Nhiều sai phạm từ cấp phép đến khai thác khoáng sản ở Đắk Lắk

Ngày 4-4, lãnh đạo UBND tỉnh Đắk Lắk cho biết đã yêu cầu xử lý, kiểm điểm các cá nhân, tổ chức liên quan đến sai phạm trong cấp phép, quản lý khai thác khoáng sản và thu thuế tài nguyên tại khu vực phía tây tỉnh giai đoạn 2019 đến giữa năm 2024 sau khi Thanh tra tỉnh này có kết luận.

Hàng loạt sai phạm quy định về khai thác khoáng sản

Kết luận thanh tra cho thấy việc giám sát sản lượng khai thác sau cấp phép chủ yếu dựa vào báo cáo của doanh nghiệp, thiếu kiểm tra thực tế.

Tại nhiều mỏ đá của Công ty cổ phần Xây dựng và lắp máy Trung Nam, Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam, Công ty TNHH An Nguyên và Công ty TNHH Xây dựng Hoàng Vũ, trạm cân được bố trí không đúng vị trí và chưa kết nối dữ liệu camera, trạm cân về cơ quan quản lý, khiến việc kiểm soát sản lượng chủ yếu dựa trên số liệu doanh nghiệp tự kê khai, tiềm ẩn nguy cơ thất thoát tài nguyên.

Ngoài ra, Công ty TNHH Hà Bình và Công ty cổ phần Đoàn Chính Nghĩa không lắp thiết bị giám sát hành trình, không lưu trữ dữ liệu phương tiện theo quy định, gây khó khăn cho việc kiểm soát phạm vi và sản lượng khai thác.

Vi phạm về đất đai cũng diễn ra khá phổ biến. Công ty cổ phần Xây dựng Tân Nam và Công ty TNHH Hà Bình sử dụng đất của người dân làm bãi tập kết khoáng sản nhưng chưa chuyển mục đích sử dụng; nhiều doanh nghiệp khai thác cát cũng chưa hoàn tất thủ tục thuê đất mặt nước theo quy định.

Đáng chú ý, tổng thu từ hoạt động khoáng sản giai đoạn 2019 đến giữa năm 2024 đạt hơn 438 tỉ đồng nhưng vẫn còn nợ gần 4,7 tỉ đồng, trong đó Công ty TNHH MTV Khai khoáng Thiên Ý nợ khoảng 2,34 tỉ đồng, Công ty TNHH Khoáng sản Thiên An nợ khoảng 1,9 tỉ đồng.

Thanh tra cũng chỉ ra giai đoạn 2021 – 2022, giá vật liệu xây dựng biến động trên 20% nhưng việc tham mưu điều chỉnh bảng giá tính thuế tài nguyên chưa kịp thời, tiềm ẩn nguy cơ thất thu ngân sách.

Cấp phép ngoài quy hoạch, gia hạn trái quy định

Theo kết luận thanh tra, Sở Tài nguyên và Môi trường Đắk Lắk trước đây (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường) đã tham mưu cấp, gia hạn 17 giấy phép thăm dò và phối hợp cấp thêm 2 giấy phép.

Tuy nhiên, công tác hậu kiểm bị buông lỏng khi Công ty TNHH TV, Công ty TNHH Khoáng sản Khải Dương, Công ty TNHH Xây dựng thương mại và dịch vụ Tân Thành Đạt không nộp báo cáo, không bàn giao mẫu vật sau khi giấy phép hết hiệu lực mà không bị xử lý.

Kiểm tra 8/17 hồ sơ cho thấy toàn bộ đều có sai sót, từ không công khai thông tin doanh nghiệp, không lấy ý kiến chuyên gia đến thiếu biên bản kiểm tra thực địa.

Đáng chú ý, Công ty TNHH MTV Thương mại dịch vụ An Huy được gia hạn nhưng không hoàn trả tối thiểu 30% diện tích thăm dò; ngoài ra 5 doanh nghiệp khác còn được chấp thuận khảo sát, lấy mẫu dù không đủ điều kiện theo quy định.

Thanh tra xác định giai đoạn 2018 – 2020, có 6 giấy phép và gia hạn cấp cho Công ty TNHH Xây dựng công trình Hoàng Khánh, Hợp tác xã khai thác cát Đoàn Kết, Công ty TNHH Hà Bình, Công ty TNHH Đầu tư xây dựng và dịch vụ MJ, Công ty TNHH Xây dựng cầu đường Trí Đức, Công ty TNHH Hùng Anh tại các khu vực ngoài quy hoạch khoáng sản, trái quy định.

Đáng chú ý, giai đoạn 2019 – 2023, 9 giấy phép khai thác được cấp trước ngày 1-7-2011 vẫn tiếp tục được gia hạn, trái Luật Khoáng sản 2010; các giấy phép này thuộc khu vực không đấu giá nhưng không nêu rõ mục đích phục vụ công trình sử dụng ngân sách nhà nước.

Liên quan thực tế quản lý, một số doanh nghiệp có diện tích nằm trong khu vực cấm, tạm cấm. Trong đó, Công ty TNHH Phú Bình – chi nhánh Đắk Lắk có 4,84km dọc sông Krông Nô thuộc diện cấm, tạm cấm; Công ty TNHH Xuân Bình có 18,72ha trong khu vực tương tự.

Năm 2024, UBND tỉnh đã yêu cầu Công ty TNHH Xuân Bình dừng hoạt động tại khu vực này, tuy nhiên việc kiểm tra, xác minh chưa được thực hiện đầy đủ như báo cáo của doanh nghiệp.