Một tàu chở LNG (Ảnh: AFP).
Theo Politico, Liên minh châu Âu (EU) đang trên đà đến cuối thập niên này sẽ nhập gần một nửa lượng khí đốt từ Mỹ, qua đó tạo ra một tình thế “dễ tổn thương” cho khối khi quan hệ với Washington đang có những bất đồng.
Dữ liệu mới được chia sẻ với Politico cho thấy châu Âu hiện đã nhập khoảng 1/4 lượng khí đốt từ Mỹ, và con số này được dự báo sẽ tăng khi lệnh cấm hoàn toàn khí đốt Nga của EU được triển khai theo từng giai đoạn.
Diễn biến này xảy ra vào thời điểm Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày càng có những động thái cứng rắn, thậm chí úp mở khả năng giành quyền kiểm soát Greenland, lãnh thổ của Đan Mạch, một bước đi có thể làm ảnh hưởng tới liên minh NATO và làm căng thẳng quan hệ xuyên Đại Tây Dương.
Căng thẳng gia tăng vào cuối tuần qua khi ông Trump tuyên bố sẽ áp thuế mới đối với các nước châu Âu, bao gồm Pháp, Đan Mạch, Đức và Anh, cho tới khi đạt được một thỏa thuận bán Greenland cho Mỹ, khiến bên trong EU xuất hiện các lời kêu gọi đáp trả.
Gia tăng sự phụ thuộc vào Mỹ
Theo bà Ana Maria Jaller-Makarewicz, chuyên gia phân tích năng lượng trưởng tại Viện Kinh tế Năng lượng và Phân tích Tài chính (IEEFA), sự phụ thuộc ngày càng tăng của EU vào khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG) từ Mỹ có thể tạo ra cho châu Âu một kịch bản rủi ro mới.
Sự phụ thuộc về năng lượng này có thể làm ảnh hưởng tới khả năng đưa ra quyết định của châu Âu trong thời gian tới. Một nhà ngoại giao cấp cao EU nói với Politico rằng, dù “vẫn còn những nguồn khí đốt khác trên thế giới” ngoài Mỹ, nhưng nguy cơ Washington sử dụng lá bài cắt nguồn LNG để gây áp lực cho EU về vấn đề Greenland là “cũng có thể cần phải được tính đến”.
Sau khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine năm 2022, EU đã thực hiện những biện pháp quyết liệt để thoát phụ thuộc vào khí đốt Nga. Theo số liệu của Bruegel, viện nghiên cứu kinh tế có trụ sở tại Brussels, Bỉ, khí đốt Nga từng chiếm 50% tổng lượng nhập khẩu của EU năm 2021, nhưng hiện chỉ còn 12%.
EU chủ yếu đạt được điều này bằng cách thay thế khí đốt đường ống từ Nga bằng LNG vận chuyển từ Mỹ, dù giá thành đắt hơn so với năng lượng của Moscow.
Mỹ là nhà xuất khẩu LNG lớn nhất thế giới, và LNG của nước này hiện chiếm khoảng 27% lượng khí đốt EU nhập khẩu, tăng mạnh so với mức 5% năm 2021. Pháp, Tây Ban Nha, Italy, Hà Lan và Bỉ là các nước nhập khẩu lớn nhất. Anh, dù không còn là thành viên EU, cũng là một khách hàng lớn đối với LNG của Mỹ.
Theo dữ liệu của IEEFA, hàng loạt thỏa thuận mới với các công ty năng lượng Mỹ có thể đẩy tỷ lệ này lên tới 40% tổng lượng khí đốt EU vào năm 2030, và khoảng 80% tổng lượng LNG nhập vào khối.
Dù nỗ lực giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, châu Âu vẫn dựa vào khí đốt tự nhiên cho khoảng 1/4 tổng nhu cầu năng lượng. Khí đốt được sử dụng để phát điện, sưởi ấm các tòa nhà và phục vụ công nghiệp.
Nỗ lực từ EU
Các nước EU đã cam kết đa dạng hóa nguồn nhập khẩu khí đốt theo những đạo luật mới được thông qua năm ngoái, nhưng giới chức cảnh báo điều này khó đạt được trong ngắn hạn, do nguồn cung LNG toàn cầu chỉ tập trung ở một số ít quốc gia.
EU đang đặt kỳ vọng vào sản lượng mới từ Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả rập Thống nhất, dự kiến vào năm 2030.
Bên cạnh các thỏa thuận năng lượng trong tương lai, bao gồm cam kết mua 750 tỷ euro sản phẩm năng lượng của Mỹ trong khuôn khổ thỏa thuận thương mại năm ngoái, EU cũng đang mở đường cho khí đốt Mỹ thâm nhập sâu hơn thông qua một cuộc cải tổ quy mô lớn hạ tầng năng lượng châu Âu.
Chẳng hạn, EU đã tái khẳng định cam kết đối với 2 đường ống khí đốt lớn nối Malta và Cyprus với lục địa châu Âu, có thể tạo điều kiện cho dòng khí đốt Mỹ tăng thêm. Mỹ cũng đang tìm cách xây dựng một đường ống nối Bosnia với Croatia, quốc gia thành viên EU.
Đối với một số ý kiến, sự phụ thuộc ngày càng lớn của EU vào khí đốt Mỹ cho thấy khối này cần đẩy nhanh hơn nữa quá trình chuyển sang năng lượng tái tạo để thay thế nhiên liệu hóa thạch.
Ông Thomas Pellerin-Carlin, nghị sĩ EU thuộc phe Xã hội, cho biết nhu cầu khí đốt tự nhiên đã giảm mạnh trên toàn EU khi quá trình chuyển đổi xanh tăng tốc, dù tỷ trọng LNG Mỹ trong tổng nhập khẩu vẫn đang tăng.
“Nếu chúng ta đủ bình tĩnh và tiếp tục đầu tư hiệu quả vào tiết kiệm năng lượng và năng lượng tái tạo, chúng ta sẽ giảm nhu cầu khí đốt của EU đến mức giảm được sự phụ thuộc vào LNG Mỹ, đồng thời loại bỏ hoàn toàn khí đốt Nga”, ông nói với Politico.
Mặt khác, ông cho rằng, khả năng Mỹ dùng năng lượng gây áp lực cho EU có thể rất thấp, vì điều đó có thể gây tổn hại đến các doanh nghiệp LNG Mỹ, bên đang cần tìm thêm khách hàng để hấp thụ nguồn cung nhiên liệu hóa thạch ngày càng tăng.
Theo các nhà ngoại giao am hiểu vấn đề, câu chuyện phụ thuộc vào LNG Mỹ đã được tính đến trong cam kết rộng hơn của EU về đa dạng hóa năng lượng, được lồng ghép trong lệnh cấm khí đốt Nga dự kiến có hiệu lực vào năm nay.
Nguồn: https://dantri.com.vn/the-gioi/noi-ban-khoan-moi-cua-chau-au-khi-dan-tu-bo-nang-luong-nga-20260119172624124.htm
