Phát hiện não phi hành gia biến đổi sau thời gian sống ngoài không gian

Theo Đài NBC News ngày 13-1, một nghiên cứu mới công bố trên tạp chí Proceedings of the National Academy of Sciences cho thấy não bộ của các phi hành gia có thể thay đổi hình dạng và dịch chuyển vị trí trong quá trình lưu trú ngoài không gian.

Phát hiện này bổ sung thêm dữ liệu quan trọng cho lĩnh vực y học hàng không vũ trụ, tập trung nghiên cứu những tác động tiêu cực của môi trường vi trọng lực và các chuyến bay vũ trụ kéo dài đối với cơ thể con người.

Bà Rachael Seidler, giáo sư Đại học Florida và là đồng tác giả nghiên cứu, cho biết: “Chúng ta cần hiểu rõ những thay đổi này và tác động của chúng để giữ cho các phi hành gia an toàn, khỏe mạnh và bảo vệ tuổi thọ của họ”.

Trong nghiên cứu, nhóm khoa học đã phân tích dữ liệu chụp cộng hưởng từ (MRI) của 26 phi hành gia trước và sau khi họ thực hiện các nhiệm vụ trên quỹ đạo, với thời gian lưu trú kéo dài từ vài tuần đến gần một năm.

Kết quả cho thấy sau chuyến bay, não của các phi hành gia có xu hướng bị đẩy lên phía trên và dịch chuyển nhẹ về phía sau trong hộp sọ.

Những thay đổi này chủ yếu ảnh hưởng đến các vùng liên quan đến cảm giác, gắn liền với hiện tượng say tàu xe, mất phương hướng và thăng bằng.

Đặc biệt ở những phi hành gia làm nhiệm vụ từ sáu tháng trở lên, mức độ dịch chuyển của các cấu trúc đỉnh não đạt tới vài milimet, đủ lớn để quan sát rõ trên hình ảnh y khoa.

Theo các nhà nghiên cứu, sự thay đổi cấu trúc não có thể gây ra xung đột cảm giác, dẫn đến tình trạng say tàu xe hoặc mất phương hướng tạm thời trong môi trường không gian.

Khi trở lại Trái đất, hiện tượng này tiếp tục gây khó khăn cho khả năng giữ thăng bằng trong giai đoạn cơ thể tái thích nghi với trọng lực.

Tuy vậy nghiên cứu không ghi nhận các triệu chứng như đau đầu hay suy giảm chức năng nhận thức trong và sau quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Việc thu thập dữ liệu toàn diện hiện vẫn gặp nhiều hạn chế do quy mô mẫu nhỏ. Mỗi năm chỉ có khoảng 12 phi hành gia lên Trạm Vũ trụ quốc tế, trong đó phần lớn là nam giới.

Vì vậy các nhà khoa học chưa thể xác định liệu sự thay đổi não bộ có khác biệt theo giới tính hay độ tuổi hay không.

Về khả năng hồi phục, những dịch chuyển của não không mang tính vĩnh viễn mà sẽ dần ổn định lại sau khi trở về Trái đất.

Tuy nhiên giới khoa học vẫn chưa rõ việc sinh sống và làm việc trong các môi trường có trọng lực thấp hơn Trái đất, như Mặt trăng hay sao Hỏa, sẽ ảnh hưởng như thế nào đến quá trình hồi phục của não bộ.

Do đó cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để xác định liệu những thay đổi này có để lại tác động lâu dài hay không.

Theo tiến sĩ Rosenberg, việc nhận diện sớm các tổn thương tiềm tàng cũng như xây dựng biện pháp phòng ngừa là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt khi con người đang hướng tới mục tiêu sinh sống lâu dài trong không gian.