Phủ nhận bệnh tâm thần của con, người cha gieo mầm bi kịch

Theo số liệu thống kê của Bộ Y tế, khoảng 15% dân số Việt Nam tương đương gần 15 triệu người đang phải đối mặt với ít nhất một trong 10 rối loạn tâm thần phổ biến. 

Đáng chú ý là các vấn đề như trầm cảm hay lo âu và rối loạn hành vi đang có xu hướng lan rộng ở nhóm đối tượng trẻ tuổi bao gồm cả trẻ em lẫn thanh thiếu niên. Phụ nữ cũng là nhóm đối tượng chịu ảnh hưởng lớn từ các áp lực tâm lý trong cuộc sống hiện đại.

Sự kỳ thị và thiếu hiểu biết về sức khỏe tâm thần không chỉ tước đi cơ hội chữa trị của người bệnh mà còn là mầm mống cho những bi kịch kéo dài nhiều thập kỷ. 

ThS.BS Bùi Phương Thảo, hiện đang công tác tại khoa Tâm thần Trẻ em của một cơ sở y tế trên địa bàn Hà Nội chia sẻ về câu chuyện xót xa được truyền lại từ thế hệ trước.

Từ chối bệnh lý để chọn lấy án tù

Theo chia sẻ của bác sĩ Thảo, hồ sơ ghi nhận về một nam thanh niên mắc chứng tâm thần phân liệt, thể có hoang tưởng ảo giác chi phối hành vi. Trong một cơn kịch phát của bệnh lý, ảo thanh xúi giục trong đầu đã khiến anh ta mất kiểm soát và dùng hung khí tấn công người hàng xóm.

Nạn nhân may mắn được các bác sĩ tại Bệnh viện Quân y 103 cứu sống. Tuy nhiên, người gây án vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự theo quy định pháp luật.

Điểm mấu chốt của vụ án nằm ở giai đoạn điều tra. Khi các cơ quan chức năng phát hiện dấu hiệu bệnh lý và đề xuất giám định để áp dụng tình tiết giảm nhẹ hoặc thay đổi biện pháp ngăn chặn bằng hình thức chữa bệnh bắt buộc, rào cản lớn nhất lại đến từ phía gia đình.

Nhớ lại phản ứng cực đoan của người thân bệnh nhân lúc bấy giờ, bác sĩ Thảo thuật lại lời của người cha với vẻ trầm ngâm: “Không! Nhà tôi không có mảng tâm thần. Đây là nó láo chứ không phải con tôi có bệnh tâm thần”.

Bằng thái độ quyết liệt, người cha đã khước từ mọi nỗ lực giám định sức khỏe tâm thần cho con trai mình. Hệ quả tất yếu là thay vì được đưa đến một cơ sở y tế chuyên khoa để điều trị các rối loạn nhận thức, người thanh niên này đã phải nhận án tù như một tội phạm bình thường.

10 năm trong môi trường giam giữ mà không có sự can thiệp y tế chuyên biệt, các tổn thương não bộ và rối loạn hành vi của người bệnh không hề thuyên giảm mà trái lại còn trở nên trầm trọng hơn. Sau khi mãn hạn tù, người thanh niên trở về nhà trong trạng thái tâm thần bất ổn.

“Sóng trước đổ đâu, sóng sau đổ đấy. Trong một cơn tái phát bệnh cũ, người thanh niên này đã dùng dao sát hại chính cha của mình – người từng kiên quyết phủ nhận bệnh tật của anh”, bác sĩ Thảo xót xa khi nói về cái kết nghiệt ngã.

Bi kịch vẫn chưa dừng lại ở đó. Sau khi gây án lần thứ hai, người này mới chính thức được đưa vào trại cải tạo bắt buộc dành cho phạm nhân có vấn đề về sức khỏe tâm thần. 

Tuy nhiên, do tính chất nguy hiểm của thể bệnh tâm thần phân liệt không được kiểm soát sớm, bệnh nhân này lại tiếp tục gây ra một vụ án mạng khác.

“Trong một lần cô cấp dưỡng nhờ anh này thái rau, anh ấy lại tiếp tục dùng dao đâm chết cô ấy”, bác sĩ Thảo chia sẻ với giọng buồn bã khi đề cập đến sự bế tắc của một cuộc đời không được chữa trị đúng lúc.

Định kiến tước đi cơ hội chữa trị

Sự kỳ thị không chỉ dừng lại ở việc phủ nhận bệnh trạng mà còn thể hiện qua thái độ bài trừ các phương pháp điều trị tây y. Nhiều gia đình, thay vì tin tưởng vào phác đồ khoa học, lại lựa chọn những phương thức chữa trị cảm tính, vô tình tước đi cơ hội phục hồi duy nhất của người bệnh.

Bác sĩ Thảo dẫn chứng trường hợp một bé gái 12 tuổi bị chậm phát triển trí tuệ, mất khả năng ngôn ngữ và các kỹ năng sinh hoạt cơ bản.