn giá điều chỉnh, chưa kịp cập nhật theo biến động lớn của thị trường, dẫn đến nguy cơ vượt tổng mức đầu tư.

Ông Trần Chủng, Chủ tịch Varsi, cho biết hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng xem xét, chỉ đạo triển khai một số giải pháp nhằm tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp. Cụ thể, cần có các biện pháp bình ổn giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng; đẩy nhanh việc cập nhật và công bố chỉ số giá xây dựng, bảo đảm sát với thực tế, làm cơ sở điều chỉnh hợp đồng.

Varsi cũng đề xuất cho phép điều chỉnh giá hợp đồng đối với các dự án bị ảnh hưởng lớn bởi biến động giá, nhằm chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước và doanh nghiệp. Bên cạnh đó, cần xem xét gia hạn tiến độ đối với các dự án gặp khó khăn khách quan về nguồn cung vật liệu và nhiên liệu.

Nếu không có giải pháp kịp thời và hiệu quả, Varsi cho rằng biến động giá nhiên liệu và vật liệu xây dựng sẽ tiếp tục ảnh hưởng tiêu cực đến tiến độ, chi phí và hiệu quả đầu tư của các dự án giao thông, qua đó tác động đến mục tiêu phát triển hạ tầng, tăng trưởng kinh tế của đất nước.

Đoàn Loan