“Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng chịu trách nhiệm trước tương lai”

Nhiều thông điệp quan trọng về vai trò của Quốc hội trong khóa mới được Tổng Bí thư Tô Lâm gợi mở và định hướng trong bài phát biểu quan trọng tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI.

Kỳ họp này, theo Tổng Bí thư, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, mở đầu cho một nhiệm kỳ mới của cơ quan đại biểu cao nhất của Nhân dân, cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước ta.

Tổng Bí thư nhấn mạnh Quốc hội là nơi kết tinh ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của Nhân dân; nơi quyết định những vấn đề lớn của đất nước và là nơi chuyển hóa chủ trương của Đảng thành pháp luật, chính sách và sức mạnh tổ chức thực tiễn.

“Mỗi đại biểu Quốc hội phải luôn ý thức sâu sắc rằng mình không chỉ đại diện cho đơn vị bầu cử, không chỉ mang theo lá phiếu tín nhiệm của cử tri, mà còn gánh trên vai trách nhiệm đối với vận mệnh quốc gia, đối với niềm tin của Nhân dân, đối với tương lai của các thế hệ mai sau”, Tổng Bí thư nhấn mạnh.

Tổng Bí thư Tô Lâm phát biểu tại phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Phạm Thắng).

Luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường

Với Quốc hội khóa XVI, Tổng Bí thư định hướng thực hiện 4 nhiệm vụ lớn.

Thứ nhất là đổi mới mạnh mẽ công tác lập pháp, xây dựng bằng được một hệ thống pháp luật hiện đại, thống nhất, ổn định, khả thi và kiến tạo phát triển.

Hệ thống pháp luật phải thực sự trở thành nền tảng thể chế của phát triển, là công cụ để bảo vệ quyền con người, quyền công dân, là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo, giải phóng lực lượng sản xuất, khai mở những không gian phát triển mới cho đất nước, theo lời Tổng Bí thư.

Nêu thực tế pháp luật còn chồng chéo, thiếu liên thông, Tổng Bí thư lưu ý Quốc hội cần chỉ đạo rà soát tổng thể hệ thống pháp luật, hoàn thiện cấu trúc hệ thống pháp luật quốc gia, kiên quyết khắc phục tình trạng “luật bó”, chồng lấn, đẩy trách nhiệm cho văn bản dưới luật.

Đặc biệt, theo Tổng Bí thư, phải đổi mới căn bản tư duy xây dựng pháp luật theo hướng kiến tạo phát triển.

“Pháp luật không chỉ để quản lý cái đã có, mà còn phải mở đường cho cái mới; không chỉ điều chỉnh thực tiễn hiện hữu, mà còn phải kiến tạo tương lai. Luật không chỉ mở đường mà còn phải sửa đường”, Tổng Bí thư nêu quan điểm.

Với những vấn đề mới, những lĩnh vực mới, những mô hình mới, những lực lượng sản xuất mới, Tổng Bí thư đề nghị có cách tiếp cận phù hợp, mạnh dạn thí điểm, có kiểm soát, tạo dư địa cho đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Kiên quyết phòng, chống lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ, mọi tác động tiêu cực làm méo mó chính sách, cũng là định hướng quan trọng được lãnh đạo Đảng quán triệt.

Toàn cảnh phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Phạm Thắng).

Nhiệm vụ thứ hai, theo Tổng Bí thư, là nâng tầm giám sát tối cao của Quốc hội theo hướng thực chất, sắc bén, đi đến cùng trách nhiệm và kết quả.

“Giám sát là một quyền năng rất quan trọng của Quốc hội nhưng không thể dừng ở phát hiện hạn chế hay nêu ra khuyết điểm. Giám sát phải thực sự trở thành công cụ nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị quốc gia; phải góp phần sửa cho đúng, làm cho tốt hơn, tháo gỡ được điểm nghẽn, cảnh báo sớm được rủi ro, thúc đẩy được hành động”, Tổng Bí thư gợi mở.

Cùng với đó, mỗi nội dung giám sát phải gắn với trách nhiệm cụ thể, thời hạn cụ thể, sản phẩm cụ thể, kết quả cụ thể; giám sát dựa trên dữ liệu, bằng chứng, chỉ số định lượng và so sánh rõ ràng giữa mục tiêu đặt ra với kết quả đạt được.

Chậm một quyết sách có thể làm lỡ thời cơ chiến lược

Thứ ba, Tổng Bí thư đề nghị Quốc hội nâng cao bản lĩnh và tầm nhìn khi quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước; quyết định phải đúng, trúng, kịp thời, vì lợi ích lâu dài của quốc gia.

Bước vào giai đoạn phát triển có tính bước ngoặt lịch sử, đất nước đòi hỏi Quốc hội không chỉ quyết định đúng, mà phải quyết định trúng và kịp thời; bởi chậm một quyết sách có thể làm lỡ một thời cơ chiến lược”, theo lời Tổng Bí thư và lưu ý mỗi quyết sách lớn đều gắn với lợi ích quốc gia, dân tộc nên phải được xem xét thận trọng, nhưng tuyệt đối không để sự chậm trễ trở thành điểm nghẽn của phát triển.

Đại biểu Quốc hội dự kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Phạm Thắng).

“Mỗi quyết sách của Quốc hội phải được đặt trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia, trong bối cảnh quốc tế biến động nhanh chóng, trong yêu cầu bảo đảm độc lập, tự chủ, an ninh, an toàn và phát triển bền vững. Quốc hội quyết định cho hiện tại, nhưng phải chịu trách nhiệm trước tương lai”, Tổng Bí thư nói.

Theo Tổng Bí thư, đó là bản lĩnh chính trị, là tầm nhìn chiến lược, là trí tuệ lập pháp và là chiều sâu của một cơ quan quyền lực nhà nước cao nhất.

Nhiệm vụ thứ tư Tổng Bí thư đề cập là tiếp tục đổi mới tổ chức và phương thức hoạt động của Quốc hội theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp, gần dân, sát thực tiễn và phản ứng chính sách nhanh hơn.

Trong một thế giới biến động không ngừng, Tổng Bí thư cho rằng Quốc hội không thể vận hành theo nhịp độ cũ, cách thức cũ.

“Quốc hội phải có năng lực thích ứng nhanh hơn, phản ứng chính sách kịp thời hơn, quyết định vấn đề nhanh hơn nhưng vẫn chặt chẽ, đúng đắn”, Tổng Bí thư nói và đề nghị tiếp tục nghiên cứu tăng hợp lý số kỳ họp, đa dạng hóa và linh hoạt hóa các hình thức hoạt động của Quốc hội và các cơ quan của Quốc hội.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng các đại biểu chuẩn bị vào Lăng viếng Chủ tịch Hồ Chí Minh trước phiên khai mạc kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI (Ảnh: Phạm Thắng).

Song song với đó, Tổng Bí thư định hướng tiếp tục nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của từng đại biểu Quốc hội, đặc biệt là đại biểu chuyên trách, làm sao để mỗi đại biểu vừa có bản lĩnh chính trị, vừa có trình độ chuyên môn, vừa có năng lực phản biện, vừa có khả năng truyền tải trung thực tiếng nói của Nhân dân đến nghị trường.

Đứng trước vận hội mới mang tính lịch sử của dân tộc, Tổng Bí thư tin tưởng Quốc hội khóa XVI nhất định sẽ hoàn thành xuất sắc trọng trách mà Đảng, Nhà nước và Nhân dân giao phó; góp phần cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng một nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.