Những kẻ rình rập lợi dụng công nghệ để quấy rối nạn nhân

Cơn ác mộng của Nicola bắt đầu 18 tháng trước, sau khi cô rời bỏ mối quan hệ ngắn ngủi và đầy bạo lực. Trong vài tuần, Nicola nhận ra bạn trai cũ biết rõ mọi động thái của cô. Anh ta bắt đầu xuất hiện bên ngoài nơi làm việc, mọi nơi cô đến và đậu xe gần nhà khi Nicola đi tập thể dục.

Nicola đã nộp đơn xin lệnh cấm quấy rối của tòa án để ngăn kẻ bạo hành liên lạc với mình và báo cáo vụ việc cho cảnh sát 35 lần, nhưng cô cho rằng cảnh sát đã không nghiêm túc xem xét những lo ngại của cô. Theo Nicola, điều này khiến cô ba lần cố tự tử và ba lần tự gây thương tích kể từ khi hành vi rình rập leo thang vào tháng 10/2024.

Hành vi phạm tội chỉ được phát hiện trong lần đến cửa hàng sửa chữa điện thoại di động, khi chương trình phần mềm gián điệp Mspy, vốn thiết kế để phụ huynh kiểm soát việc sử dụng điện thoại của con cái, được tìm thấy trên thiết bị của Nicola. Điều đó có nghĩa là bạn trai cũ có quyền truy cập vào tất cả ứng dụng, vị trí GPS và tin nhắn của cô.

“Thật kinh khủng. Tôi luôn ở trong trạng thái cảnh giác, ngồi dựa lưng vào tường, thay đổi thói quen sinh hoạt và sợ ra ngoài”, Nicola chia sẻ. Chưa bao giờ sợ hãi đến thế trong đời, cô lập tức đổi điện thoại, đổi việc.

Trải nghiệm kinh hoàng của Nicola diễn ra trong bối cảnh các tổ chức từ thiện và nhà hoạt động cảnh báo về sự gia tăng đáng báo động của các hành vi lạm dụng thông qua công nghệ, khi những kẻ rình rập sử dụng thiết bị GPS, phần mềm gián điệp và Apple AirTags để quấy rối nạn nhân.

Dữ liệu từ các lực lượng cảnh sát ở Anh và xứ Wales cho thấy số lượng báo cáo về hành vi rình rập liên quan đến thiết bị định vị AirTag và GPS đã tăng vọt 896%, từ 57 vụ năm 2018 lên 568 vụ vào cuối 2024. Trong các vụ kiểm soát cưỡng chế, con số này tăng từ 38 lên 431 trong cùng thời kỳ, nghĩa là tăng 1.034%. Con số thực tế có thể cao hơn nhiều.

Đại diện tổ chức từ thiện chống bạo lực gia đình Refuge cho biết việc theo dõi và giám sát bí mật đã gia tăng “trong thời gian dài” vì “có nhiều lựa chọn hơn” khi công nghệ phát triển. Ví dụ, rất nhiều xe hơi đời mới có hệ thống định vị GPS có thể được theo dõi thông qua ứng dụng, Apple AirTags có thể giấu trong quần áo, tính năng “Find my iPhone”, camera chuông cửa…

Apple đã triển khai các tính năng an toàn như cảnh báo khi một thiết bị AirTag không xác định đang theo dõi một người. Nhưng một số nạn nhân đã phát hiện các thiết bị này được giấu trong xe, trong túi áo khoác, và trong một số trường hợp, được người cũ lén bỏ vào ba lô của con cái họ.

Đại diện tổ chức từ thiện chống rình rập Suzy Lamplugh Trust cho biết các công ty công nghệ có điều chỉnh sản phẩm sau khi nhận được khiếu nại, nhưng đã quá muộn. Trong khi đó, các công nghệ theo dõi khác được quảng cáo trực tiếp cho những kẻ muốn rình rập, như trên các trang web theo dõi người yêu cũ.

Trong trường hợp của Sasha, bạn trai cũ tiếp tục rình rập cô sau khi chia tay bằng cách phân tích dữ liệu định vị được nhúng trong ảnh của cô. Anh ta có thể thêm những bức ảnh đó vào thư viện ảnh của mình và sử dụng dữ liệu định vị để tìm ra con phố nơi cô đang sống. Vì anh ta đe dọa tính mạng của cô, của chính anh ta và những người khác, Sasha được cảnh sát đưa đến nơi trú ẩn.

Các nhà hoạt động cảnh báo rằng số lượng nạn nhân bị rình rập phải vào bệnh viện tâm thần do suy sụp sức khỏe tâm thần ngày càng tăng.

Trong đơn khiếu nại gửi tới lực lượng cảnh sát Anh năm 2022, tổ chức Suzy Lamplugh Trust bày tỏ lo ngại rằng cảnh sát đã không nhận thức được tác động thực sự của hành vi rình rập trực tuyến đối với nạn nhân.

Charlotte Hopper, từ tổ chức The Cyber Helpline, mô tả những trường hợp nạn nhân bị yêu cầu vứt bỏ thiết bị theo dõi hoặc để lại chúng bên vệ đường, mà không hề cân nhắc rằng điều này có thể dẫn đến hành vi leo thang. Hoặc cảnh sát đã thu giữ thiết bị mà không tắt nó đi, khiến thủ phạm nhận ra rằng thiết bị đang bị giữ tại đồn cảnh sát.

“Trong một số trường hợp, khi kẻ rình rập bị vô hiệu hóa thiết bị theo dõi GPS hoặc xóa quyền truy cập vào tài khoản trực tuyến, chúng ta sẽ thấy mọi việc bắt đầu trở nên nghiêm trọng hơn, kẻ đó sẽ xuất hiện tại nhà nạn nhân. Khi hành vi rình rập mang tính ám ảnh và lặp đi lặp lại, việc tước đi quyền kiểm soát đó có thể dẫn đến sự leo thang”, bà Charlotte nói.

Phó cảnh sát trưởng Sarah Poolman, người đứng đầu lực lượng quốc gia về vấn nạn rình rập và quấy rối, cho biết rình rập trực tuyến và cách thức tội phạm lợi dụng công nghệ để theo dõi nạn nhân đã được cập nhật trong chương trình huấn luyện cho sĩ quan, đồng thời họ đã đưa ra hướng dẫn về cách thu thập và bảo quản bằng chứng kỹ thuật số nhằm đưa thủ phạm ra trước công lý.

Tuệ Anh (theo Independent)