Quán cà phê không khói thuốc lá điện tử

Ghi nhận của phóng viên Báo Người Lao Động những ngày đầu năm 2026 cho thấy ý thức người dân đã có sự thay đổi rõ rệt sau khi Nghị định 371 đi vào cuộc sống. Tại nhiều quán cà phê, không gian ám khói và mùi hương liệu tổng hợp đã nhường chỗ cho sự trong lành, văn minh.

Chuyển biến mạnh mẽ từ ý thức

Tại các khu vực tập trung nhiều quán cà phê thuộc phường Tăng Nhơn Phú, Phước Long, Thủ Đức, Sài Gòn và nhiều nơi khác tại TP HCM, sự chuyển biến lớn nhất nằm ở ý thức khách hàng. Nếu như trước đây, việc sử dụng thuốc lá điện tử được một bộ phận giới trẻ xem là “thời thượng”, thì nay các thiết bị này hầu như vắng bóng.

Tại một quán cà phê đông khách trong khu dân cư Phú Hữu (phường Long Trường), dù không gian mở nhưng tuyệt nhiên không thấy khói thuốc lá điện tử. Anh Nam, nhân viên phục vụ tại đây, cho biết ngay khi Nghị định 371 có hiệu lực, chủ quán đã quán triệt nhân viên nhắc nhở khi thấy khách có ý định sử dụng. Dù ban đầu e ngại làm phiền khách, nhưng do mức phạt rất nặng nên ai cũng nghiêm túc chấp hành.

“Trước đây, tôi rất sợ khi phải ngồi cạnh người hút thuốc điện tử vì khói dày đặc gây ngộp thở. Từ khi quy định mới được thực thi, không gian quán đã thoáng đãng hơn hẳn. Đây là sự thay đổi rất văn minh” – chị Nhung (ngụ phường Hòa Hưng) – người thường xuyên chọn quán cà phê để ngồi làm việc – phấn khởi.

Đồng quan điểm, anh Phạm Quang Khải, cho biết anh từng kinh doanh và thường tặng bạn bè thuốc lá điện tử. Tuy nhiên, khi có lệnh cấm, anh đã ngừng bán và cũng bỏ luôn thói quen này. Việc siết chặt quản lý không chỉ dừng lại ở chuyện xử phạt, mà còn giúp người dân nhận thức rõ hơn về tác hại của các loại thuốc lá thế hệ mới.

Anh Trần Trọng Dũng (chủ quán cà phê trên đường Tăng Nhơn Phú, phường Tăng Nhơn Phú) khẳng định: “Trước đây, các nhóm khách trẻ thường xuyên sử dụng thuốc lá điện tử tại quán. Từ khi có lệnh cấm, tình trạng này đã chấm dứt. Tuy nhiên, nếu phát hiện trường hợp vi phạm, chúng tôi sẽ lập tức nhắc nhở”.

Tránh rủi ro pháp lý cho chủ kinh doanh

Việc triển khai quyết liệt Nghị định 371 bước đầu không chỉ làm sạch môi trường công cộng mà còn bảo vệ sức khỏe cho những người hút thuốc thụ động, đặc biệt là phụ nữ và trẻ em. Dù những ghi nhận ban đầu rất tích cực, để quy định thực sự bền vững cần có sự giám sát thường xuyên từ cơ quan chức năng. Hình ảnh các quán cà phê “sạch” khói thuốc lá điện tử hiện nay là minh chứng cho sự phối hợp nhịp nhàng giữa chính sách pháp luật và ý thức tự giác của người dân TP HCM.

Sau khi Nghị định 371 có hiệu lực, nhiều địa phương tại TP HCM như phường Bến Thành, Tân Hưng, Chánh Hưng, Bình Dương… đã tích cực tuyên truyền, nhắc nhở người dân về mức phạt mới và kiên quyết xử lý nghiêm vi phạm. Đặc biệt, cơ quan chức năng nhấn mạnh hành vi chứa chấp người sử dụng thuốc lá điện tử sẽ bị xử phạt rất nặng.

Luật sư Trương Văn Tuấn, Trưởng Văn phòng Luật sư Trạng Sài Gòn, đánh giá dù ý thức người dân đã có chuyển biến nhưng về lâu dài, cơ quan chức năng cần đồng bộ các giải pháp. Cụ thể, cần tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành trong thanh tra, kiểm tra theo nguyên tắc “không có vùng cấm”, song song với việc siết chặt và triệt phá nguồn hàng nhập lậu.

Đối với các đơn vị kinh doanh, chủ cơ sở cần có biện pháp quản trị rủi ro pháp lý để tránh tình trạng “liên đới chịu phạt” do hành vi của khách hàng.

“Các cơ sở cần niêm yết công khai nội quy cấm sử dụng thuốc lá điện tử tại vị trí dễ quan sát; quán triệt nhân viên nhắc nhở, thậm chí từ chối phục vụ nếu khách cố tình vi phạm. Đây là cơ sở quan trọng để cơ quan chức năng xem xét miễn hoặc giảm nhẹ trách nhiệm cho chủ kinh doanh khi phát sinh vi phạm” – luật sư Trương Văn Tuấn nói.

Đồng quan điểm, luật sư Đào Thị Bích Liên, Văn phòng Luật sư Hà Hải và Cộng sự, cho rằng việc chủ động trang bị kiến thức pháp luật là biện pháp phòng ngừa hữu hiệu. Thực tế, nhiều người chưa biết quy định xử phạt thuốc lá điện tử đã có hiệu lực từ cuối năm 2025, dẫn đến vi phạm do thiếu thông tin. Do đó, việc nhắc nhở người thân, bạn bè về mức phạt từ 3-5 triệu đồng (người trực tiếp hút) và 5-10 triệu đồng (hành vi chứa chấp) sẽ giúp hạn chế rủi ro cho cả cá nhân lẫn đơn vị quản lý.

Luật sư Đào Thị Bích Liên nhấn mạnh: “Trong bối cảnh quy định đã chặt chẽ, người dân cần hình thành thói quen quan sát biển báo cấm tại nơi công cộng, không thể viện lý do thiếu thông tin để tránh trách nhiệm. Việc tuân thủ sớm và tự giác chính là giải pháp an toàn, hiệu quả nhất để tránh những hậu quả pháp lý không đáng có”.