Phiên họp Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc ‘nóng’ vì vụ Mỹ bắt Tổng thống Venezuela

Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc gồm 15 thành viên sẽ họp vào ngày 5-1, sau khi lực lượng đặc nhiệm Mỹ bắt giữ Tổng thống Maduro. 

Chính phủ Venezuela cáo buộc Mỹ đã thực hiện “cuộc xâm lược quân sự cực kỳ nghiêm trọng”. Hiện ông Maduro bị giam giữ tại New York và chờ ra hầu tòa về các cáo buộc liên quan đến ma túy.

Nga, Trung Quốc và các đồng minh khác của Venezuela cáo buộc Mỹ vi phạm luật pháp quốc tế. 

Tuy nhiên, Hãng tin Reuters bình luận Washington có thể sẽ không vấp phải sự chỉ trích mạnh mẽ từ các đồng minh. Các đồng minh của Mỹ – nhiều nước trong số đó phản đối ông Maduro – đến nay ít lên tiếng về những lo ngại liên quan đến việc sử dụng vũ lực.

“Dựa trên phản ứng của các nhà lãnh đạo châu Âu cho đến nay, tôi nghi ngờ rằng các đồng minh của Mỹ sẽ có những động thái lập lờ khéo léo tại Hội đồng Bảo an” – ông Richard Gowan, Giám đốc phụ trách các vấn đề toàn cầu tại Tổ chức International Crisis Group, dự đoán.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho rằng chiến dịch của Mỹ tạo ra “tiền lệ nguy hiểm”.

Nhiều chuyên gia pháp lý cũng nhận định hành động của Mỹ là phi pháp, dù Mỹ – một trong năm thành viên thường trực – có thể ngăn chặn mọi nỗ lực của Hội đồng Bảo an nhằm buộc Washington phải chịu trách nhiệm.

Sau chiến dịch của Mỹ ở Venezuela, các nước châu Âu phần lớn kêu gọi tôn trọng luật pháp quốc tế mà không trực tiếp chỉ trích Washington.

Hiến chương Liên hợp quốc nêu rõ các quốc gia thành viên “phải kiềm chế trong quan hệ quốc tế, không đe dọa hoặc sử dụng vũ lực chống lại sự toàn vẹn lãnh thổ hay độc lập chính trị của bất kỳ quốc gia nào”. Hiện Liên hợp quốc có 193 quốc gia thành viên.

Hôm 4-1, Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc Mike Waltz đã dẫn lại Điều 51 của Hiến chương Liên hợp quốc, trong đó nêu rằng không điều gì “có thể làm tổn hại đến quyền tự vệ cá nhân hoặc tập thể vốn có nếu một cuộc tấn công vũ trang xảy ra nhằm vào một quốc gia thành viên của Liên hợp quốc”.

“Trong trường hợp này, chúng tôi đang đối mặt với một trùm ma túy, một nhà lãnh đạo không hợp pháp đã bị truy tố tại Mỹ, phối hợp với những bên như Trung Quốc, Nga, Iran, các tổ chức khủng bố như Hezbollah, tuồn ma túy, tội phạm và vũ khí vào nước Mỹ, đe dọa xâm lược các nước láng giềng” – ông nói trên Đài Fox News.

Tuy nhiên, các chuyên gia pháp lý cho rằng chiến dịch của Mỹ là phi pháp vì không có sự cho phép của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, không có sự đồng thuận của Venezuela và không thể coi là hành động tự vệ trước một cuộc tấn công vũ trang.

“Hành động này đã vi phạm luật quốc tế. Những phản đối pháp lý nghiêm trọng đối với chính quyền ông Maduro vẫn không loại bỏ được sự cần thiết phải có cơ sở pháp lý để sử dụng lực lượng quân sự tại Venezuela” – giáo sư Tom Dannenbaum tại Trường Luật Stanford chỉ ra.