Phạm Huỳnh Tam Lang và những năm Ngọ định mệnh

Phạm Huỳnh Tam Lang sinh năm Nhâm Ngọ 1942. Đáng chú ý, nhiều dấu mốc quan trọng trong sự nghiệp và cuộc đời ông đều rơi vào các năm Ngọ. Đó là năm Bính Ngọ vô địch Merdeka Cup 1966, giải đấu danh giá hàng đầu châu Á thập niên 1960. Lần cuối cùng ông đưa Cảng Sài Gòn vô địch quốc gia 2002 vào năm Nhâm Ngọ  và qua đời vào năm Giáp Ngọ 2014. Những trùng hợp này gợi lại hành trình của một nhân cách lớn trong lịch sử bóng đá Việt Nam (BĐVN).

Phạm Huỳnh Tam Lang và ngựa về đích trong 12 con giáp

Trong vòng quay 12 con giáp, tuổi Ngọ luôn gắn với hình ảnh phi nước đại, bền bỉ và không chịu đứng yên – cũng như sự nghiệp của Phạm Huỳnh Tam Lang.

Năm 1962, thể thao Việt Nam chứng kiến một cột mốc đặc biệt: lần thứ năm giới ký giả thể thao bầu chọn “Lực sĩ số 1 quốc gia”, nhưng lại lần đầu tiên quy trình được thay đổi. Thay vì chọn ra 12 “Lực sĩ số 1” của từng môn, ban tổ chức đã thay đổi bằng cách tính chung cả 12 gương mặt xuất sắc nhất để tìm ra người đứng đầu bảng xếp hạng chung cuộc.

Ở bốn kỳ bầu chọn trước đó, bóng đá chỉ có các danh hiệu riêng như “Cầu thủ Vàng”, “Cầu thủ Bạc”. Nhưng năm 1962, chàng trai 20 tuổi Phạm Huỳnh Tam Lang đã vượt khỏi ranh giới của sân cỏ để bước lên đỉnh cao chung của thể thao Việt Nam, trở thành vận động viên đầu tiên trong lịch sử được vinh danh là “Lực sĩ số 1 Việt Nam”.

Tam Lang đúng là duyên khi chúng ta hình dung, Tam Lang ngựa phi dũng mãnh đã về đích đầu tiên trong 12 con giáp – lực sĩ.

Danh hiệu “Lực sĩ số 1 Việt Nam” năm 1962

Phạm Huỳnh Tam Lang bắt đầu xuất hiện trên sân cỏ từ cuối thập niên 1950. Ông từng khoác áo Ngôi Sao Chợ Lớn, Tổng Ngân Khố trước khi về đội Cảnh Sát Quốc Gia – nơi giúp ông khẳng định tên tuổi.

Năm 1961-1962, Tam Lang được triệu tập vào đội tuyển Việt Nam Cộng hòa (trước năm 1975) trong các chuyến thi đấu quốc tế tại Indonesia và Thái Lan. Ở tuổi 19-20, ông đã có mặt trong đội hình tiêu biểu của một số giải giao hữu quốc tế, trở thành trụ cột hàng thủ và được đánh giá cao về thể lực, kỹ thuật không chiến cũng như tác phong thi đấu.

Tại Á vận hội 1962 tổ chức ở Indonesia, Tam Lang lần đầu dự một giải quốc tế chính thức trong màu áo đội tuyển quốc gia. Đội tuyển Việt Nam Cộng hòa thắng Malaysia và Philippines ở vòng bảng, vào bán kết và kết thúc giải ở hạng tư.

Năm 1962 đánh dấu cột mốc đặc biệt trong sự nghiệp Tam Lang. Lần đầu tiên, giới ký giả thể thao tổ chức bầu chọn lực sĩ số 1 theo hình thức liên môn: mỗi môn chọn một vận động viên tiêu biểu, sau đó tổng hợp điểm để chọn người đứng đầu.

Theo tuần báo Thao Trường số Tân niên 1963, Phạm Huỳnh Tam Lang đạt 41 điểm và được bầu là Lực sĩ số 1 Việt Nam năm 1962, vượt qua các vận động viên xuất sắc ở các môn điền kinh, bóng bàn, xe đạp, bơi lội…

Danh hiệu này không chỉ ghi nhận thành tích thi đấu mà còn phản ánh hình ảnh một cầu thủ trẻ có tác phong đúng mực, được giới chuyên môn đánh giá cao về tinh thần thể thao.

Phạm Huỳnh Tam Lang: Từ thủ quân Merdeka Cup 1966 đến huấn luyện viên Cảng Sài Gòn

Năm Bính Ngọ 1966, Phạm Huỳnh Tam Lang giữ vai trò đội trưởng đội tuyển Việt Nam Cộng hòa dự Merdeka Cup – giải đấu uy tín bậc nhất châu Á thời bấy giờ. Đội tuyển giành chức vô địch sau khi vượt qua nhiều đối thủ mạnh trong khu vực.

Đây được xem là đỉnh cao trong sự nghiệp cầu thủ của Tam Lang, khẳng định vị thế của ông như một trung vệ hàng đầu và một thủ lĩnh trên sân.

Sau ngày 30-4-1975 – khi đất nước thống nhất, Phạm Huỳnh Tam Lang tiếp tục thi đấu cho đội Cảng Sài Gòn với vai trò đội trưởng, ở vị trí trung vệ thòng, với áo số 5 huyền thoại. 

Ông đá cặp với trung vệ Lê Đình Thăng (3) cùng các danh thủ như thủ môn Lưu Kim Hoàng (1), tiền vệ Nguyễn Văn Mười (17), cặp trung phong Tư Lê (15), Trần Văn Xinh (14), Dương Văn Thà (8, tiền đạo phải), Nguyễn Văn Ngôn (16, tiền đạo trái)… đã tạo nên 1 đội Cảng Sài Gòn có lối đá hoa mỹ, ban bật bóng ngắn… 

Họ là đội bóng được người hâm mộ phía Nam yêu thích bậc nhất trong khoảng thời gian này. Mỗi khi đội Cảng Sài Gòn thi đấu, khán giả luôn đầy kín các khán đài sân Thống Nhất TP HCM.

Sau khi giải nghệ, Phạm Huỳnh Tam Lang chuyển sang công tác huấn luyện và gắn bó lâu dài với đội Cảng Sài Gòn. Ông góp phần xây dựng lối chơi thiên về kỹ thuật, đề cao tinh thần fair play, điều làm nên bản sắc của đội bóng này trong nhiều giai đoạn.

Năm Nhâm Ngọ 2002, Tam Lang dẫn dắt đội Cảng Sài Gòn đến chức vô địch quốc gia lần thứ tư. Đó cũng là danh hiệu bóng đá đỉnh cao cuối cùng của đội Cảng Sài Gòn.

Trong suốt sự nghiệp cầu thủ và huấn luyện viên, Phạm Huỳnh Tam Lang luôn nhấn mạnh vai trò của đạo đức thể thao. Ông từng nói: “Học đá banh – là học làm người, không phải học để đá người”; “Không nên lấy cái sai của trọng tài để biện minh cho cái sai của mình”

Năm 2013, ông được trao Giải thưởng “Vinh danh Fair Play” do Báo Pháp Luật TP.HCM tổ chức, dành cho những cá nhân tiêu biểu về tinh thần thể thao trong giai đoạn trước khi giải thưởng chính thức ra đời. AFC cũng trao kỷ niệm chương ghi nhận hơn 50 năm gắn bó của ông với bóng đá Việt Nam và khu vực.

Những năm Ngọ và một vòng đời bóng đá

Nhìn lại cuộc đời Phạm Huỳnh Tam Lang, điều đọng lại không phải là số danh hiệu, mà là cách ông đi trọn con đường bóng đá bằng một chuẩn mực đạo đức nhất quán.

Chuỗi năm Ngọ trong cuộc đời Tam Lang có thể chỉ là trùng hợp, nhưng hình ảnh con ngựa – bền bỉ, trung thành và đi đến cùng con đường đã chọn – rất gần với ông. Trong lịch sử BĐVN, có nhiều người giỏi, nhưng không nhiều người được nhắc đến như một nhân cách lớn. Phạm Huỳnh Tam Lang thuộc số hiếm hoi ấy, không chỉ vì ông sống với bóng đá, mà vì ông sống đúng cách trong bóng đá.

Di sản mà ông để lại không nằm ở số danh hiệu, mà ở phong cách ông ứng xử trên sân cỏ và ngoài đời bóng đá.