Căng thẳng giữa Iran và Mỹ đang tăng cao, đặc biệt là Washington đang điều động lực lượng quy mô lớn tới Trung Đông (Ảnh: Specialeurasia).
Trong khi các đại diện Mỹ và Iran gặp nhau tại Geneva hôm 17/2, một loạt máy bay tiếp nhiên liệu, máy bay tác chiến điện tử và máy bay chiến đấu của Mỹ liên tục vượt Đại Tây Dương, dừng chân tại các căn cứ ở Anh và Đức trên đường đến Trung Đông.
Tàu sân bay USS Abraham Lincoln đã được triển khai ở Vịnh Ba Tư từ tháng 1, và sẽ sớm được tăng cường bởi hàng không mẫu hạm USS Gerald R. Ford, đang di chuyển qua Đại Tây Dương đến eo biển Gibraltar.
Việc tăng cường lực lượng này là cốt lõi trong chiến lược của ông Trump đối với Iran: gây sức ép, buộc nước Cộng hòa Hồi giáo phải nhượng bộ tối đa bằng lời đe dọa về một cuộc tấn công “tồi tệ hơn nhiều” so với cuộc không kích mà ông ra lệnh vào các địa điểm hạt nhân của Tehran mùa hè năm ngoái.
Washington đang tìm cách buộc Tehran chấm dứt hoàn toàn việc làm giàu uranium và từ bỏ chương trình tên lửa đạn đạo của nước này. Ngược lại, Tehran tuyên bố sẵn sàng giảm mức độ làm giàu uranium nhưng sẽ không ngừng chương trình tên lửa.
Nếu không đạt được thỏa thuận, tất cả các điều kiện cần và đủ cho một cuộc chiến tranh quy mô lớn đã sẵn sàng.
Mỹ triển khai lực lượng chưa từng có
Theo thông tin công khai, hiện Mỹ có 85 máy bay tiếp nhiên liệu KC-135 và KC-46 đang ở châu Âu hoặc Trung Đông, với 56 chiếc đến trong 48 giờ qua. Những máy bay này rất quan trọng trong việc mở rộng tầm hoạt động của máy bay chiến đấu và máy bay ném bom Mỹ thông qua việc tiếp nhiên liệu trên không.
Cùng với đó là 6 máy bay cảnh báo sớm và chỉ huy trên không E-3 Sentry và ít nhất 50 máy bay chiến đấu F-35, F-16 và F-22, tất cả đều tới Trung Đông trong khoảng thời gian từ ngày 17-18/2.
Hơn 150 chuyến bay chở hàng đã vận chuyển các hệ thống vũ khí và đạn dược khác đến khu vực trong cùng khoảng thời gian đó, theo báo cáo của Axios hôm 18/2.
Kết hợp với tối đa 180 máy bay được mang theo bởi 2 tàu sân bay, cùng với những máy bay có sẵn tại các căn cứ không quân gần đó, sự tăng cường sức mạnh không quân ở Vịnh Ba Tư là chưa từng có kể từ cuộc tấn công Iraq của Mỹ năm 2003.
Mỹ đang tăng cường lực lượng với quy mô lớn chưa từng có tới Trung Đông, áp sát Iran (Ảnh: Tleegram).
Liệu ông Trump có hành động?
Mặc dù cả hai bên đều nói rằng đã có “tiến bộ” tại Geneva hôm 17/2, nhưng không có dấu hiệu nào cho thấy một bước đột phá sắp xảy ra. Sau cuộc đàm phán, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết Tehran sẽ “bắt đầu soạn thảo văn bản của một thỏa thuận tiềm năng” trước các cuộc đàm phán tiếp theo trong những tuần tới.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết các cuộc đàm phán diễn ra tốt đẹp “ở một số khía cạnh”, nhưng ông Trump “đã đặt ra một số lằn ranh đỏ mà Tehran vẫn chưa sẵn sàng thừa nhận và giải quyết”.
Nếu ngoại giao “đạt đến hồi kết tự nhiên”, theo ông Vance, Tổng thống Trump sẽ rơi vào tình thế không còn lựa chọn nào khác ngoài việc hạ lệnh tấn công. Việc rút 2 tàu sân bay và hàng trăm máy bay chiến đấu khỏi khu vực sẽ bị coi là một sự nhượng bộ, trái ngược mới mong muốn của một bên chủ chốt đang thúc đẩy chiến tranh là Israel.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã công khai tuyên bố rằng bất kỳ thỏa thuận nào cũng phải khiến Tehran không còn khả năng làm giàu uranium, không còn chương trình tên lửa đạn đạo, và không còn khả năng trang bị vũ khí hoặc hỗ trợ các lực lượng dân quân đồng minh trong khu vực.
Thủ tướng Netanyahu cũng nói rằng ông “hoài nghi” về việc liệu Tehran có tôn trọng thỏa thuận hay không, và dường như đã vận động ông Trump tấn công trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ tại Washington tuần trước.
Sau cuộc gặp, Tổng thống Trump nói rằng ông “nhấn mạnh rằng các cuộc đàm phán cần được tiếp tục”. Tuy nhiên, ông cũng nói với Thủ tướng Netanyahu trong cuộc gặp trước đó vào tháng 12 rằng ông sẽ ủng hộ các cuộc tấn công của Israel vào các địa điểm đặt tên lửa đạn đạo Iran, CBS News đưa tin.
Các quan chức Israel dường như tin rằng ông Trump đã nghiêng về phía họ. Phát biểu với Axios hôm 18/2, các nguồn tin giấu tên của Israel cho biết họ dự đoán “một chiến dịch chung của Mỹ – Israel có phạm vi rộng hơn nhiều” so với chiến dịch ném bom do Israel dẫn đầu hồi tháng 6 năm ngoái. Hai quan chức giấu tên nói với hãng tin rằng chính phủ của ông Netanyahu đang “chuẩn bị cho kịch bản chiến tranh trong vòng vài ngày tới”.
Một cố vấn của ông Trump nói với Axios rằng: “Một số người thân cận cảnh báo ông ấy không nên gây chiến với Iran, nhưng tôi nghĩ có đến 90% khả năng chúng ta sẽ chứng kiến hành động quân sự trong vài tuần tới”.
Tehran đang làm gì để tránh chiến tranh?
Tehran đã giữ nguyên thông điệp trong nhiều tuần: rằng họ cam kết với ngoại giao, nhưng sẵn sàng tự vệ. Trong một số tuyên bố và hành động, Iran cho thấy họ nắm giữ 3 đòn bẩy quan trọng có thể sử dụng.
Thứ nhất, phái đoàn thường trực của Iran tại Liên Hợp Quốc cảnh báo ông Trump hồi tháng trước rằng “lần cuối cùng Mỹ sa vào các cuộc chiến ở Afghanistan và Iraq, họ đã lãng phí hơn 7.000 tỷ USD và mất hơn 7.000 binh sĩ”, lợi dụng sự lo ngại của người Mỹ về việc bị kéo vào một “vũng lầy” Trung Đông tốn kém và khó có thể thắng.
Thứ hai, Iran đã đóng cửa một phần eo biển Hurmuz để tập trận quân sự, thể hiện khả năng khóa chặt huyết mạch quan trọng này theo ý muốn. Khoảng 1/3 lượng dầu vận chuyển bằng đường biển trên thế giới đi qua eo biển này, có nghĩa là một cuộc tấn công vào Iran có thể gây ra một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu.
Thứ ba, lãnh đạo tối cao Iran Ali Khamenei viết trên mạng xã hội hôm 17/2 rằng “Mỹ liên tục nói rằng họ đã điều tàu chiến về phía Iran. Tất nhiên, tàu chiến là một khí tài quân sự nguy hiểm. Tuy nhiên, nguy hiểm hơn cả tàu chiến đó là vũ khí có thể đánh chìm chúng xuống đáy biển”.
Thông điệp của ông Khamenei không chỉ là lời nói suông. Tehran sở hữu một kho vũ khí tên lửa đạn đạo siêu vượt âm đáng gờm, một số trong đó đã được sử dụng để tấn công Tel Aviv vào tháng 6 năm ngoái.
Trở lại năm 2024, khi còn là người dẫn chương trình truyền hình, Ngoại trưởng Mỹ Pete Hegseth đã thừa nhận rằng một số ít tên lửa này có thể vô hiệu hóa toàn bộ hạm đội tàu sân bay của Mỹ.
Tổng thống Mỹ dường như đã đặt mình vào tình thế mà, trong trường hợp không có thỏa thuận, việc lựa chọn giảm leo thang sẽ báo hiệu sự nhượng bộ và làm thất vọng các đồng minh Israel của ông.
Chiến tranh có logic riêng của nó, và mỗi bước leo thang càng khó đảo ngược hơn bước trước. Hy vọng cuối cùng cho một giải pháp hòa bình nằm ở Geneva, và ở việc liệu ông Trump có thể chống lại sức hút của chiến tranh cho đến vòng đàm phán tiếp theo hay không.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/nhung-dau-hieu-cho-thay-my-co-the-sap-dong-binh-voi-iran-20260219052213598.htm
