Các phi công Mỹ được huấn luyện theo quy trình SERE gồm 4 bước, giúp tăng khả năng sống sót và cơ hội giải cứu khi bị bắn rơi trong lãnh thổ địch.
Truyền thông Mỹ ngày 3/4 đưa tin một tiêm kích F-15E của nước này bị bắn rơi ở tây nam Iran và hai phi công trong buồng lái đã phải phóng dù thoát hiểm. Đây được coi là lần đầu tiên một chiến đấu cơ Mỹ bị bắn rơi trên bầu trời Iran kể từ khi xung đột bùng phát cuối tháng 2.
Quân đội Mỹ sau đó đã phát động chiến dịch tìm kiếm cứu nạn quy mô lớn và lực lượng đặc nhiệm đã giải cứu một phi công. Tuy nhiên, phi công thứ hai ngồi phía sau có vai trò điều khiển vũ khí vẫn mất tích, nhiều khả năng đang lẩn trốn sự truy tìm của các lực lượng Iran để chờ lực lượng giải cứu. Hai phi công thường phóng ghế gần như đồng thời, nhưng có thể bị tách nhau sau khi mở dù do ảnh hưởng từ gió và các yếu tố khác.
Theo giới chuyên gia, các phi công tiêm kích Mỹ thường được huấn luyện kỹ lưỡng về kịch bản xấu nhất là phải thoát ly khỏi máy bay. Họ không chỉ được đào tạo về cách phóng ghế thoát hiểm mà còn cách sinh tồn khi hạ cánh xuống lãnh thổ thù địch.
“Bạn sẽ nghĩ trong đầu kiểu ‘trời ơi, mới hai phút trước mình còn ngồi trong buồng lái tiêm kích, bay với tốc độ hơn 800 km/h, vậy mà một quả tên lửa vừa nổ chỉ cách phi cơ vài mét'”, cựu tướng không quân Mỹ Houston Cantwell, đang làm việc tại Viện Nghiên cứu Hàng không Vũ trụ Mitchell, mô tả.
Tiêm kích F-15E của Không quân Mỹ. Ảnh: AFP
Theo ông Cantwell, đây là lúc phi hành đoàn gặp nạn sẽ bắt đầu thực hiện quy trình họ được huấn luyện để tăng khả năng sống sót trước khi tiếp đất. Quy trình này gọi là SERE, viết tắt của Sinh tồn, Né tránh, Kháng cự và Thoát hiểm.
“Những thông tin quý giá nhất bạn thu thập được chính là trong lúc đang lơ lửng trên không”, Cantwell cho biết. “Đó là lúc bạn có góc nhìn tốt nhất để quyết định nên đi về đâu, hoặc cần tránh những khu vực nào khi chạm đất”.
Cantwell có khoảng 400 giờ bay chiến đấu, bao gồm các nhiệm vụ tại Iraq và Afghanistan, từng trải qua quá trình huấn luyện kéo dài về kỹ thuật tiếp đất bằng dù trong điều kiện khắc nghiệt. Ông cho biết ngay cả khi phi công có dù, việc tiếp đất vẫn tiềm ẩn nguy cơ chấn thương ở bàn chân, cổ chân và chân.
Khi tiếp đất, việc đầu tiên là tự kiểm tra bản thân đang ở trạng thái nào, còn cử động không, có thể di chuyển hay không. Sau đó, người sống sót cần đánh giá tình hình, xác định vị trí hiện tại, liệu có đang ở sau phòng tuyến đối phương hay không, có thể ẩn náu ở đâu và làm cách nào để liên lạc với đơn vị.
“Cố gắng né tránh lực lượng truy lùng của đối phương càng lâu càng tốt”, ông Cantwell nói. “Và nếu ở trong môi trường sa mạc, tôi sẽ tìm cách kiếm nước”.
Đồng thời, các đội Tìm kiếm và Cứu nạn Chiến đấu (CSAR), gồm những binh sĩ và phi công được huấn luyện chuyên sâu, luôn trong trạng thái sẵn sàng, sẽ xuất kích để tìm kiếm dấu vết phi công.
“Điều đó mang lại cảm giác yên tâm rất lớn, khi bạn biết họ sẽ làm mọi thứ có thể để đến cứu mình”, Cantwell nói. “Nhưng đồng thời, họ cũng sẽ không lao vào một nhiệm vụ tự sát”.
Trong bối cảnh đó, chính phi công gặp nạn cũng có thể góp phần tăng khả năng được giải cứu an toàn. “Khi ở dưới mặt đất, ưu tiên hàng đầu của tôi là ẩn mình, vì tôi không muốn bị bắt”, ông nói. “Tôi sẽ tìm cách di chuyển đến một vị trí dễ sơ tán”.
Đó có thể là mái nhà ở khu vực đô thị hoặc bãi đất trống đủ để trực thăng hạ cánh tại vùng nông thôn. Theo ông, việc di chuyển sẽ an toàn và hiệu quả hơn vào ban đêm.
Lực lượng tìm kiếm có những phương pháp rất tinh vi, không chỉ giúp tìm máy bay mà còn cả phi công gặp nạn, Ravi Chaudhary, cựu trợ lý bộ trưởng quốc phòng Mỹ dưới thời ông Joe Biden, nói. Phi công sau khi tiếp đất cần lập tức tìm chỗ ẩn nấp an toàn và đảm bảo “lực lượng cứu hộ có thể nhận biết vị trí của mình, bằng mắt thường hoặc thông qua liên lạc”.
“Quan trọng nhất là làm điều đó mà không để lộ vị trí của mình trước lực lượng thù địch”, ông nhấn mạnh.
Chiếc ghế phóng thoát hiểm của phi công được tìm thấy ở Iran, phù hợp với loại được sử dụng trên tiêm kích F-15. Ảnh: CNN
Các phi công Mỹ thường được trang bị bộ dụng cụ nhỏ đặt dưới ghế phóng hoặc gắn trên bộ đồ bay để hỗ trợ sinh tồn trong thời gian chờ được giải cứu.
“Trong đó sẽ có những nhu yếu phẩm cơ bản, nước uống và một số trang bị sinh tồn”, ông nói. “Ngoài ra còn có thiết bị liên lạc, radio, những thứ giúp họ phát tín hiệu và tăng khả năng được giải cứu nhanh nhất có thể”.
Cantwell cho biết khi lái tiêm kích F-16, ông còn mang theo một khẩu súng ngắn.
Hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran cho hay Mỹ đang tiến hành chiến dịch tìm kiếm quy mô lớn với sự tham gia của trực thăng Black Hawk và máy bay C-130 Hercules. Truyền thông nước này cho hay các quan chức cảnh sát và quân đội đã treo thưởng 10 tỷ toman (gần 60.000 USD) cho bất cứ ai tìm thấy phi công Mỹ và giao nộp cho giới chức.
Như Tâm (Theo AFP, CNN)
Nguồn: https://vnexpress.net/phi-cong-my-duoc-huan-luyen-the-nao-khi-tiem-kich-bi-ban-roi-5058388.html
