Nơi ngủ đông của “bảo hiểm sinh học” cứu hàng nghìn người mắc bệnh hiểm

Bệnh viện Phụ sản Hà Nội là đơn vị công lập đầu tiên tại Việt Nam đủ điều kiện được Bộ Y tế cấp phép hoạt động toàn diện 4 danh mục liên quan đến tế bào gốc tạo máu và tế bào gốc trung mô từ dây rốn, mô mỡ.

Các danh mục này gồm tiếp nhận và bảo quản tế bào gốc; cung ứng tế bào gốc cho các cơ sở y tế phục vụ điều trị, nghiên cứu và đào tạo; trao đổi mô, tế bào gốc với các ngân hàng mô khác; hợp tác với các tổ chức nước ngoài trong lĩnh vực tế bào gốc nhằm phục vụ khám chữa bệnh, đào tạo và nghiên cứu y học.

Tế bào gốc là những tế bào có khả năng tăng sinh, biệt hoá thành nhiều loại tế bào, các mô, các cơ quan khác nhau trong cơ thể.

Điều trị bằng tế bào gốc nhằm thay thế các tế bào bị tổn thương bằng các tế bào mới, các hoạt chất sinh học (cytokine) từ tế bào gốc tiết ra kích thích quá trình tự sửa chữa tổn thương của các tế bào tại vùng mô bị hư hại; làm cho chức năng tế bào tại các vùng mô, cơ quan này được hồi phục và trở lại trạng thái bình thường.

Ngân hàng mô – Trung tâm Tế bào gốc, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội được trang bị tổ hợp thiết bị tiên tiến.

Tủ nuôi cấy với hệ thống cấp khí trộn tự động, kiểm soát nồng độ khí CO2, N2, O2 chính xác giúp đảm bảo điều kiện vi môi trường tốt nhất cho tế bào phát triển.

Hệ thống tách tế bào gốc máu cuống rốn và phân lập tế bào gốc trung mô dây rốn, mô mỡ tự động; công nghệ định danh tế bào bằng kỹ thuật dòng chảy với khả năng đọc tới 10 kênh màu huỳnh quang.

Cùng với đó là cơ sở lưu trữ nitơ lỏng quy mô lớn, có thể bảo quản đồng thời trên 5.000 đơn vị tế bào gốc tạo máu. Hạ tầng khoa học – công nghệ giúp bảo đảm độ tinh khiết, khả năng sống và tính ổn định của từng mẫu tế bào gốc trong suốt nhiều năm.

Theo TS.BSCKII Mai Trọng Hưng, Giám đốc Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, trong bối cảnh y học thế giới đang bước vào kỷ nguyên của y học tái tạo, công nghệ tế bào gốc được xem là chìa khoá mở ra nhiều hướng điều trị tiên tiến, an toàn và giàu tiềm năng cho người bệnh.

“Y học tái tạo đang mở ra cơ hội điều trị cho những bệnh trước đây không thể chữa trị. Lưu trữ tế bào gốc đã trở thành một phương pháp chủ động trong phòng ngừa và điều trị bệnh trong tương lai”, TS Hưng nói.

Trung tâm Tế bào gốc của bệnh viện được đầu tư hệ thống máy móc, công nghệ hiện đại, đảm bảo tiêu chuẩn lưu trữ, xử lý, phân lập, bảo quản tế bào gốc.

Tại Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, việc thu thập mẫu lưu tế bào gốc được thực hiện ngay tại khoa đẻ, phòng mổ sau khi bác sĩ tiến hành cắt dây rốn.

Mẫu sau khi thu thập sẽ được vận chuyển ngay về Trung tâm Tế bào gốc để tiến hành các bước tiếp theo, đảm bảo sự thuận tiện và yêu cầu kỹ thuật cũng như chất lượng của tế bào gốc do trong cùng bệnh viện.

Các bác sĩ, kỹ thuật viên sẽ tiến hành phân lập tế bào gốc từ các nguồn khác nhau như máu, dây rốn, cuống rốn hoặc mô mỡ.

Mẫu được xử lý bằng công nghệ tự động, loại bỏ phần lớn các tế bào không cần thiết trong quá trình lưu trữ tế bào gốc, giữ lại tối đa quần thể bạch cầu chứa tế bào gốc tạo máu trong đó.

Theo TS Nguyễn Trọng Phúc, Phụ trách Ngân hàng mô – Trung tâm Tế bào gốc, Bệnh viện Phụ sản Hà Nội, tại phòng sạch theo tiêu chuẩn GMP, mẫu máu – mô dây rốn sẽ được trải qua quá trình xử lý, phân lập, nuôi cấy tăng sinh trong các điều kiện tiêu chuẩn nghiêm ngặt, đảm bảo cho tế bào gốc được tăng sinh đạt chất lượng tốt nhất.

“Sau khi được xử lý phân lập, nuôi cấy tăng sinh, mẫu được đánh giá chất lượng bằng các thiết bị hiện đại để định danh tế bào gốc, xác định mức độ tinh sạch, mức độ vô trùng của sản phẩm, tỉ lệ tế bào sống – chết của tế bào.

Sản phẩm chính được trộn với một dung dịch bảo quản lạnh đặc biệt trước khi đưa vào quy trình hạ lạnh nghiêm ngặt và chuyển vào hệ thống lưu trữ”, TS Phúc cho biết.

Hệ thống lưu trữ hằng định có nhiệt độ âm sâu -196 độ C để quá trình chuyển hóa sinh học thông thường của tế bào được “tạm khóa” lại mà không ảnh hưởng tới cấu trúc và sự sống của tế bào khi được “mở khóa” trở lại trong nhiều năm sau đó để phục vụ mục đích điều trị bệnh.

Y học tái tạo đang mở ra cơ hội điều trị cho những bệnh trước đây không thể chữa trị. Lưu trữ tế bào gốc đã trở thành một phương pháp chủ động trong phòng ngừa và điều trị bệnh.

Đến nay, tế bào gốc tạo máu đã được chứng minh có thể điều trị trên 80 bệnh lý về máu khác nhau, trong đó có nhiều bệnh lý ác tính như bệnh bạch cầu cấp tính, mãn tính, hội chứng rối loạn sinh tuỷ, bất thường hồng cầu di truyền…

Bên cạnh đó, tế bào gốc trung mô đang được nghiên cứu và thử nghiệm lâm sàng rộng rãi ở nhiều quốc gia phát triển trên thế giới với hàng trăm mặt bệnh, phổ biến như: Các bệnh lý đường hô hấp; bệnh lý hệ thần kinh; các bệnh chuyển hoá – di truyền, miễn dịch; bệnh lý hệ cơ – xương khớp; bệnh lý hệ nội tiết như tiểu đường; bệnh lý liên quan tới vô sinh – hiếm muộn và nhiều loại bệnh phức tạp khác.

Ảnh: Đỗ Ngọc Lưu