Nỗ lực dàn xếp đưa Elon Musk trở lại với ông Trump

Sau khi ông Donald Trump giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tháng 11/2024, tỷ phú Elon Musk bắt đầu xuất hiện thường xuyên tại dinh thự Mar-a-Lago của ông Trump ở Palm Beach, bang Florida, tự gọi mình là “đệ nhất bạn thân” của Tổng thống đắc cử.

Trong thời gian đó, tỷ phú Mỹ cũng bắt đầu hoạch định tương lai của Ban Hiệu suất Chính phủ (DOGE), sáng kiến tinh gọn chính phủ được ông Trump hết lời ca ngợi.

DOGE được xem là đỉnh cao của triết lý mà Musk áp dụng tại các công ty của mình: cắt giảm nhân sự nhanh gọn, đôi khi đạt mục tiêu đầy tham vọng nhưng cũng kéo theo kiện tụng và lách rào pháp lý. Nhiều người ở Washington ban đầu hoài nghi Musk sẽ thất bại với dự án DOGE.

Họ đã nhầm. Ngay sau lễ nhậm chức của ông Trump, DOGE đã tiến hành chiến dịch chưa từng có trong các cơ quan liên bang: tinh giản nhân sự, thu thập dữ liệu ồ ạt và giải thể nhiều cơ quan, gồm cả USAID. Hồi tháng 2/2025, Musk vung cưa máy tại Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ (CPAC) để khoe chiến lược cắt giảm ngân sách của DOGE.

Tuy nhiên, phong cách quyết liệt của Musk khiến nhiều người xa lánh, lo ngại tỷ phú Mỹ đang đi quá xa. Nỗ lực thuyết phục quốc hội Mỹ thông qua luật hậu thuẫn những đề xuất thay đổi của ông Musk phần lớn bị bác bỏ.

“Ông ấy quen được đối xử như một vị vua. Nhưng ở quốc hội, ông ấy không nhận được nhiều tôn trọng. Và ông ấy cũng không giỏi việc vận động chính trị”, một cộng sự của Musk nói.

Musk nhiều lần va chạm với các quan chức chính quyền, những người bất bình vì ông can thiệp sâu vào nhân sự và quyết sách của cơ quan họ. Khi Musk rời Nhà Trắng cuối tháng 5/2025, các tranh cãi nội bộ đã biến thành công khai. Tỷ phú Mỹ đã đối đầu với Bộ trưởng Tài chính Scott Bessent, Ngoại trưởng Marco Rubio, Bộ trưởng Giao thông Sean P. Duffy, Cố vấn Thương mại Peter Navarro và trợ lý Nhà Trắng Sergio Gor.

Mối quan hệ với Gor là rắc rối nhất. Vào ngày cuối cùng Musk làm nhân viên chính phủ đặc biệt, Gor, người phụ trách vấn đề nhân sự, đã cung cấp cho ông Trump các tài liệu cho thấy Jared Isaacman, người được Musk đề cử vào vị trí Giám đốc NASA, từng tài trợ cho đảng Dân chủ.

Gor biết ông chủ Nhà Trắng rất nhạy cảm với việc bổ nhiệm người không cùng hệ tư tưởng, và ông Trump khi biết được tin này đã lập tức rút lại đề cử Isaacman, bất chấp nỗi thất vọng của Musk. Ba ngày sau, Musk công kích “Dự luật To đẹp” mà chính quyền ông Trump ủng hộ. Mối quan hệ giữa ông Trump với Musk bắt đầu đổ vỡ.

Elon Musk thậm chí tuyên bố sẽ thành lập đảng mới cạnh tranh trực tiếp với đảng Cộng hòa, biến mối bất hòa cá nhân thành cuộc chiến toàn diện nhắm vào phong trào Đưa nước Mỹ vĩ đại trở lại (MAGA). Phó Tổng thống JD Vance và các cộng sự lo ngại đảng mới có thể gây tổn hại cho đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa kỳ năm 2026 và sau đó.

Ông Vance và Musk vốn quen biết từ trước cuộc bầu cử, nhưng trở nên thân thiết hơn kể từ khi tỷ phú Mỹ chuyển đến Washington và lãnh đạo DOGE. Hồi tháng 2/2025, ông Vance mời Musk đến dùng bữa tối cùng gia đình. Hai người giữ liên lạc thường xuyên và có bạn chung ở Thung lũng Silicon, trong đó có David Sacks, cố vấn AI của Nhà Trắng.

Tuy nhiên, điều này không làm Musk lùi bước trong cuộc đối đầu với chính quyền. Việc Musk tài trợ cho đảng đối đầu với Cộng hòa có thể làm chia rẽ cơ sở ủng hộ và khiến đảng Dân chủ hưởng lợi.

Ông Vance đã gọi điện cho những người thân cận với Musk để thuyết phục tỷ phú Mỹ từ bỏ kế hoạch lập đảng mới. Sacks cũng can thiệp, nói với Musk rằng sự chia rẽ của cánh hữu sẽ là điều bất lợi cho đất nước.

Bên cạnh nỗ lực của ông Vance cùng các cộng sự, có một số yếu tố khác khiến Musk dần thay đổi lập trường. Các chiến lược gia thân cận với Musk tỏ ra ngần ngại về ý tưởng lập đảng mới. Họ cho rằng kế hoạch khó thành công và thậm chí có thể phá hủy sự nghiệp vốn gắn chặt với đảng Cộng hòa của chính họ.

Đầu tháng 9/2025, khi nhà hoạt động bảo thủ Charlie Kirk bị ám sát tại đại học ở Utah, Musk cảm thấy cần phải hành động. Ông tăng cường làm việc với các chiến lược gia Cộng hòa và thậm chí bày tỏ mong muốn quay lại hỗ trợ các chính trị gia đảng này cho cuộc bầu cử giữa kỳ 2026.

Trong khi đó, Nhà Trắng cũng bàn thảo cách kéo Musk trở lại. Phó tổng thống Vance và các cộng sự biết ưu tiên hàng đầu của Musk là khôi phục việc đề cử Isaacman làm lãnh đạo NASA.

Theo các nguồn tin, ông Vance đã đích thân vận động các nghị sĩ ủng hộ việc này. Ông đã trao đổi với các thành viên chủ chốt của Ủy ban Thương mại Thượng viện để bảo đảm quá trình phê chuẩn đề cử diễn ra nhanh chóng.

Sau đó, Nhà Trắng còn điều chuyển Gor sang công tác ở nước ngoài. Việc Gor rời vị trí “khiến mọi người dễ hàn gắn với nhau hơn”, một nguồn tin nói.

Tháng 11/2025, một thay đổi rõ rệt đã diễn ra: Musk trở lại Nhà Trắng tham dự bữa tiệc chiêu đãi Thái tử Arab Saudi Mohammed bin Salman. Ông Trump nhắc tên tỷ phú nhiều lần trong bài phát biểu. “Elon, anh thật may khi có tôi ở bên. Anh đã cảm ơn tôi một cách đàng hoàng chưa nhỉ?”, ông Trump nói đùa khi giới thiệu về ưu đãi thuế mới cho xe sản xuất tại Mỹ.

Cuối tháng đó, Musk tập hợp các cựu nhân sự DOGE cho buổi tái ngộ ở Bastrop, bang Texas. Xuất hiện qua màn hình trực tuyến, ông Musk nói về khởi đầu của 12 năm “vĩ đại”, gồm 4 năm nhiệm kỳ hai của ông Trump và 8 năm tiếp theo của ông Vance. Theo một nguồn tin, Musk luôn coi Vance là ứng viên tiềm năng cho vị trí tổng thống cho cuộc bầu cử năm 2028.

Dù là một biến số khó lường, Musk vẫn là một đồng minh nhiều ảnh hưởng. Với nguồn lực tài chính gần như vô hạn và sức thu hút trên mạng xã hội, ông có thể trở thành tài sản lớn cho phong trào MAGA ngay cả khi ông Trump rời chính trường.

Thanh Tâm (Theo Washington Post)