Quốc hội phải là điểm tựa niềm tin của xã hội

Bà Phạm Phương Thảo – nguyên Phó bí thư Thành ủy, nguyên Chủ tịch HĐND TP.HCM (người từng tham gia ba khóa Quốc hội IX, XI, XII) – chia sẻ cùng Tuổi Trẻ về những dấu ấn nổi bật trong hoạt động lập pháp, giám sát và kỳ vọng với Quốc hội trong giai đoạn mới.

* Là một người từng tham gia nhiều khóa Quốc hội, bà ấn tượng với những dấu ấn nào trong hoạt động của Quốc hội?

– Dấu ấn rất rõ nhất là Quốc hội ngày càng chủ động hơn trong công tác lập pháp, làm luật nhiều hơn và nhanh hơn so với trước đây. Trước kia một nhiệm kỳ Quốc hội ban hành tám mươi mấy luật đã được xem là nhiều thì hiện nay chỉ trong một năm số lượng luật và nghị quyết đã tương đương, thậm chí bằng cả một nhiệm kỳ trước.

Có năm Quốc hội thông qua gần 90 luật và hơn 90 nghị quyết trong ba kỳ họp. Riêng kỳ họp thứ 10, khóa XV vừa qua, Quốc hội đã thông qua một khối lượng đồ sộ với 51 luật, 39 nghị quyết. 

Điều đó cho thấy Quốc hội đã tăng tốc mạnh mẽ trong làm luật để kịp thời đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế – xã hội, trong bối cảnh đất nước đứng trước nhiều thời cơ và thách thức đan xen.

Điểm quan trọng không chỉ là số lượng mà là tinh thần chủ động. Quốc hội không còn đứng sau chờ đợi mà đã thực sự trở thành nhà thiết kế thể chế, nhìn xa trông rộng, phát hiện sớm những điểm nghẽn thể chế có nguy cơ kìm hãm sự phát triển để kịp thời can thiệp bằng luật pháp, nghị quyết. Đó là bước chuyển từ tư duy làm luật để quản lý sang làm luật để kiến tạo phát triển.

Đằng sau mỗi đạo luật được thông qua là mồ hôi, là áp lực về thời gian, là sự tất bật nhưng đầy trách nhiệm của hàng trăm con người trong cả hệ thống. Tất cả để bảo đảm khi đất nước cần thì thể chế phải có, không lỡ nhịp phát triển.

Bà PHẠM PHƯƠNG THẢO

* Một điểm đáng chú ý nữa là việc luật hóa rất nhanh các nghị quyết của Đảng. Bà nhìn nhận việc này thế nào?

– Đó là dấu ấn cực kỳ quan trọng. Trước đây có giai đoạn việc này khá lâu khiến chủ trương đúng, trúng nhưng chưa vào cuộc sống kịp thời. Nhiều nơi phải linh hoạt, vận dụng, nhưng lại bấp bênh về hành lang pháp lý. 

Những năm gần đây Quốc hội đã thể hiện rõ quyết tâm chuyển hóa nhanh các nghị quyết của Đảng thành luật, nghị quyết của Quốc hội, đặc biệt là các nghị quyết về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế.

Các nghị quyết về khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số; các chủ trương về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo; chăm lo y tế cho nhân dân; các nghị quyết về phát triển vùng, nhất là vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, vùng sâu, vùng xa, vùng kinh tế – xã hội đặc biệt khó khăn…

Có thể thấy Quốc hội luôn bám sát chương trình nghị sự của Đảng, của Chính phủ, của đất nước, không để “khoảng trống thể chế” kéo dài, có thể tự đánh mất cơ hội phát triển.

* Trước yêu cầu phát triển mới, theo bà, Quốc hội cũng như mỗi đại biểu cần tiếp tục tập trung vào những định hướng đổi mới gì để hoàn thành tốt ba nhiệm vụ quan trọng về lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước?

– Tôi kỳ vọng Quốc hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan đại biểu cao nhất của nhân dân, thực sự là Quốc hội của dân, do dân, vì dân như Hiến pháp đã khẳng định. Để làm được điều đó, mỗi đại biểu Quốc hội cần có trình độ, năng lực tương xứng với yêu cầu công việc ngày càng phức tạp.

Quan trọng hơn, đại biểu phải hiểu thực tiễn, lắng nghe tiếng nói từ cơ sở. Đại biểu không thể chỉ làm việc trên báo cáo, trên giấy tờ, mà phải đi tới, sống cùng, nghe tận cuộc sống của người dân, doanh nghiệp. Dám nói, dám chịu trách nhiệm, dám tranh luận tại nghị trường vì lợi ích chung.

Chỉ khi hiểu rõ thực tiễn, những quyết định tại nghị trường mới thật sự sát cuộc sống, khả thi trên thực địa. Quốc hội khi đó không chỉ làm luật, giám sát trên danh nghĩa, mà trở thành nơi kết tinh trí tuệ và nguyện vọng của nhân dân, là chỗ dựa của Chính phủ trong xây dựng thể chế, là điểm tựa niềm tin của xã hội.